Myń jyldyǵyńdy oılasań, urpaq tárbıele

№2 Ertis jalpy orta bilim berý mektebi – bolashaqqa boı túzegen tirek mektebi, qoǵam damýyna saı bilim berý kerýeniniń kóshin bastap kele jatqan bilim ordasy. Balanyń tabıǵı darynyn ashyp, ónerin ushtaýda, tereń bilimdi urpaq tárbıleýde sara joly bar ózindik erekshelikterimen aıqyndalatyn oqý orny. Bul bilim ordasy – qazaq halqynyń bıik rýhyn, ulttyq mádenı muralaryn keleshek urpaq ıelerine jetkizip otyrǵan mádenı oryn, ulttyq tálim-tárbıe ortalyǵy. №2 Ertis qazaq orta mektebiniń irge­tasy 1932 jyly qalanǵan. Qazirgi mektep ǵımaraty 1993 jyly iske qosyldy. Mektepte 2011 – 2016 oqý jyldary kásiptik oqytý modelin engizý boıynsha eksperıment alańy ashyldy. Taqyryby: «Kóp salaly mektep lıseı statýsyna aýysý úshin oqý – tárbıe úrdisiniń birtutas júıesin qalyptastyrý». Maqsaty: «Oqý­shylardy oqytý men tárbıeleýdiń kásibı baǵdarlanǵan júıesine negizdelgen bilim berýdiń mektep – lıseı modelin ázirlep, aprobasııalaý». Mektebimizdiń barlyq oqý kabı­netteri arnaıy pánder boıynsha stendtermen jabdyqtalǵan. Arnaıy jabdyqtalǵan hımııa, fızıka, bıologııa oqý kabınetteri, ınterbelsendi taqtamen jabdyq­talǵan matematıka, aǵylshyn, qazaq tili kabınetteri jáne onlaın rejimindegi kabınet bar. Zaman talabyna saı bilim mekemesiniń materıaldyq bazasy nyǵaıtyldy. Bolashaq – jastardyń qolynda. Al, bilimdi, oıy ushqyr tulǵa qalyp­tastyrý, tárbıeleý – ustaz­dardyń qolynda. Sondyqtan oqý úderisinde jańa tehnologııalardy keńinen qoldaný oqýshylardyń bilimge degen qyzyǵýshylyǵy men izdenýshiligin arttyrady.  «Bi­lim týraly» Qazaq­stan Respýblıkasynyń Zańynda «Bilim berý júıesiniń bas­ty mindeti – ulttyq jáne jalpy adamzattyń qundylyqtary, ǵylym men praktıka jetistikteri negizinde jeke adamdy qalyptastyrýǵa, damytýǵa jáne kásibı sheberligin shyńdaýǵa baǵyttalǵan bilim alýǵa qajetti jaǵdaılar jasaý» dep atap kórsetilgen. Sondyqtan bilim be­rýdiń barlyq júıesin talapqa saı reformalaý, jetkinshek jastarǵa tııanaqty tálim-tárbıe berý – bizdiń mindetimiz. Osy maqsatta mekteptiń pedagogıkalyq ujymy aıanbaı eńbek etip keledi. Bul rette shyǵarmashyl ınnovasııalyq baǵyttardyń bolýy, pedagogtardyń arasynda shyǵarmashylyq toptardyń qu­rylýy – jaqsy nátıjelerge qol jetkizip otyr. Árbir muǵalimniń ǵylymı-zertteýshilik, shyǵar­mashylyq jumyspen aınalysýyna, jańa pedagogıkalyq ınnovasııalardy meńgerýine jáne engizýine jaǵdaılar jasaldy. Al, ádistemelik jumys arqyly ár muǵalimniń pedagogıkalyq sheberligi shyń­dala­dy, árip­testeriniń tájirıbesin meń­gerýge múmkindik týady. Mek­tepte 7 ádistemelik birlestik bar. Sapaly bilim men sanaly tár­bıe berý barysynda mektepte joǵary jáne birinshi sanatty ustazdardyń úlesi basym. Tájirıbeli mamandar jas ustaz­darǵa jetekshilik jasap, bilgenin úıretýden jalyqqan emes. Shyǵar­mashylyq jumystary men óz­deriniń ozyq is-tájirıbelerin oblystyq, respýblıkalyq semınarlar men baıqaýlarda kórsetip, ǵalamtor arqyly taratýda. Mu­nyń paıdasy zor. Osy arqyly mek­tebimizdiń muǵalimderi men oqýshylarynyń eńbegin kópshilik bile bastady, túrli oqýlardyń jeńimpazy, «Úzdik muǵalim», «Jyl muǵalimi» atandy. Geografııa pániniń muǵalimi Á.Mahmetov halyqaralyq deńgeıdegi úsh eldiń (Reseı, Belo­rýssııa jáne