Dinı ekstremızmmen kúres – dindi ustanýshylarmen kúres emes

Spıker babalardan bas­taý alǵan tynyshtyqty saqtaý men tatýlyqty tereńdetý isi búgingi táýelsiz Qazaqstannyń da basty muraty ekenin atap kórsetti. О́ıtkeni, el qaýipsizdigi – qashan da turaqty damýdyń kepili. Ony qamtamasyz etý úshin elimizde «Terrorızmge qarsy is-qımyl týraly» Zań qabyldanyp, osy máselege baılanysty zańnamalarǵa ózgerister engizildi. Ári terrorızmmen kúres jóninde arnaıy komıssııalar quryldy. О́kinishke qaraı, ótken jyly elimizde, sonyń ishinde Aqtóbe qalasynda terrorlyq áreket oryn aldy. Bul bárimiz úshin sabaq boldy, dedi Nurlan Zaırollauly. 
Elbasynyń bıylǵy Qa­zaq­stan halqyna Joldaýynda dinı ekstremızmdi nasıhattaýdyń aldyn alý, ásirese, ınternet pen áleýmettik jelide onyń jolyn kesý jumysyn júrgizý kerektigin tapsyrdy. Aqtóbedegi Parlament Májilisiniń kóshpeli otyrysy búgingi kúnniń ózekti jáne mańyzdy máselesi – dinı ekstremızm men terrorızmge arnalýynyń bas­ty máni osynda. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev: búgingi kúni terrorızm qaperi halyqaralyq qaýipsizdik jónindegi túsinigimizdi túbirimen ózgertkenin, terrorızm shekara men elderge, baı men kedeıge bólinbeıtinin málimdegeni belgili. Sońǵy jyldary el Parlamenti terrorızm jáne ekstremızmmen kúresý úshin onyń quqyqtyq negizin qurý jolynda birqatar jumystar atqardy. Sonymen birge, bul sharalar el azamattarynyń dinı quqyqtary men ar-ojdan bostandyqtaryna nuqsan keltirmeýge tıis. Iаǵnı, dinı ekstremızmmen kúres dindi ustanýshylarmen kúres emes ekenin túsingen jón. 
Degenmen, qazirgi kúni dinı ekstremızmdi aýyzdyqtaý úshin onyń jańa úlgileri men tásilderin iske asyrý qajettiligi týyndap otyr. Búgingi kúni ınternet-resýrstar men áleýmettik jeliler keıbir qazaqstandyqtardy shet elderdegi terrorlyq aktilerge tartýdyń basty bir tetigine aınalǵan. Elbasy Joldaýynda atap kórsetilgendeı bul rette destrýktıvti kúshterdi qar­jy­landyratyndarǵa jáne sheteldik terrorıstik uıym­darmen baılanys jasaı­tyndarǵa qarsy kúres júrgizý isi negizgi másele bolyp sanalady. Aqtóbedegi Parlamenttiń kóshpeli májilisi osy máseleniń mán-jaıyn talqyǵa salýymen de mańyzdy bolmaq. 
Otyrysta terrorlyq áreketterge qarsy is-qımyl jasaıtyn komıssııalardyń qyzmetine jańa mazmun berý qajettiligi aıtyldy. Sondyqtan, osy tektes óńirlik komıssııalardyń jaı-kúıine erekshe mán berý kerektigi kórsetildi. Mundaı kózqaras, birinshiden, jergilikti jerde profılaktıkalyq jumystardy júıeli túrde jolǵa qoıýǵa septigin tıgizbek. 
Spıker osy tusta Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha sońǵy jyldary Aqtóbe oblysynda «Halyq qaýipsizidigin qamtamasyz etý» atty aýqymdy joba qolǵa alynǵanyn atap ótti. Soǵan sáıkes, óńirde bilikti dárigerler men áleýmettik qyzmetkerler, psıhologtar, teologtar, kásipkerler, ımamdar jáne quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderi jumys istedi. Olardyń jumys aýqymy oblys ortalyǵy men bes aýdandy qamtydy. Al turǵyndar sanyna shaqqanda 145 myńǵa taıady. Bul derek árbir altynshy aqtóbelik qaýipsizdikti qamtamasyz etýge baılanysty sharalarǵa qatysqanyn kórsetedi. Eń bas­tysy, joba aıasynda bıznes-ortany damytýǵa áleýmettik máseleler men turǵyndardy jumysqa ornalastyrýǵa basa kóńil bólindi. 
