Bıyl UBT qalaı uıymdastyrylady?
Oblystyq bilim basqarmasynyń bergen málimetine júginsek, bıyl oblystaǵy jalpy orta bilim beretin 351 mektepti 8826 oqýshy bitirgeli otyr eken. Iаǵnı, orta mektepti 6611 túlek qazaq tilinde támamdasa, qalǵan oqýshylar orys jáne ózbek tilderinde aıaqtaıdy. Jyl saıyn ata-analardyń bas aýrýyna aınalyp, túlekterdiń degbirin ketiretin ulttyq biryńǵaı testileýge de az ýaqyt qaldy.Joǵary oqý ornyna túsip, ózi tańdaǵan mamandyqtyń qyr-syryna qanyǵýdy maqsat etken oqýshylardyń bul kúni bolashaǵy aıqyndalyp, biliminiń synǵa túsetini de ras.
Búgingi tańda elimizdiń tolaǵaı tabystary men ǵylymı tehnologııalar, ustazdardyń bilimi men biligi deńgeıinen qarasaq, bıyl da bilim sapasy oń nátıje berýi tıis. Bul turǵyda basqarma basshysy Sulýshash Qurmanbekova ata-analar men mektep bitirýshiler arasynda UBT-nyń jańartylǵan formatyn aqparattyq túsindirý jumystary keńinen júrgizilgenin aıtyp otyr. Sondaı-aq, mektep bitirýshilerdiń qorytyndy attestattaýǵa daıyndyǵyn anyqtaý maqsatynda oblys mektepterinde 11-synyp oqýshylarynan memlekettik emtıhan tapsyratyn pánderden apta saıyn baqylaý jumystary alynyp, monıtorıng júrgizilýde eken. Endi munyń barlyǵynyń qandaı nátıje beretini aldaǵy ýaqyttyń enshisinde.
Bul kúni «báıgege shapqan» balanyń da, «taqymyn qysqan» ata-ananyń da jaýapkershilik júgi aýyrlaı túsetini anyq. Aıta keteıik, aǵymdaǵy jyldan bastap UBT jańa formatta oblystaǵy 10 ulttyq biryńǵaı testileýdi ótkizý pýnktterinde 20 maýsym men 1 shilde aralyǵynda ótedi. Al testileýge qatysatyn 6136 mektep bitirýshi óz múmkindigine qaraı túrli pánderdi tańdaǵan.
Taraz qalasynda jyl saıyn ulttyq biryńǵaı testileý ótetin iri orynnyń biri – M.-H.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıteti. Ýnıversıtet rektory Mahmetǵalı Sarybekov atalǵan oqý orny emtıhan tapsyrý úshin túlekterdi qabyldaýǵa tolyqtaı daıyn ekenin aıta kele, aldyn ala synama test ótkizý de bala psıhologııasyna jaqsy áser qaldyratynyn jetkizdi. Sondaı-aq, ýnıversıtet prorektory Orynqyz Joldasova da TarMÝ-da 1130 balanyń test tapsyratynyn, oqý orny oǵan daıyn ekenin aıtty. Al oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Tileýhan Ábildaev testileý kúnderi arnaıy pýnktterde medısınalyq qyzmettiń kezekshilik jasaıtynyn, jedel járdem qyzmetiniń de kómek kórsetetinin málimdedi. Oblysta UBT uıymdastyrýda bári jolǵa qoıylǵanymen, aldaǵy ýaqyttaǵy nátıje jaıy men túlekter taǵdyry oılandyrmaı qoımaıdy.
Dırektorlar durys sheshim qabyldasa ıgi
Keıde altyn belgige nemese úzdik attestatqa úmitker degen túlekterdiń óziniń testileýge kelgende kósile almaı qalatyny bolady. Muny sol sáttegi túlek tolqynysymen qansha baılanystyrsaq ta, arǵy teginde bilim nátıjesiniń tolyqqandy qalyptaspaǵanyn ańǵarý qıyn bolmas edi. Máselen, bıyl jambyldyq 237 oqýshy «Altyn belgi» tósbelgisinen jáne 139 oqýshy úzdik attestattan úmitker eken. Báriniń de óz bilimin dáleldep, ózi tańdaǵan oqý ornyna kedergisiz túsip ketýine tilektes bolsaq ta, bir másele tóńireginde de oılasa ketýdi maqul kórdik. Qaı oqýshy bilim básekesine qabiletti, kim altyn belgige, kim úzdik attestatqa laıyq degen másele tóńireginde jyl saıyn jergilikti bilim basqarmasy saraptama júrgizip, nátıjesin Bilim jáne ǵylym mınıstrligine joldaıtyn edi. Endi bıyldan bastap bul máseleniń bári de mektep qabyrǵasynda-aq sheshile beretin bolypty. Iаǵnı, túlektiń «taǵdyry» ózi oqyǵan mektep dırektorynyń qolynda degen sóz.
Aıtalyq, ótken jyly 220 oqýshy «Altyn belgiden» úmitker bolyp, UBT kezinde onyń 130-y, ıaǵnı 59,1 paıyzy óz bilimin dáleldegen bolatyn. Sol sııaqty úzdik attestatqa 86 oqýshy úmitker bolyp, onyń ishinde 30 oqýshy, ıaǵnı 34,5 paıyzy óz bilimin dáleldegen edi. Bul turǵyda endi bıyl mektep dırektorlary durys sheshim qabyldasa ıgi degen oı bar.
Bar aqsha bólinbeı otyr
Balalar men jasóspirimderdiń jazǵy demalysyn, saýyqtyrylýyn jáne eńbekpen qamtylýyn sapaly uıymdastyrý qajet. Atalǵan is-sharalarǵa 1 men 10-synyptarda oqıtyn 196 566 oqýshyny tolyq qamtý josparlanyp otyrǵanmen, túıtkildi máselelerdiń de bar ekenin jasyrýǵa bolmaıdy.
Taraz qalalyq jáne aýdandyq bilim bólimderiniń málimetteri boıynsha, bul maqsatqa jergilikti bıýdjetten 315 mıllıon 208 myń teńge bólingen. Tipti, Baızaq, Jýaly, Qordaı, T.Rysqulov jáne Sarysý aýdandary qarjyny ótken jyldaǵydan da artyq bólgen. Biraq Merki, Moıynqum, Shý aýdandary bul kórsetkishte aqsap tur. Statıstıkaǵa júginsek, kórsetkishterdiń ótken jylmen salystyrǵanda, kúrt tómendegenin ańǵarar edik.
T.Rysqulov aýdanyndaǵy Á.Moldaǵulova atyndaǵy, Merki aýdanyndaǵy «Juldyz» jáne Talas aýdanyndaǵy «Juryndysaı» saýyqtyrý lagerlerinde qala syrtyndaǵy jáne mektep janyndaǵy lagerlerdiń tamaqtaný bloktaryn jańa zamanaýı qurylǵylarmen qamtamasyz etý týraly aıtylǵanymen, de kúni búginge deıin sheshimin tappaǵan.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
