Kommýnaldyq salany jańǵyrtýǵa betburys

ÚKIMET "Egemen Qazaqstannyń" aptalyq qosymshasy _____________________________________________ Jasyratyny joq, uzaq jyldar boıy turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasy qalǵan-qutqandy bólý qaǵıdaty boıynsha qarjylandy­rylyp keldi. El ekonomıkasy tórt aıaǵyn teń basyp, qarqyndy damýdyń sara jolyna túskenshe bul salaǵa memlekettiń de kóp rette kóńil bólýge murshasy kelmedi. Táýelsizdik alǵan osy jyldar ishinde elimizde turǵyn úı salasy buryn-sońdy bolmaǵan qarqyndy qadammen damydy. Tek ótken sońǵy 10 jyldyń ishinde ǵana elimiz boıynsha 30 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, kóptegen qazaqstandyqtar qonys toıyn toılady. Biraq keshegi Keńes dáýirinen muraǵa qalǵan, turǵyndardyń menshigine berilgen kóp qa­batty úılerdi jóndeý, kommýnaldyq ınfraqu­ry­lymdardy jańǵyrtý máselesi jyldar ótken saıyn ótkirlenip, kúrdelene tústi. Sonyń salda­ry­nan 2008 jyldary kommýnaldyq júıelerdiń 72 paıyzy shuǵyl jóndeýdi nemese tolyq aýys­tyrýdy qajet etetin jaǵdaıǵa jetti. Bul salada­ǵy osyndaı kúrdeli jaǵdaıdy jete túsingen Memleket basshysy álemdik daǵdarysqa qarsy elimizde qabyldanǵan birlesken is-qımyl baǵdar­la­masynyń aıasynda arnaıy, «Jol kartasy» baǵ­darlamasyn ómirge engizip, 2009 jáne 2010 jyl­dary turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy sa­la­sy nysandaryn kúrdeli jóndeýden ótkizý máse­lesine buryn-sońdy bolmaǵan betburys jasady. Azamattarymyzdyń turmys jaǵdaıynyń jo­ǵary bolýy turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashy­ly­ǵy (TKSh) salasynyń sapasy men deńgeıine tikeleı baılanysty ekendigi belgili. Elbasy Nur­sultan Nazarbaev óziniń bıylǵy jylǵy «Bola­shaq­tyń irgesin birge qalaımyz» atty Joldaýynda «Azamattardyń ómir sapasynyń ozyq kórsetkishi – turǵyn úı jaılylyǵynyń deńgeıi» dep atap kórsetken bolatyn. Osy Joldaýda Memleket bas­shysy el Úkimetiniń aldyna jedel túrde turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyn jań­ǵyrtý baǵdarlamasyn qolǵa alýdy mindettegen bolatyn. Osyǵan baılanysty Úkimet ústimizdegi jyly TKSh-ny jańǵyrtý baǵdarlamasynyń jobasyn jasap bekitti. Búginde bul baǵdarlamany is júzine asyrý jónindegi keshendi jumystardy atqarý úrdisi bastalyp ta ketti. Búginde qalyptasqan jaǵdaı boıynsha, elimizdegi jylý júıeleri men qondyrǵylarynyń 63 paıyzy, elektr taratý jelileri men jabdyqtaý qondyrǵylarynyń 73 paıyzy jáne gazben jabdyqtaý júıesiniń 54 paıyzy shuǵyl jóndeýdi qajet etedi. Kóp páterli turǵyn úılerdiń jaǵ­daıy da jetisip turǵan joq. Kondomınıým ny­sandarynyń (kóp páterli turǵyn úı) 32 paıyzy nemese 50 mıllıon sharshy metri kúrdeli jóndeýdi nemese túbegeıli jóndeýdiń jekelegen túrlerin júrgizýdi talap etedi. Al qoldanystaǵy kóp páterli turǵyn úılerdiń 3,8 mıllıon sharshy metri nemese 2 paıyzy tolyqtaı buzyp tastaýdy qajet etetin apattyq jaǵdaıda tur. TKSh-NY MODERNIZASIIаLAÝ BAǴDARLAMASY Osyǵan baılanysty TKSh-ny jańǵyrtý baǵ­dar­lamasy negizgi úsh baǵytty qamtıdy. Birinshi, «Jol kartasy» qaǵıdattary sheńberinde jylý, elektr jáne gazben jabdyqtaý júıelerin modernızasııalaý. Bul baǵyttyń basym baǵyty júıe­ler­diń apatty jaǵdaıyn joıyp, olardy jań­ǵyrtý arqyly júıelerde bolatyn jylý jáne elektr shyǵyndaryn boldyrmaý. Ekinshi, kóp qabatty turǵyn úılerdi kúrdeli jóndeýden ótkizýdi qamtamasyz etý. Úshinshi, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasynyń tıimdiligin arttyrý bolyp tabylady. Kommýnaldyq salany modernızasııalaý kezinde qarjylandyrýdyń mynandaı jobalary aı­qyn­daldy. Birinshi, memleket menshigindegi ınjenerlik júıelerdi jańǵyrtý bıýdjet qarjysy esebinen jáne tarıftik rettelý negizine súıengen kásiporyndardyń ınvestısııalyq baǵdarlama­lary esebinen júzege asyrylady. Ekinshi, jeke menshik qolyndaǵy ınjenerlik júıelerdi jań­ǵyr­tý tarıf esebinen júrgiziledi. Úshinshi, kommýnaldyq qyzmetke turǵyndardyń qatysýyn qamtamasyz etý úshin salynǵan jańa ınjenerlik júıelerdiń qurylysy bıýdjet esebinen atqary­lady. Osy rette tarıf esebinen quralatyn ká­siporyndardyń baǵdarlamany júzege asyrýǵa jumsaıtyn shyǵyny 10 jyl ishinde 452 mıllıard teńge bolady dep belgilengen. Kásiporyndar­dyń bul shyǵynyna qosymsha belgilengen maq­satty júzege asyrý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 166 mıllıard teńge qarjy bólinbek. Buǵan qosymsha jergilikti bıýdjetterden taǵy da 18 mıllıard teńge bólinedi dep kútilýde. Sóıtip, 2011-2020 jyldary atqarylatyn kommýnaldyq ınfraqurylymdy modernızasııalaý maqsatyna barlyq qarjylandyrý kózderi boıynsha 636 mıllıard teńge qarjy bólinedi. Osy jerde aıta ketetin bir másele, barlyq shyǵyndar kóleminde bıýd­jetten bólinetin jalpy qarjy 29 paıyz bolady. KО́P PÁTERLI TURǴYN ÚILERDI JО́NDEÝ Kóp páterli turǵyn úılerge jóndeý júrgizý jumystary da eki baǵytta atqarylatyn bolady. Atap aıtqanda, kóp páterli turǵyn úılerge jóndeý júrgizýdi qarjylandyrýdyń eki joly belgilengen. Birinshi joly, ÁKK-ni mamandan­dyrylǵan ınvestısııalyq (qarjylyq) uıym retinde paıdalanýdy bildiredi, ol termojańǵyrtý elementteri bar kóp páterli turǵyn úılerge kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizý úshin jergilikti atqarýshy organdarǵa nysanaly túrde bólinetin bıýdjettik qarajattar esebinen qarjy­landyrylyp otyrady. Jergilikti atqarýshy organdar (JAO) respýb­lıkalyq bıýdjetten transfertter alady. PIK, páter ıeleri, merdigerler men ÁKK óz aralarynda kelisimder jasaıdy. Páter ıeleri jóndeý jumystarynyń jalpy qunynyń kem degende 15 paıyzyn quraıtyn óz qarajattaryn quıý arqyly qatysady. Bul qarajattar merdiger jasaıtyn jóndeý jumystarynyń aqysyn tóleý úshin paıdalanylady. ÁKK jóndeý jumystarynyń jalpy qunynyń 85 paıyzyn tóleıdi. Birikken qarjylandyrý esebinen merdiger úı­diń barlyq jóndeý jumystaryn oryndap shy­ǵady. Kelisimde kórsetilgen merzim ishinde páter ıeleri jınaqtaý shotyna aı saıynǵy salymdaryn salyp otyrady. Jınaqtaý shotynda jınalǵan qarajatty oryn­dalǵan jumystyń aqysy retinde ÁKK shotyna aýdarady. Ekinshi joly, jóndeý jumystarynyń jekelegen túrlerin júrgizý úshin oblys ákimdikterine respýblıkalyq bıýdjetten nysanaly transfertter bólýdi qarastyrady. Ákimdik mamandandyrylǵan ýákiletti uıym – 100 paıyz memlekettiń qatysýymen júretin JShS nemese AQ qurady, ne dál osylaı áreket etýshi JShS jáne AQ-ty jumysqa tarta alady. 2011-2012 jyldary ákimdikter JShS-lardy qarjylandyrady. Odan keıingi jyldary ákim­dik JShS-ǵa nesıe beredi. Tapsyrys berýshi bolyp tabylatyn PIK pen JShS óz aralarynda kelisim jasaıdy.  Páter ıeleriniń jalpy jınalysyn­daǵy kelisim boıynsha, ýákiletti uıym kúrdeli jóndeý jumystarynyń jekelegen túrlerin júrgizetin qosalqy merdigerdi tańdap alady.  Ýákiletti uıym óz kúshimen jáne qosalqy merdigerlerdi tarta otyryp kondomınıým ny­sanynyń ortaq múlkine kúrdeli jóndeý jumys­tarynyń jekelegen túrlerin júrgizedi. Páter ıeleri óz qarajattarymen jóndeý ju­mys­tarynyń qunynyń kem degende 50 paıyzyn qarjylandyrýǵa qatysady. Osy qarajat ýákilet­ti uıym (qosalqy merdiger) júrgizetin jóndeý jumystaryn tóleý úshin paıdalanylady. Kelisimde kórsetilgen merzim ishinde páter ıeleri jı­naq­taý shotyna aı saıyn qarjy salymdaryn salady. Osy rette erekshe atap ótetin másele, kondomınıým nysandarynyń ortaq múlkin jóndeý kezinde termomodernızasııa ádisterine barynsha basymdyq beriletin bolady. Bul degenimiz, nysandardyń qabyrǵalaryn, tóbesin, tereze jáne esik jaqtaýlaryn jylý saqtaıtyndaı termo jylytý ádisimen bekitý bolyp tabylady. Kóp páterli turǵyn úılerdi osyndaı ádispen aǵym­daǵy jóndeýden ótkizgende 10 paıyz, kúrdeli jóndeýden ótkizgende 30 paıyz jylý energııasyn saqtap qalý múmkindigi bolady. ENERGIIа ÚNEMDEÝ TIIMDILIGI Qazirgi kúnde anyqtalǵan derekter boıynsha, elimizde óndiriletin barlyq elektr qýatynyń 20 paıyzdan astamyn kommýnaldyq sharýashylyq salasy tutynatyn kórinedi. Sondyqtan TKSh-ny jańǵyrtý baǵdarlamasyn júzege asyrǵan kezde elektr energııasyn únemdeýge jáne tıimdi paıdalanýǵa barynsha basymdyq beriledi. Naqty derekter kórsetip otyrǵandaı, qazir Qazaqstan­daǵy turǵyn úı sektorynda jylýdyń ortasha salystyrmaly tutyný mólsheri 1 shar­shy metrge 273 kVt/saǵatty qurap otyr. Sa­lystyrmaly túrde aıtatyn bolsaq, Eýropanyń damyǵan elderinde bul kórsetkish –Germanııada 120 kvt/saǵat, Fransııada 126 kVt/saǵatty quraıdy. Aýa raıy jaǵdaıy bizben uqsas, tipti keıbir rette aıazy óte qatty bolatyn Shvesııada bul kórsetkish 82 kVt/saǵatqa teń. Bul bizdiń elimizdegi turǵyn úılerdiń 1 sharshy metrine jumsalatyn elektr qýatynan 3 ese tómen. Árıne, bul bizdiń elimiz úshin qol jetpeıtin tıimdilik. Biraq sarapshylar TKSh-ny túbegeıli jańǵyrtý baǵdarlamasy aıasynda aldaǵy ýa­qytta turǵyn úıdiń 1 sharshy metrine jumsala­tyn jylý energııasyn 170 kVt/saǵatqa deıin tómendetýge bolatyndyǵyn boljap otyr. Osy baǵdarlamaǵa sáıkes elimizde 2020 jylǵa deıin ónerkásip óndirisinde jáne TKSh-da tutynylatyn energııa kólemin kem degende 25 paıyzǵa azaıtý kózdeledi. Iаǵnı, energııa únem­deıtin tehnologııalardy barynsha keńinen paıda­lanyp, joǵary normatıvti shyǵyndardy qys­qarta