Almatynyń EKSPO-ǵa úlesi

– EKSPO-2017 mamandan­dy­ryl­ǵan kórmesi bárimizge or­taq jaýapkershilik júkteıdi. Bá­ri jospardaǵydaı iske assa birneshe jyl kóleminde júr­gi­zilip kele jatqan daıyndyqtyń jemisi sol bolmaq. Kórme ja­qyn­daǵan saıyn jumys ta qyza tústi. Biz negizgi tórt baǵyt bo­ıynsha jumys istep kelemiz. Olar, negizinen uıymdastyrý sharalary men túsindirý ju­mystary. Sheteldik delega­sııa­lardyń basym bóligi Asta­naǵa Almaty arqyly qaty­naı­tyndyqtan vızalyq qol­daý jáne mańyzdy resmı ókil­derdi qarsy alý sııaqty jumys­tarǵa basa nazar aýdarylady. Aǵymdaǵy jyldyń sáýiri­nen bastap qalamyzda EKSPO-2017 kórmesine arnal­ǵan sporttyq-mádenı sharalar úzbeı ótkizilip keledi. Res­pýb­lıkalyq deńgeıdegi mara­fondar, Green Party aksııasy, EKSPO alleıasy, taǵy da bas­qa birqatar sharalar kórme aıasynda júzege asty. «EKSPO-da kezdeseıik» jas­tar qoz­ǵalysy qurylyp, sáýir aıynan bastap uıymdastyrý jumystarymen aınalysýda, –  deıdi EKSPO-2017 shtabynyń Almaty qalasy boıynsha je­tekshisi Samǵat Ermekbaev.

Kórmeniń negizgi taqyryby ta­bıǵatta bar nárseden jań­ǵyrmaly energııa alý máselesine ba­ǵyttalǵandyqtan, elimiz ben álemniń túkpir-túkpirinen ke­letin ǵalymdar men óner ıeleri óz jobalaryn usynady. Osy oraıda, almatylyq óner­tap­qysh­tar da óz ónerleri men ǵy­lymı jańalyqtaryn pash etpek. «Kórmege Almatynyń aty­nan qatysatyn ǵalymdar men ónertapqyshtar 23 ınno­vasııa­lyq joba usynatyn bolady. Olardyń basym bóligi aýyl sharýashylyǵy sektory úshin bıogaz qaldyqtaryn transfor­masııalaý, energııa kózin únemdeýshi tehnologııa­lar sııaqty jobalardy qam­tıdy», deıdi mamandar. Al­ma­ty qalasynda ornalasqan eli­mizdegi irgeli mádenıet oshaq­tarynyń kópshiligi óz óner­lerin ortaǵa salyp, kórme kúnderi EKSPO qonaqtarynyń kózaıymyna aınalmaq.

Taǵy da bir atap aıtar jaıt, EKSPO-2017 halyqaralyq maman­dandyrylǵan kórmesiniń salta­natty ashylý rásimin alma­ty­lyqtar Respýblıka saraıy­nyń aldyndaǵy úlken ekrannan tikeleı efırde tamashalaı alady. Kórme kezinde óz erkimen qyzmet jasaıtyn eriktiler sapyna Almaty qalasynan 900 stýdentten quralǵan eriktiler toby jumyldyrylyp, olardy jan-jaqty daıyndaý jumystary 2016 jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap turaqty túrde júrgizilip keledi. Eriktiler úshin temir jol bıletteri aldyn-ala jergilikti bıýdjet esebinen alynyp qoıǵan.

Astana men Almaty qa­la­sy ákimdikteriniń arasynda jasal­ǵan memorandým boıyn­sha kórme kezinde birqatar azyq-túlik túrlerin Astanaǵa tike­leı jetkizý josparlanýda. S.Er­mekbaevtyń aıtýynsha, memorandým aıasynda 3 aı boıy 20 myń tonna azyq-túlik Astanaǵa jóneltiletin bolady. Olardyń ishinde kartop, qyzylsha, qyryq­qabat, sábiz, qııar, qyzanaq, pııaz, jú­geri, alma, almurt, órik, shabda­ly sııaqty kókónister men je­mis-jıdekter, sondaı-aq, et ónim­deri, sút ónimderimen qatar bas­qa da azyq-túlik taýarlary bar.

Jolaýshylar men týrısterdi tasymaldaý máselesi de óz aldy­na úlken jumys. Almaty qalasy shtaby mamandarynyń bergen aqparaty boıynsha kórme ke­zinde Almatydan Astanaǵa táýligine orta eseppen barlyǵy 5830 adam barady. Onyń ishinde, táýligine 13 áýe reısimen 1100 adam qatynaıtyn bolady. Kúnine bir ret 2924 adamdy tasymaldaıtyn 5 temir jol poıyzy, kúnara 1276 adamdy tasymaldaıtyn 1 poıyz, 420 jolaýshyǵa arnalǵan 1 júırik poıyz aptasyna bir ret almatylyqtardy EKSPO-2017 kórmesimen qaýyshtyrady. Sonymen birge arnaıy avtobýstar kúnine eki ret 110 jolaýshydan tasymaldaı alady. Kórmeni tamashalaý úshin shet elderden kelgen týrıster men tranzıttik jolaýshylar sanynyń artýyn eskerip, olarǵa qosymsha birneshe tasymaldaý quraldary jumyldyrylady. Osylaısha, áýe reısteri, temir jol poıyzdary, arnaıy qoǵamdyq kólikter arqyly orta eseppen kúnine 1570 jolaýshyǵa qosymsha qyzmet kórsetilmek. Joǵaryda atalǵan barlyq sandardy saralaı kele, Almaty qalasy men Almaty oblysynan jáne qala qonaqtarynan barlyǵy, 500 myńǵa jýyq adam EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi kezinde elordaǵa barady degen boljam bar.

Qaladaǵy «Qazpochtanyń» barlyq bólimshelerinde, «Me­lo­man» dúkender jelisinde, «Me­ga Almaty», «Mega park» saýda ortalyqtarynda, qala boıyn­sha barlyǵy 71 núktede kórme bıletteri satylýda. Monı­to­rıng boıynsha, basqa óńir­ler­ge qaraǵanda Almatydaǵy bılet­terdiń ótý qarqyny joǵary deıdi jaýapty mamandar. Osy ret­te, áleýmettik álsiz toptar men bir­qatar halyqqa bıletter jeńil­dikpen usynylýda. EKSPO-2017 arqyly taýar aınaly­my jolǵa qoıylyp, týrıster ese­binen Almatynyń bıýd­jet qory molaıyp, qalanyń ınves­tı­sııalyq áleýeti arta túspek. Sheteldik seriktestermen saýda-ekonomıkalyq baılanys nyǵaıyp, alyp megapolıstiń ekonomıkalyq áleýeti tyń serpin alady degen senimdemiz.

Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY