Agrarlyq salaǵa qamqorlyq basym

Jýyrda «QazAgro» Ulttyq basqarý holdınginiń uıym­das­ty­rýymen Selınograd, Qorǵaljyn aýdandaryna qarasty sharýa qojalyqtary jumystarynyń tanystyrylymy ótti. Arnaıy BAQ ókilderine uıym­das­tyrylǵan press-týr Selınograd aýdany, Shalqar aýylyna qarasty, «Selınograd» nesıe seriktestigi» qar­jylandyryp otyrǵan egistik da­la­synan bastaldy. Seriktestikke aý­dannyń 23 sharýa qojalyǵy múshe. Búgingi tańda aınalysqa enip, nesıe alýshylardyń qolynda júrgen qa­ra­jat kólemi – Agrarlyq nesıe kor­po­rasııasy tarapynan bólingen 747 mln., seriktestiktiń óz qarjysyn qosqanda – barlyǵy 800 mln. teńgeni qurap otyr. Bul jóninde basqarma tóraǵasy osy ýaqytqa deıin ýaqy­ty­ly aqshasyn tólemegen qojalyqtar bolmaǵandyǵyn aıtady. Barlyq sharýa qojalyqtary men seriktestikter alǵan nesıelerin ýaqytynda alyp, belgilengen merzim boıynsha qaıta­ra­tynyn aıtqan basqarma tóraǵasy Saǵadat Áshebekov: «О́zderińiz bilesizder, ekinshi deńgeıdegi bankter nesıe bergende kepildeme retinde aly­natyn múlikterge qatań talap qoıady. Aýyldyq jerge qarasty seriktestik bolǵandyqtan, bizde ondaı talap qoıyla bermeıdi. Bul rette Shalqar turǵyndarynyń jerine, malyna, ne bolmasa qoralarynyń ózin qanaǵat tutamyz. Sondyqtan, bizde kepildik jaǵyna erkindik bar. Bar bolǵany, sharýasy men jasap jatqan eńbegine qarap-aq, táýekelge bel býamyz», dedi. 2005 jyly ashylǵan seriktestik 4 jyldan beri ózine múshe sharýa qo­jalyqtaryna jyl saıyn dıvıdend tólep otyratyny taǵy bar. Nesıe seriktestigi arqyly sharýa qojalyqtaryna 8 paıyzdyq mól­sher­men qarjy beriledi. Sonyń ná­tı­jesinde, ozyq tehnologııalardy paı­dalaný jumystary eginshilik sa­la­synda sońǵy kezderi keńinen qol­danys taýyp otyr. «Selınograd» nesıe seriktestiginen» qarajat alyp otyrǵan «Shalqar» JShS dırektory Dýlat Kamzebaev bıylǵy jyly 10 421 gektar jerge egin ekken. Onyń 10 myń gektary bıdaı bolsa, 421 gek­ta­ryna arpa egilgen. Sharýa qojalyǵy atalǵan seriktestikten 70 mıllıon teńge qarajat alyp, onyń 32 mıl­lıonyna kombaın, traktor sııaqty ózge de tehnıkalar satyp alǵan­dy­ǵyn aıtady. Sonymen birge: «Sharýa qojalyǵy 1929 jyldan beri halyq­qa eńbek etip keledi. Onyń qura­myn­da barlyǵy 228 jumysshy eńbek etýde. Jalaqylaryn óz ýaqytynda berip turamyz. Orta eseppen alǵanda jalaqy kólemi 25 myń teńge. Bul soma aýyldy jer úshin az emes. Kelesi jyly egistik kólemin 12 gek­tarǵa kóbeıtý isi josparda bar. Sebebi, bıylǵy jylǵy egin jalpy jaman emes, shamamen 12-15 sentnerden, al jalpy 15 myń tonnaǵa deıin astyq alamyz dep oılaımyn. Ol as­tyqty saqtaıtyn arnaıy qoıma, ele­vatorlarymyz bar. Onyń syrtynda sharýa qojalyǵyna qarasty 21 kom­baınymyz bar», – dedi. Egistik dalasynan ózge Qor­ǵal­jyn aýdanyna qarasty Sabyndy sha­ǵyn aýdanynda ornalasqan «Astana Agroprodýkt» JShS jumysymen ta­nysýdyń oraıly sáti tústi. Agrar­lyq salany damytý, ınnovasııalyq ár­ta­raptandyrý jolyn ustanyp, aý­yl­sha­rýashylyq shıkizattardy óńdeý, olar­dy eksportqa shyǵarý, ónim shy­ǵarýda jańa qural-jabdyqtardy