Qaralǵan taǵy bir másele – turǵyndar arasyndaǵy dinı saýattylyqtyń jaı-kúıi men ekstremızm men terrorızmge qatysty aldyn alý jumystaryna keń jol ashylǵany. Ári ony júıeli negizge qoıa bilý qajettiligi aıtyldy. Buǵan azamattyq qoǵam ókilderi men úkimettik emes uıymdar, qoǵamdyq birlestikter men saıası partııalar tıisti yqpal jasaı alatyndary aıtyldy. Bul rette, Memleket basshysynyń «Bo­la­shaqqa baǵdar: rýhanı jań­ǵyrý» atty baǵdarlamalyq ma­qa­lasy jolbastaýshy bolmaq.  
Parlamenttiń kóshpeli otyrysynda Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev tal­qylanyp otyrǵan kókeıkesti máselelerge oraı óziniń naqty usynystary men oı-pikirin bildirdi. Atap aıtqanda, birinshiden, óńir basshysy otyrysqa qatysýshylardyń nazaryn salafızmge resmı túrde tyıym salý qajettiligine aýdardy. Ekinshiden, Berdibek Máshbekuly dinı ádebıetterdiń jaı-japsaryna qatysty túsinbestik týǵyzyp júrgen jaıttardy bir izge túsirýdi, onyń taralymyn baqylaýdy usyndy. Úshinshiden, ol dúnıege kelgen sábılerdiń ekpe jasaýdan bas tartyp júrgen ata-analarymen júrgiziletin jumystarynyń jetkiliksizdigine toq­talyp ótti. Qazirgi kezde tıisti memlekettik mekemeler ony muqııat qadaǵalaý isine basa nazar aýdarýy tıis. 
Otyrysty júrgizip otyrǵan komıtet tóraǵasy Máýlen Áshimbaev óńir basshysy qundy usynystar aıtqanyn, bul basqosýdyń qorytyndy esebine enetinin jetkizdi. Buǵan qosarymyz, óńir basshysynyń teologtardy jergilikti jerde ázirleý jónindegi taǵy bir oıly da qundy usynysyn Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Erjan Malǵajyulynyń tarapynan da qoldaý tapty. 
Kóshpeli otyrysta baıandama jasaǵan Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary, Terrorızmge qarsy ortalyq basshysynyń orynbasary Nurǵalı Bilisbekov elimizde ekstremızmge qarsy kúrestiń aldyn alý sharalaryn retteıtin 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamanyń ereksheligine toqtaldy. Bul qaterdi tek bir ǵana kúshtik qurylymdar arqyly aýyzdyqtaý múmkin emes. Eń aldymen, terrorızmge qarsy is-sharalarǵa áleýmettik, tárbıelik jáne adamgershilik sıpat berilse, bul is solǵurlym nátıjeli bolmaq. Bul máselede terrorızmge qarsy óńirlik komıssııalarǵa úlken jaýapkershilik júkteledi, deı kele, N.Bilisbekov Aqtóbedegi osyndaı komıssııa qyzmetin úlgi retinde alǵa tartty. 
Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Nurlan Ermekbaev din salasyn retteıtin zańnamalyq aktilerge ózgerister engizý jónindegi joba ázirlenip jatqanyn málimdedi. Bul zańdyq qujattar radıkaldyq ıdeologııa men destrýktıvti kúshterge qatań tosqaýyl qoıýdy kózdeıdi, dedi ol. Sonymen birge, vedomstvo basshysy respýblıkamyzda buǵan deıin qabyldanǵan balalar quqyqtary týraly zańǵa tıisti ózgerister engizý kerektigine ekpin túsirdi. Sondaı-aq, shet ­elderde bilim alatyndardyń tártibin retteý jóninde de birqatar máseleler sheshilip jatqanyn aıtty. 
Budan soń Bas prokýrordyń orynbasary Marat Ahmetjanov, Ishki ister mınıstriniń birinshi orynbasary Marat Demeýov, Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Janat Qojahmetov pen Parlament Májilisiniń depýtattary Qýanysh Sultanov pen Janat Jarasov talqylanyp otyrǵan máselege qatysty usynys-pikirlerin bildirdi. 
Kóshpeli otyrysty Parlament Má­ji­lisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵ­ma­týlın qorytyndylap, oǵan qatysqandardyń syndarly oı-pikirleri men usynystary úshin rızashylyǵyn jetkizdi. Ári tal­qylanǵan máselelerdiń dinı ekstremızm men terrorızmniń aldyn alý sharalaryn kúsheıtýge qatysty jańa zań jobasyn ázirleýge negiz bolatynyn atap kórsetti. 

Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»

AQTО́BE