Múgedek jandarǵa − kedergisiz orta

Buǵan deıin Eńbek jáne ha­lyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıstrligi tarapynan 2020 jylǵa deıin elimizdegi áleýmettik ma­ńyzy bar nysandardyń barlyǵy múm­kindigi shekteýli azamattar úshin qoljetimdi bolýy kerek­tigi aıtyldy. Elimiz 150 mem­lekettiń qatarynda «Múm­kin­digi shekteýli azamattardyń qu­qyqtaryn qorǵaý jónindegi» konvensııaǵa qol qoıǵany belgili.

Al, konvensııanyń basty má­selesi múmkindigi shekteýli aza­­mattarǵa qoljetimdilikti qam­tamasyz etý bolyp tabylady. Ob­lys ortalyǵynda 2015 jyly elimizdiń VI paralımpıadalyq oıyndar da ótti.

– Jalpy, múgedekter máse­lesinde óńirler úshin tájirıbe almasý boıynsha respýblıkalyq semınar ótkizýge Pavlodar ob­lysy tańdap alyndy. Se­bebi, múgedekterdiń qandaı jaǵ­daı­d­a bolmasyn ómir súrýge beıim­delýleri boıynsha monıtorıng nátıjesinde oblys birinshi orynda tur. Muny biz qyzmet kórsetýdi uıymdastyrýmen, medısınalyq-áleýmettik mekemelerdiń ju­mysymen tanysqan kezde de kórdik. Semınar-keńes táji­rı­beniń basqa óńirlerde sátti jú­zege asyrylýyna oń áser etedi degen oıdamyn, − dedi Svetlana Ja­qypova.

Vıse-mınıstr aıtqan tájirıbe men elimizdiń barlyq óńirlerinen kelgen delegasııa músheleri oblys ortalyǵyndaǵy «Profimed» medısınalyq keshenine kelgende kórip, tanysqan-dy. Keshenniń kireberisinde múmkindigi shekteýli jandarǵa ǵana emes, sondaı-aq, arbamen júretin analarǵa ar­nalǵan syıymdylyǵy 500 keli kóteretin qurylǵy ornalasqan.

− Biz pandýstardan bas tart­tyq, − deıdi keshen dırektory Gúlbaný Seıtenova. – О́ıt­keni, bul úıde lıfti bar, esik­teri keń, tabaldyryǵy joq. Mú­ge­dekterge qyzmet jasaıtyn ar­naıy sanıtarlyq torap bar. Or­talyqtan shyqpaı-aq bas­qa bir kóteretin qurylǵynyń kó­megimen dárihanaǵa baryp, keri qaıtýlaryna bolady. Bul quryl­ǵyny ornatpas buryn sarapshylar retinde múgedekterdiń ózderi shaqyrylady.

Semınarǵa kelgen top jumys sapary barysynda Erekshe bilim berýdi talap etetin balalarǵa ar­nalǵan psıhologııalyq-peda­gogıkalyq túzetý ortalyǵynda bolyp, áleýmettik-turmystyq beıimdeý, defektologııa, psıhologııa, logoped kabınetteri jáne Montessorı bólmesi, emdik dene shynyqtyrý zaldarymen tanys­ty. Ortalyqqa estý, kórý, sóıleý, oılaý qabileti, tirek-qı­myl apparaty buzylǵan balalar keledi. Bul jerde qyzmet jasaıtyn ár ma­man kabınetteriniń qyzmeti jaı­ly aıtyp, jabdyqtar men ádis­temelik ádebıetti kórsetti. Se­mınarǵa kelýshilerdi topyraq te­rapııasy, «Delfa» quryl­ǵy­sy, logopedııalyq aýmaqtar, Mon­­tessorı jabdyqtary qyzyq­tyrdy.

− Al túzetý-damytý sabaq­tarynda balalar kún saıyn 70 mınýt shuǵyldanady. Biz týǵannan bastap jeti jasqa deıingi balalarmen jumys isteımiz. Ortalyqqa kelgen qonaqtardyń biri serebraldy sal aýrýyna shaldyqqan 6 jasar Dmıtrıı Kazımsovtiń qasyna aıaldady. Sol eken, Dıma salǵan sýretin syıǵa tartyp, qoltańba retinde D árpin jazdy. Bul bizder úshin tolqynysty sát, − deıdi ortalyq qyzmetkeri Dınara Qaısına.

Bul kúni semınar jıynmen qatar S.Toraıǵyrov atyndaǵy mem­lekettik ýnıversıtette «TOM: Kazakhstan» jobasyn jú­ze­ge asy­rý boıynsha alǵashqy shara ót­kizildi.

− «TOM: Kazakhstan» – múm­kindigi shekteýli jandardyń ómirin jaqsartýǵa arnalǵan. 2014 jyldan beri AQSh, Argentına, Uly­brıtanııa, Izraıl, Bra­zılııa, Kanada, Avstralııa men Vet­namda uıymdastyrylyp keldi, − deıdi Tel-Avıv ýnıversıteti kásipkerlik ortalyǵynyń dırektory Elena Dones.