otyryp, energııa tutynýdy ońtaılandyrý kerek. Energııany únemdeý máselesinde buǵan múd­deli barlyq taraptar, atap aıtqanda, respýb­lıka­lyq jáne jergilikti bılik organdary, energııa óndiretin, energııa taratatyn jáne energııa únem­deıtin uıymdar, shaǵyn jáne orta bıznes salasy, PIK jáne barlyq turǵyn úı menshigindegi azamattar qatysýy kerek. Energııany únemdeý úderisine qatysýshylardyń sanynyń kóp­tigin eskere otyryp, energııa tıimdiligin arttyrý mindetterin sheshýge, energııa únemdeýdiń keshendi baǵdarlamasyn ázirleý jáne ony oryndaýdyń basqarý júıesin qurý arqyly qol jetkizýge bolady. Qazaqstandaǵy turǵyn úı jáne áleý­mettik nysandardaǵy energııa qýatyn mól­sherden tym kóp paıdalanýdyń negizgi sebebi, ǵımarat­tardyń jylý saqtaý tıimdiliginiń tómen bolýyna baılanysty. Iаǵnı, bul nysandar nashar termoızolıasııa, jylý energııasyn esepke alý aspabynyń bolmaýy, búgingi zamannyń energııa únemdeıtin jabdyqtarynyń ornatylmaýy jáne basqa keshendi sharalarǵa baılanysty bolyp otyr. Osyǵan baılanysty júzege asyrylatyn baǵ­darlamada kommýnaldyq salanyń energııa paıdalaný tıimdiligin arttyrý maqsatynda áleýmettik obektilerdiń: mektepterdiń, aýrýhanalardyń, balabaqshalar men kóp páterli turǵyn úılerdiń energııa paıdalaný tıimdiligine tekseris júrgizý josparlanýda. 2011 jyly áleýmettik nysandarǵa osyndaı tekserister júrgizýge 150 mıllıon teńge jáne kóp páterli turǵyn úılerge tekseris jasaýǵa 210 mıllıon teńge bólindi. 2011 jyldyń basynda energııa paıdalaný tıimdiligin tekserý Pavlodar, Aqtaý, Qyzylorda, Almaty jáne Qaraǵandy qalalarynda júrgiziletin bolady. Sonymen birge kelesi jyldyń naýryz aıynyń aıaǵyna deıin mamandar Petropavl, Atyraý, Aqtóbe, Taldyqorǵan, Qostanaı, Oral jáne О́skemen qalalaryndaǵy nysandardyń energııa paıdalaný shyǵynynyń deńgeıin tekseristen ótkizedi. TKSh-ny jańǵyrtý baǵdarlamasyna sáıkes tutynylatyn jylý energııasyn naqty únemdeý úshin nysandarda jylýmen jabdyqtaýdyń avto­mat­tandyrylǵan júıesin keńinen qoldaný kóz­delgen. Sonymen birge avtomattandyrylǵan jy­lý qondyrǵylaryn engizý turǵyndardyń tu­ty­nylǵan jylý energııasyna tóleıtin ótem­derin azaıtyp, jańa jylý kózderin salýǵa bıýdjet qarajatyn únemdeıdi. Kóp páterli ortasha bir turǵyn úı jylyna 600-700 Gkal. jylý energııasyn paıdalanady. Eger, avtomattan­dyr­ǵan jylý qondyrǵysy ornatylsa, bir úıde jy­lyna 100-130 Gkal. jylý energııasyn únemdeýge bolady. Bul bir jylda 190-260 myń teńgege deıin qarajat únemdeýge múmkindik beredi. Máselen, Astanadaǵy Kenesary kóshesinde ornalasqan 9 qabatty úıdiń turǵyndary 2009-2010 jylǵy jylý maýsymy kezeńinde avtomattandyrylǵan jylý qondyrǵysy torabyn ornatý nátıjesinde 637 myń teńge únemdegen. Qazirgi qalalardaǵy turǵyn úı qorynyń negizgi problemasy kóp páterli turǵyn úılerdiń shamamen 70 paıyzynda jylý saqtaý múmkindigi jetkiliksiz. Osynyń saldarynan ǵımaratqa jiberilgen jylýdyń bir bóligi qabyrǵalardyń qıylysqan jeri arqyly, tóbe jikteri arqyly jáne esik-terezelerdiń jaqtaýlary arqyly ysyrap bolyp jatady. Sondyqtan