О́ńir mádenıetiniń asqaq beınesi

Ata-baba dástúrin dáriptep, má­de­nı mura­syn qurmettegen halyq úshin respýblıkalyq «Mádenı mura» jýrnalynyń alar orny aıryqsha, mán-mańyzy erekshe. Dúnıejúzi elderimen ıyq tirese damyp, qanatyn keńge sermegen eńseli elimiz álemge tek qana ekonomıkalyq-saıası salada jetken jetistikterimen ǵana emes, son­daı-aq mádenı-rýhanı qundy­lyq­tary arqyly tanylýda dep maqta­nysh­pen jar salýǵa bolady. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynyń úı­les­tirýimen 2003 jyldan bastap ba­syla bastaǵan jýrnal bú­gingi kúni óz oqyrmandarynyń júregine jol taý­yp, olardyń rýhanı qajettilikterin óteý­de. «Mádenı mura» jýrnalynyń tara­lymy úsh myń danadan asyp, Qazaqstanda ǵana emes, sonymen qa­tar shetelderge de taraı­tynyna qýanyshtymyz. Mine, halqymyzdyń rýhanı ómi­riniń aı­nasyna aınalǵan jýrnaldyń bir sany Er­tistiń Pavlodar óńiriniń mádenıet salasyn­daǵy ómirsheń bastamalar men qol jetkizgen jemisti jetistikteri týraly syr shertti. Jýr­­naldyń tusaýkeseri Pavlodar ob­lysynyń mádenı ómirine tyń serpilis ispetti. Dostyq úıinde oryn alǵan aıtýly shara oblysy­myz­daǵy mádenı-rýhanı salasynyń órisin ke­ńeıtýge aıanbaı eńbektenip júrgen zııaly qaýym, aqyn-jazýshylar, má­de­nıet qyzmet­ker­leriniń basyn biriktirdi. Tusaýkeser sh­a­ra­syna Astanadan at terletip kelgen jýr­naldyń bas redaktory, jazýshy Dúkenbaı Dosjan, QR Parlamenti Senatynyń depý­ta­ty Ǵarıfolla Esim, sonymen qatar oblys ákiminiń orynbasary Álııa Ǵalymova, eli­mizdiń eńbek si­ńir­gen ártisi, Memlekettik syı­lyq­tyń laýreaty Shahımardan Ábilev qatysty. Jınalǵan qaýym basylym­nyń Pavlodar oblysynyń arnaıy sany tóńireginde mazmundy áńgime órbitip, jýrnaldyń redak­sııalyq al­qasyna sheksiz rızashylyqtaryn bildirip jatty. Jýrnal betterinde qazynaly da qasıetti ólkeniń baı mádenı mu­ra­syn pash etetin qundy materıaldar toptastyrylǵan. Oblys ortaly­ǵyn­da­ǵy murajaılar men teatrlar, ha­lyqtyq shyǵarmashylyq ortalyq­ta­ry men óner ıeleriniń ónegeli ómi­ri... Osynyń bar­lyǵy «Mádenı mu­ra» jýrnalynyń oblysy­myzǵa ar­nal­ǵan shyǵarylymynda jarasymdy kórinis tapqan. Elimizdiń ın­dýs­trııa­lyq-eko­nomıkalyq salasynda beldi oryn alatyn óńirimiz mádenı mura­larymyzdy saqtaý, olar­dy jańǵyrtý boıynsha atqarylǵan tyń ózgeris­ter­men de tanylatyn boldy. Jýrnal muqabasyndaǵy halqymyzdyń dana perzenti, oıshyl aqyny, fılosofy, alty Alashqa Máshhúr esimimen ta­nylǵan M.Kópeıulynyń qurmetine boı kótergen keseneni kórgende shat­tanyp, marqaıyp qalatynymyz shyn­dyq. Jýrnaldyń alǵashqy betterinde oryn alǵan Pavlodar ob­ly­synyń ákimi Baqytjan Sa­ǵyntaev­tyń «Jasampazdyq jyldarynyń jemisi» atty maqalasynda el Táý­elsizdiginiń jı­yrma jylynda Er­tis­tiń Pavlodar óńirin­degi túrli salada oryn alǵan tarıhı oqıǵa­lardan habardar etedi. Memleket basshy­sy­nyń Jarlyǵymen qabyldanǵan «Má­­denı mu­ra» baǵdarlamasy aıasynda obly­symyzda mańyzdy jobalar men baǵ­darlamalar júzege asyrylýda. Ata-baba men keler urpaq arasyn­da­ǵy sa­b­aqtastyqty nyǵaıtý jolynda at­qa­rylǵan ıgi jumystar barshy­lyq. Bul týraly S.Toraıǵyrov at­yn­daǵy Pavlodar memlekettik ýnı­versıtetiniń rektory, ekonomıka ǵy­lymdarynyń doktory, professor Erlan Arynnyń «Mádenı mura­myz­dyń jańǵyrýy – baıandy bolashaqqa jarqyn jol» at­ty maqalasynda aı­tylady. Pavlodar oblysy – ulttyq óner men tár­bıeni daralaıtyn taý tulǵa­lardy týdyrǵan qasıetti meken. Jyr dúldúli Isa Baızaqov, kúmis kómeı ánshi Maıra Shamsýtdınova, aqyn, kompozıtor, pýblısıst – Jaıaý Mu­sa, esimi álemdik deńgeıde baǵalan­ǵan akademık Qanysh Sátbaevtyń halyq mádenıeti men ǵylymyna qos­qan qomaqty úlesi, sińirgen eńbegi de jýrnal betterinen oryn alǵan. Jýr­nalda sonymen qatar Pavlodar ob­ly­synyń rýhanı azyq ordalary bo­lyp ta­by­latyn qos teatr – J.Aı­maýytov atyndaǵy qazaq mýzykaly drama teatry jáne A.Chehov atyn­da­ǵy orys drama teatry, «Shańyraq» halyq-shyǵarmashylyq jáne oıyn-saýyq or­ta­lyǵy, mýzeıler týraly keń áńgimelenedi. Al tarıhtyń sazdy shejiresin jınaqtaǵan N.Shaferdiń kolleksııasynda 27 myńnan astam kúı­tabaq bar ekeni jurtshylyqqa tanys pa? Ataqty pavlodarlyq týra­ly «Zvýchashaıa letopıs ıstorıı» atty maqaladan bilýge bolady. Qazaq halqynyń ulttyq ónerin, salty men dástúrin urpaq boıyna si­ńirip, ult ómirimen bite qaınasqan rý­ha­nııatynyń bastaýy tym tereńde jat­­­qany anyq. Tamyryn tereńnen tart­­qan asyl muramyzdyń Pavlodar óńi­rin­de tıesili bir bóligi oqyrman qaý­ym kóńilinen shyǵatynyna senim mol. Aqmaral ESIMHANOVA, Pavlodar.