Qýatty ásker – Otanymyzdyń qalqany

Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereıtoıyna oraı biz elimizde oryn alǵan tarıhı máni zor kóptegen oqıǵalardyń kýágeri jáne olardyń tikeleı qatysýshysy bolǵanymyzdy aıqyn sezinemiz. Jýyrda ǵana el Parlamenti jıyrma bes jyldaǵy jetistik­terimizdi aıshyqtaıtyn tarıhı qujat – Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna arnalǵan Deklarasııany qabyl­dady. Onda Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń táýelsiz­digimizdi nyǵaıtýdaǵy, qazaqstan­dyq mem­lekettigimizdi qalyp­tastyrý­daǵy negiz qalaýshy róli aıqyn kór­seti­lip, halqymyzdyń qýatty jáne pármendi memleket qurý ar­ma­ny­nyń júzege asqany baıan­daldy. Otanǵa degen súıispenshilik pen óz eli úshin maqtanysh sezi­min oıatatyn Deklarasııa halqy­myzdyń qol jetkizgen tabys­taryn nyǵaıtyp, ony odan ári ór­kendetýge ynta beretin laıyq­ty úlgi bolyp, óskeleń urpaq úshin zor tárbıelik máni bar maq­sat­tarǵa qyzmet etetinine kámil senemin. Tuńǵysh Prezıdent óziniń al­ǵashqy Jarlyqtarynyń birimen Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jaýyp, elimiz joıqyn kúshi bar ıadrolyq arsenaldan óz erkimen bas tartty. Semeı polıgonynyń jabylýymen ıadrolyq qarýsyz álem qurý jolyndaǵy jahandyq prosestiń jańa kezeńi bastaldy. Búginde Birikken Ulttar Uıymy Elbasynyń jáne Qazaqstannyń osy saladaǵy kúsh-jigeri men taban­dy bastamalaryn qurmet tuta­­d­y. Uıymnyń sheshimimen bar­sha adamzat 29 tamyzdy Iаdro­lyq synaq­tarǵa qarsy is-qımyldyń halyq­aralyq kúni retinde atap ótýde. Táýelsizdigimizdiń alǵashqy jyl­dary memlekettik shekara­myzdy bekitý isi asa úlken stra­tegııalyq mańyzǵa ıe boldy. Elbasynyń kemeńger saıasatynyń arq­asynda bul asa aýqymdy jumys sátti atqaryldy. Qazaq­s­tan óziniń memlekettik sheka­ra­syn zańdy túrde resimdep, delı­mıtasııalady, óz aýmaǵynyń barlyq aýqymy boıynsha tatý kórshilik beldeýin qalyptas­tyrdy. Saıyp kelgende, shekarany shegendeý – memleketimizdiń salı­qaly halyqaralyq saıasatynyń jáne Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tikeleı jeke bedeli men kúsh-jigeriniń arqasynda júzege asqany aqıqat. Bul táýel­sizdik jyldary ishinde el tarı­hyndaǵy baǵa jetpes jetistik­terimizdiń biri bolyp tabylady. El Táýelsizdiginiń 25 jyl­dyǵy qarsańynda Elbasynyń bas­shylyǵymen otandyq dıploma­tııa halyqaralyq saıasattaǵy iri je­ńiske qol jetkizdi. Qazaqstan Ortalyq Azııa memleketteriniń ara­synda alǵashqy bolyp Birik­ken Ulttar Uıymy Qaýip­sizdik Keńe­siniń turaqty emes múshe­ligine saılandy. Búginde Elbasymyz memle­ketimizge, Qazaqstan qoǵamyna  aýqymdy strategııalyq mindetter qoıyp otyr. Álemniń ozyq 30 eliniń qataryna enýdi kózdegen «Qazaqstan-2050» Strategııasy men «100 naqty qadam» – Ult jos­paryn tabysty oryndaý bar­sha­myzǵa úlken jaýapkershilik júkteıdi. О́tkenge kóz jibersek, shyn má­ninde, derbes eldiń saıası jú­ıe­sin qalyptastyrý, ekono­mıka­ny qaıta jańǵyrtý, áleý­met­tik bas­ym­dyqtardy anyqtaý úshin eń al­dymen senimdi áskerı júıe qurylýy qajet edi. Sol sebepti azat­tyq­tyń aq tańy atqan sátten bas­tap, memleket sheshken asa ma­ńyz­­dy mindetterdiń ishinde el­­diń táýelsizdigin, aýmaqtyq tutas­­­tyǵyn, halqymyzdyń beı­bit jáne tynysh ómirin senimdi qor­­ǵaý­ǵa qabiletti armııa qurý pro­­­ble­malary Elbasy – Qarý­­ly Kúsh­terdiń Joǵarǵy Bas qol­­bas­shysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń erekshe qamqor­lyǵynda boldy. 