kóp páterli turǵyn úılerde jylý energııasyn únemdeýdiń basty máselesi – termojańǵyrtý. Baǵdarlamaǵa sáıkes júzege asyrylatyn termojańǵyrtý jumystary arqyly qorshaýdyń jylý-tehnıkalyq sıpattamalaryn jaqsartý arqyly shatyrlardy jóndeý, syrtqy qabyrǵalardy jóndeý, avtomattandyrylǵan jy­lý retteý júıelerin ornatý, jertólelerdegi negizgi armatýralardy aýystyrý jáne jylý taratatyn qubyrlardy oqshaýlaý bolyp tabylady. QANATQAQTY TÁJIRIBE Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jań­ǵyrtý baǵdarlamasyn qabyldaý aldynda qanatqaqty tájirıbe retinde О́skemen qalasynda tozyǵy jetken kóp páterli turǵyn úı jóndeýden ótti. Bul úıde negizinen zeınetkerler turady eken. Jarty ǵasyrǵa jýyq qoldanysta bolǵan kóp qabatty úıdi kúrdeli jóndeýden ótkizý úshin 13,5 mıllıon teńge qarjy kerek bolǵan. TKSh-ny jańǵyrtý baǵdarlamasy aıasynda bul qarjy paıyzsyz nesıe retinde 7 jyl merzimge bıýdjetten bólindi. Aı saıyn kóp páterli turǵyn úıdegi páter ıeleri kommýnaldyq ótemge qosymsha osy nesıeni óteý úshin 2-3 myń teńge tólep turady. Osy qanatqaqty joba barysynda nysandy jóndeýge qatysqan barlyq taraptar ózara is-áreketterin aıqyndap, qarjylandyrý tetikterin tájirıbeden ótkizdi. Kóp qabatty turǵyn úılerdi paıdalaný jáne jóndeýden ótkizý jónindegi naq osyndaı tájirıbe Batys Eýropa jáne Baltyq jaǵalaýy elderinde keńinen qoldanylady. Baǵdarlama sheńberinde О́skemen qalasynda jańǵyrtylǵan kóp qabatty turǵyn úıdegi páter ıesi, zeınetker Valentına Plegýzova bylaı deıdi: «Men bul páterde búkil sanaly ǵumyrymdy ótkizip kelemin. Jarty ǵasyrdan astam ýaqyttan beri bul kóp páterli úıge mundaı keshendi jóndeý jumysy júrgizilip kórgen joq. Tóbemizden tamshy aǵyp, jertóleden sasyq ıis ketpeýshi edi. Qazir úıimiz qaıtadan salynǵandaı qulpyryp, kóz súısintedi». Osy úıdiń PIK jetekshisi Tatıana Ejıskaıanyń aıtýynsha, bul tájirıbe turǵyndar úshin óte qolaıly. Kóp páterli turǵyn úıdiń árbir páter ıesi 7 jyl ishinde bar bolǵany 270 myń teńge qarjy shyǵyndaıtyn bolady. Bul barlyq turǵyndar úshin qoljetimdi tásil deıdi. Osy baǵdarlama sheńberinde О́skemen qa­lasynda 20 kóp qabatty turǵyn úı jóndeýden ótkiziledi. Bul maqsat úshin bıýdjetten 400 mıllıon teńge qarjy bólingen. Mamandar jóndeýden ótkizilgen nysandardy turaqty baqylaýda ustaıtyn bolady. Eger páter ıeleri tarapynan jóndeý sapasyna syn aıtylatyn bolsa, osy jumysty merdiger uıym óz qarjysy esebinen kemshilikterdiń ornyn toltyratyn bolady. TKSh-nyń qazirgi jaǵdaıy kórsetip otyrǵan­daı, bul sala tehnologııalyq jaǵynan artta qalǵan. Energııa resýrstaryn únemdeıtin sharalar men ınnovasııalyq tehnolo­gııalardy qoldaný múmkindigi tómen. Elimizdegi údemeli ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlama­syn basshylyqqa ala otyryp, TKSh-ǵa júıeli túrde jańa tehnologııalar engizip, bul salanyń tıimdiligin arttyrýǵa qol jetkizý kerek. Osyǵan baı­lanysty baǵdarlama aıasynda júıeli túrde ǵy­lymı-zertteý jáne tájirıbelik qoldaný jumys­taryn júrgizý josparlanýda. Sóıtip, 2020 jylǵa deıingi turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý baǵdarla­masy sheńberinde barlyq qarjylandyrý kózderi arqyly 10 jyl ishinde 81 myń shaqyrym jylý júıeleri, elektr taratý jáne gaz taratý jelileri jańǵyrtylatyn bolady. Onyń ishinde 24,4 myń shaqyrym kommýnaldyq júıe 2015 jylǵa deıin modernızasııalanady. Elimizde qabyldanǵan turǵyndardy sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý maqsatyndaǵy «Aq bulaq» baǵdarlamasy aıasynda 2015 jylǵa deıin 5 myń shaqyrym sýmen jabdyqtaý qubyrlary jáne 2 myń shaqyrym sý taratý qubyrlary jańǵyrty­latyn bola­dy. Mine, osylaı Memleket basshy­synyń tapsyrmasyna sáıkes 2011 jyly jalpy alǵanda elimizde 31 myń shaqyrym kommýnaldyq jeliler júıesi jańǵyr­tylady. TKSh-ny jańǵyrtý baǵ­darlamasy sheńbe­rinde júzege asyry­latyn kóp qabatty turǵyn úılerdi kúrdeli jóndeýden ótkizý maqsatynda da oń jetistikterge qol jetkizilmek. El Úkimetiniń 2020 jylǵa deıingi turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashy­ly­ǵyn modernızasııalaý baǵdarlamasy kóp qabat­ty turǵyn úılerdiń turǵyndaryna memleket ta­ra­pynan qomaqty qarjylaı kómek alýǵa múmkin­dik beredi. Keıin turǵyndar bul qarjyny kommý­naldyq qyzmet tólemi retinde birtindep qaıtara­tyn bolady. Iаǵnı, turǵyndarǵa óz menshigindegi kóp qabatty úılerdiń ǵımarattaryn jańǵyrtýǵa paıyzsyz nesıe beriledi degen sóz. Tek bul úshin kóp qabatty turǵyn úıde turatyn barlyq tur­ǵyn­dar ortaq kelisimge kelip, nysandy kúrdeli jón­deýden ótkizý máselesinde biraýyzdy bolýy kerek. Mine, memleket tarapynan kórsetiletin osyn­daı qarjylyq kómektiń nátıjesinde on jyl ishin­de elimiz boıynsha 11 624 kóp qabatty tur­ǵyn úı kúrdeli jóndeýden ótkizilmek. Osy keshendi sharalar Memleket basshysynyń tapsyrmasy­na sáıkes 2015 jylǵa taman elimizdegi kúrdeli jóndeýdi qajet etetin kóp qabatty turǵyn úı nysandaryn 32 paıyzdan 22 paıyzǵa deıin qys­qar­týǵa múmkindik beredi. Jalpy, elimizde qolǵa alynǵan osy bir mańyzdy da keshendi baǵdar­lamanyń sheńberinde 2020 jylǵa deıin kúrdeli jóndeýdi qajet etetin kóp qabatty turǵyn úı­lerdiń kólemi 10 paıyzǵa deıin azaıatyn bolady. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jań­ǵyr­týdyń 2020 jylǵa deıingi bul baǵdarla­masy osy salanyń ınfraqurylymyn jaqsartý­dyń birden-bir tıimdi joly bolyp tabylady. Qazaqstannyń qazirgi áleýmettik-ekonomıkalyq damý úrdisinde ulttyq ekonomıkamyzdyń barlyq salalarynda modernızasııalaý jumysy qyzý júrgizilýde. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashy­ly­ǵy salasyn jańǵyrtý osy maqsatty jumys­tyń mańyzdy salalarynyń biri bolyp taby­lady. Sondyqtan jurtshylyqtyń muny túsinip, jan-jaqty qoldaý kórsetkeni abzal. Kóp qabatty turǵyn úılerdi kúrdeli jóndeý jumystarynan ótkizý negizinen memleket tarapynan nesıe alý arqyly júzege asyrylady. Ol úshin kóp qabatty úılerdegi pá­ter ıeleriniń basym kópshi­liginiń ortaq kelisimi kerek. Páter ıeleri ortaq múlikti tıimdi de sapaly jań­ǵyr­tý maqsatynda mun­daı bastamadan qa­lys qalmaıtynyna senim mol. Jylqybaı JAǴYPARULY.