«TOM: Kazakhstan» joba­syn Pavlodar oblysynda iske asyrý», elimizdegi Tel-Avıv ýnı­versıteti «Dostar» qaýym­das­ty­­ǵynyń vıse-prezıdenti Sánııa Ara­­povanyń aıtýynsha, joba múmkindigi shekteýli jandardyń kúndelikti túıtkildi máselelerin sheshýge baǵyttalǵan. Munda sheberler men múgedek jandar jumys isteıdi. Mysaly, mú­ge­dekterdiń oblystyq erikti qo­ǵamdyq birlestiginiń basshysy Georgıı Chetverıkov bas­ta­masymen múgedek jandar shaǵyn avtobýstarǵa ornatylǵan mú­gedekterge arnalǵan arbadan tú­sip-shyǵýdyń ózindik júıesin ja­sap shyqqan. Vıse-mınıstr S.Jaqypova bastaǵan delegasııa kelgen kezde osy qurylǵynyń alǵash­qy ret iske qosylyp, júr­genin kórsetti. Arbada otyrǵan mú­ge­dekter kólikti endi ózderi júrgize alady.

− Bul jańalyq emes shy­ǵar. Keńes ókimeti kezinde múge­dekterge kólikter beriletin. Qa­zir de múgedekter jasaıtyn jobalardy júzege asyrýǵa je­ńildikter berilgeni qajet-aq , − deıdi G.Chetverıkov.

Oblys ortalyǵyndaǵy «Sa­mal» saýyqtyrý ortalyǵy sal aýrýy­na shaldyqqan balalardy emdeýmen 20 jyldan beri aı­nalysyp keledi. Ortalyqta 54 qyzmetker jumys isteıdi, 180-deı bala bar, olardyń 105-i múmkindigi shekteýli jet­kin­shek, 75 balǵyn shaǵyn ort­alyqqa ba­rady. Osy jyldar ishinde or­talyq 4,6 myńnan astam bala den­saýlyǵyn saýyqtyrdy.

− Sizder óte úlken qaıyrymdy jumys jasap jatyrsyzdar, − dedi Svetlana Jaqypova ortalyq qyzmetkerlerine.

О́tken jyly oblystyq ákim­diktiń qoldaýymen «Jumyspen qam­týdyń jol kartasy-2020» baǵ­darlamasy sheńberinde qala­daǵy qajetti ǵımarattarǵa 37,5 mıllıon teńgege jóndeý ju­mystary júrgizilip, qazir bul jer­lerde Aýtıst balalar ata-analarynyń assosıasııasy men «Altyn Bata» qory jumys is­teýde. Balalar ortalyqta ar­tıkýlıasııalyq jattyǵýmen oqy­tylady.

− Balamen únemi qarym-qaty­nasta bolý kerek. Kóp nárse ata-analarǵa baılanysty. Balalardy aýtızm jaǵdaıynan shyǵarý úshin eńbektenýdemiz,–deıdi pav­lodarlyq aýtıst balalar ata-analary assosıasııasynyń qu­ryl­taıshy-dırektory Damıra Abd­rahmanova.

Oblystyq úılestirý jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń basshysy Baltabaı Qappasovtyń aıtýynsha, oblysta 28 myńnan astam múgedek turady. Negizinen barlyq memlekettik mekemelerdiń múmkindigi shekteýli jandar úshin esikteri ashyq. Jeke menshik ny­sandardyń ıeleri de bul maq­satty iske qosylatyndyǵyna senimdi. Oblys bıýdjetinen múgedekterdi ońaltýǵa bıyl 2748 9 teńge bó­linipti. Múgedekterge áleý­met­tik qyzmetter kórsetiledi. Byl­­tyr oblystyq bıýdjet qara­jaty esebinen Sharbaqty aýdany, Shaldaı aýylynda júıke aýrýlaryn emdeıtin, Maı aýdanynda aýdandyq aýrýhana negizinde aıaq-qoldarynyń kemtarlyǵy bar jandarǵa arnalǵan ońaltý ortalyǵy ashyldy. Oblystyq bıýdjet qarajaty esebinen jo­ǵary oqý oryndary men kolledj­derde múmkindigi shekteýli 135 stýdent bilim alady. О́zdi­gimen oqý ornyna bara almaı­tyn 440 bala úıde oqıdy. Olarǵa toqsan saıynǵy 6 AEK mól­sherinde járdemaqy beriledi. Qosymsha qarajatqa 467 arba satyp alyndy. Kórsetiletin qyzmet sapasy jaqsaryp keledi.

Semınarǵa qatysýshylar múm­kindigi shekteýli jandardyń júrip-turýyna kedergisiz orta jasaý, jergilikti bılik oryn­da­rynyń múgedektigi bar adamdardy jumyspen qamtýy, ınklıýzıvti bilim berýdi damytý, úıde arnaıy áleýmettik qyzmet kórsetý, sonymen qatar, bas bostandyǵynan aıyrylǵan adamdardy jazasyn ótep júrgen jerlerinde ju­mysqa ornalastyrý sııaqty má­selelerdi talqylap, úkimettik emes uıymdarmen seriktestikte memlekettik áleýmettik tapsyrys sheńberinde ońaltý boıynsha jumys tájirıbelerimen bólisti.

Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»

Pavlodar oblysy