Qazaqstan) birlesip shyǵarǵan «Eń úzdik muǵa­limder» ensıklopedııasyna endi. «Elimizdiń bolashaǵy – jas urpaqtyń qolynda, al jas u­rpaq­tyń taǵdyry – ustazdardyń qo­lynda» dep Elbasy aıtpaqshy, qazirgi básekege qabiletti qoǵamda ustazdar qaýymy balalardy bilim nárimen sýsyndatyp, bıik arman­darǵa jeteleıdi. Olardyń orny erekshe. Mektebimizde oqý­shylarǵa tereń de, tııanaqty bilim berip, óz sabaqtarynda túrli ınnovasııalyq ádis – tásilderdi paıdalanyp, je­misti eńbeginiń arqasynda, je­ńis tuǵyryna jetip júrgen mu­ǵalim­der barshylyq. Jyl saıyn orta býyn oqý­shylarymyz hımııa–bıologııa baǵytyndaǵy Nazarbaev zııat­kerlik mektebi men qazaq-túrik lıseı mektebine oqýǵa túsedi. Bul – ustazdardyń eren eńbeginiń nátıjesi. Muǵalimniń óz pánin tereń meńgerýi – onyń alǵashqy qyry, kásibı sheberligin úzdiksiz ushtaı, shyńdaı túsýi – ekinshi qyry bolmaq. Bul sózimniń dáleli, búginde bizdiń mektepte «О́rleý» biliktilik arttyrý jáne pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵynyń úsh aılyq jańa deńgeıdegi kýrsynan ótken birneshe muǵalim bar. Olardyń ár sabaǵy oqýshylardyń qyzyǵýshylyǵyn erekshe týdyryp otyrady. Mektep ujymy oqýshylardyń bilim-bilik daǵdylarynyń damýyna, tájirıbesin, shyǵarmashylyq jumysqa beıimdep aýdan, halyq­aralyq, respýblıkalyq, oblys kó­lemindegi is-sharalarǵa, baıqaýlarǵa belsendi qaty­sýyna jaǵdaı jasaý­da. Muǵalimder men ata analardyń qarym- qatynasy jaqsy jolǵa qoıylǵan. Oqýshylarmyz ǵylymı-bilim, sport, mádenı baǵyttar boıyn­sha ár deńgeıdegi jarys­tar men baıqaýlarǵa qatysyp júldeli oryndar alýda. Jyl saıyn oqýshylardyń ǵylymı joba saıy­syna, pán olımpıadalaryna, «Aqbota», «Ken­gýrý», «Altyn asyq» sııaqty ıntellektýaldyq marafon­darǵa qyzyǵa qatysyp, júldeli oryndarǵa ıe bolýy muǵalimder eńbeginiń jemisi. Ulttyq biryńǵaı testileýge baılanysty aýdan kóleminde 2004 jyldan bastap maqsatty, aýqymdy jumystar júrgizilip keledi. О́ıtkeni, ulttyq testileý kezinde oqýshynyń on bir jyl boıy alǵan bilimi baǵalansa, muǵalimniń de eńbegi osy UBT- men ólshenip otyr. Sondyqtan da ózi ekken aǵashynyń jemis berýi úshin muǵalim qaýymynan tynbaı eńbek etý talap etiledi. Al ustaz nátıjege jetý úshin oqýshylardy tıimdi ádis-tásilder qoldana otyryp, jan-jaqty daıyndaýy qajet. Bilim mekemesi aýdandyq «Eń úzdik aýyl mektebi» baıqaýynda júldeli birinshi oryn alyp, oblys­tyq baıqaýǵa joldama aldy. «Úzdik aýyldyq jalpy orta bilim beretin mektep» nomınasııasy boıynsha oblystyq konkýrstyń laýreaty atandyq. «Eń kórikti, balalarǵa shyraıly mektep» baıqaýynda júldeli II orynǵa ıe boldyq. Munyń bári, sóz joq, mektep ujymynyń nátı­jeli jumysynyń, ata-analarmen, áriptesterimen ortaq til taby­sýynyń, mekteptiń oqý-mate­rıaldyq bazasy nyǵaıýynyń jemisi. «Myń jyldyǵyńdy oılasań, urpaq tárbıele», – degen qazaq halqynyń danalyq sózi bar. Jeke tulǵany tárbıeleýde ustazdar jas urpaq boıyna bilim ǵana emes, izgilik nuryn sebedi. Tabys­tarymyzǵa ata-analardyń qosqan úlesi de mol. Olar mektep qabyr­ǵasyndaǵy barlyq tárbıe jumystaryna qatysady. Jas urpaqqa sapaly bilim, sanaly tárbıe berý jolynda bárimiz birigip qımyldasaq, shyǵar bıigimiz joǵary bolatyny sózsiz. Aınur SÁRSENOVA, №2 Ertis jalpy orta bilim berý mektebiniń dırektory Pavlodar oblysy