1992 jylǵy 7 mamyrda Elba­sy­­myz «Qazaqstan Respýb­lı­ka­sy Qarýly Kúshterin qurý týraly» Jarlyqqa qol qoı­­dy. 1993 jylǵy 11 aqpanda mem­le­keti­mizdiń alǵashqy áskerı doktrınasy qabyldandy. Osy­laısha Táýelsiz Qazaqstanda qorǵanys salasynyń alǵashqy quqyqtyq negizi qalandy. Dáp sol kezeńde áskerı salada tez arada sheshilýi tıis túıtkildi máseleler jetip-artylatyn. Ás­ker­lerimizdi ydyraǵan KSRO quramynan alyp, Qazaqstannyń zańdy quzyretine kóshirý jaǵ­daıynda qarý-jaraqtyń, áskerı tehnıkanyń, materıaldyq qu­raldar men bazalardyń saq­talýyn qamtamasyz etý mindeti ótkir másele kúıinde turdy. Bul rette áskerlerdiń jaýyngerlik deń­geıin tómendetýge de jol ber­meý kerek boldy. Derbes ás­kerı qurylys tájirıbemizdiń bol­maýyna, ótpeli kezeńniń qıyn­dyq­taryna qaramastan, Joǵarǵy Bas qolbasshynyń tikeleı basshy­ly­ǵymen biz qysqa merzim ishinde Qarýly Kúshterimizdi qura aldyq. Ol táýelsizdik jylnamasyna jazyl­ǵan tarıhı aqıqat. «Kadr bárin sheshedi» demekshi, eń aldymen, jedel qımyldaıtyn ári jaýyngerlik daıyndyǵy myqty sarbazdardy daıarlaýǵa kóńil bóldik. Qarýly Kúshter bedelin tómendetip almaý máselesi de udaıy nazarda boldy. Ol úshin sol kezeńnen kúni búginge deıin qazaqstandyq áskerıler ózderiniń jaýyngerlik sheberligin turaqty túrde shyńdap keledi. Osy rette, Elbasynyń Ujymdyq qaýipsizdik kelisim sharty uıymyna qatysý­shy memleketterdiń jyldam áre­ket etý kúshterin qurý basta­masy aıryqsha serpilis bergenin aıtyp ótkim keledi. Zamanaýı qarý-jaraǵy bar kez kelgen qarý­ly qaqtyǵystyń aldyn alýǵa nemese toıtarys berýge qaýqarly kúshtiń qajet ekenin, búgingideı dúrbeleńge toly kezeń aıqyn dáleldep otyr. Tól Qarýly Kúshterimizge qa­jet mamandardy daıarlaý jáne olardyń kásibı sheberligin shyń­daý men áleýmettik túıtkil­derin sheshý máselelerin Joǵarǵy Bas qolbasshy árdaıym jiti nazarda ustap keledi. Elbasy tapsyrmalaryna sáıkes, áskerı qyzmetkerlerdi turǵyn úımen, eńbekaqy jáne zeınetaqymen qam­tamasyz etý máseleleri ret-retimen sheshimin taýyp, zańna­ma­lyq turǵydan bekitilýde. Búgingi tańda, qorǵanys sala­syna qajetti mamandar óz elimizde daıarlanýda, oǵan tolyq jaǵdaı jasaldy. Áskerı bilim berý júıesine engen joǵary áskerı oqý oryndary zaman talabyna saı baǵdarlama boıynsha bilim berýde. Sonymen qatar, kóptegen ekijaqty kelisimder negizinde Reseı, AQSh jáne Eýropanyń jetekshi elderiniń áskerı bilim oshaqtarynda dáris alyp jatqan mamandarymyz da bar. Bir sózben aıtqanda, kadr daıarlaý máselesi de oıdaǵydaı júzege asýda. Meniń pikirimshe, Qarýly Kúsh­terimizdi áskerı-tehnıkalyq quraldarmen jaraqtandyrý máse­lesine basa nazar aýdarý qajet. Eń aldymen, áskerlerdiń ıeligindegi qarý-jaraq pen áskerı tehnıkany aqaýsyz ustap turý bolsa, ekinshi kezekte, urys alańyn­da qarýly qaqtyǵysqa meı­lin­she oń septigin tıgizetin teh­nıka men qarý-ja­raqty satyp alý kerek. Úshinshi kezeńde, negizgi ásker túrlerine arnalǵan qarýdy tolyqtaı qaıta almastyrý ózekti. Budan basqa, aqparattyq tehnologııalardyń alar orny erekshe. Tıisinshe, osy salaǵa jáne baılanysty barynsha jetildirýge de den qoıatyn ýaqyt jetti. Jalpy alǵanda, qolda bar jaýyngerlik tehnıka parkindegi úlgilerdi jańartý men jańǵyrtý múmkindikterin qarastyrý jáne otandyq qorǵanys-ónerkásip­tik keshendi damytýǵa kúsh salý kerek. Bul turǵyda Elbasynyń sheshimimen jýyrda qurylǵan jańa Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi osy máse­le­lerdiń ońtaıly sheshilýine qyz­met etetinine senimdimin. Bul oraı­da, Elbasy – Joǵarǵy Bas qolbasshy N.Á. Nazarbaev: «Basqa memleketter sııaqty Qazaqstan da óziniń qorǵanysqa qabilettiligin nyǵaıtýdy búkilhalyqtyq is jáne memlekettiń eń basty mu­rat­tarynyń biri dep sanaıdy. Biz­diń basty maqsatymyz – Qazaqstan­nyń egemendigi men aýmaqtyq tutas­ty­ǵyn qorǵaý», – dedi. Demek, oıym­dy qorytyndylar bolsam, Máń­gilik El bolý jolyndaǵy uly mindetterdi oryndaý úshin qorǵanysymyz nyq, áskerimiz aıbyndy bola bergeni jón. Muhtar ALTYNBAEV, Parlament Senatynyń depýtaty, Halyq Qaharmany