já­ne ozyq tehnologııalardy paıdalaný búgingi kúnniń basty jetistikteriniń biri ek­en­digi sózsiz. Osy jetistikke qol jetkizip otyrǵan «Astana Agroprodýkt» JShS-niń negizi 2008 jy­ly quryldy. Resmı derekterge súı­en­sek, 2010 jyly ındýstrııalyq kar­ta boıynsha «Astana Agroprodýkt» seriktestigi Astana qalasynyń azyq-túlik beldeýin qurýǵa qaty­syp, quny 1 mlrd. teńge et kom­bı­natyn óndiriske berdi. Et kombınaty tolyǵymen sońǵy ın­no­­vasııalyq nemis tehnologııasymen jab­dyqtalyp, ótken jyldyń qyr­kúı­ek aıynda paı­dalanýǵa berilgen bo­latyn. Mun­da 2011 jyldyń 1 qań­taryna deıin 927 bas iri qara mal, 275 bas qoı men eshki, 25 jylqy soıy­lyp, 165 tonna et óńdelgen. Qura­myn­da 90 adam jumys istep keldi. Búginde zaýyt naryǵy keńeıip, óndiriletin ónim sany edáýir ósti. Jylyna 5000 tonna ónim shyǵarady. Onyń ishinde daıyndalǵan et ónim­de­riniń 100-den asa túri bar. Atap aıtqanda, salqyndatylyp, muzda­tyl­ǵan et óniminiń – 20, jartylaı fab­rı­kattalǵandardyń 40-tan astam, shu­jyq ónimderiniń 30 túri, ulttyq ta­ǵamdar, atap aıtqanda qazy, qaq­talǵan qoıdyń quıryǵy sekildi, sondaı-aq jartylaı fabrıkattalyp, muzda­tyl­ǵan et ónimderiniń 10 túri kezdesedi. Et kombınatynyń basty ereksheligi, onda shoshqa ónimderi óndiril­meı­di. Búgingi tańda halal ónim shy­ǵarýshy barlyq kásiporyndardy tirkeý men olardy qadaǵalaýdyń bir­tu­tas júıesi jasaqtaldy. Sonyń negizinde «Astana Agroprodýkt» JShS joǵaryda atalǵan zańdylyqqa sáı­kes, №163 halal tehnıkalyq standarttaý komıtetiniń kýáligin ıemdengen. Sanıtarlyq talaptarǵa erekshe mán beretinine et kombınatyna aıa­ǵymyz tıgen sátten-aq kóz jetkizdik. Kombınattyń basym bóligi sal­qyn­datqysh qoıylyp, sanıtarlyq ta­lap­tarǵa saı jasaqtalǵan. Zańdy­lyq­ta­rynyń talapqa sáıkes kelýi nátı­je­sinde otandyq ónim aldaǵy kúni Reseıdiń Omsk, Novosıbırsk, Chelıabınsk jáne Ekaterınbýrg qalala­ry­na eksportqa shyǵarylmaq. «Astana Agroprodýkt» JShS-inde bir kún ishinde 45-50 bas mal soıy­lady. Ortasha eseppen alǵanda onyń beseýi jylqy, 25-30 basy sı­yr, al qalǵandary qoı bolyp taby­lady. Tórt túlikti baýyzdaýǵa da erekshe mán berilgen. Arnaıy ja­zyl­ǵan daý­ys boıynsha duǵa oqylyp, basy qu­by­laǵa qaratylyp qurban bolady. Taǵy bir qýanarlyǵy, zaý­yttyń ar­naıy namazhanasy da bar eken. Oǵan qarap, sonymen birge zaýyt ja­nyn­da­ǵy meshitke qarap, onda qyzmet is­teıtinderdiń sharıǵat zańdaryna súıe­netinderin sezindik. Zaý­ytta qasap­shy­dan bastap, jilikteýshi, ınjener-tehnolog mamandar, et tartýshylar sı­ıaq­ty barlyq qyzmet­kerler qosyl­ǵan­da 126 kisi jumys isteıdi. Ju­mys­­shy­lar­dyń 80 paıy­zyn jergilikti halyq qura­ǵan­dyqtan, kombı­nat­tyń aýyl turǵyn­daryna paıdasy mol. Bul kúngi sońǵy aıaldama esebinde Aqmola oblysyna qarasty «Qaz­AgroQarjy» AQ qarjylandyryp otyrǵan «AstanaEkoStandart» JShS-na at basyn burdyq. Sóz reti kelgende aıta ketelik, «QazAgroQarjy» AQ 2008-2011 jyldar aralyǵynda Astana aımaǵyndaǵy aýyl sharýa­shyly­ǵy­na qatysty 21 jobany qar­jy­lan­dyrýda. Jalpy kólemi 3 gektar jerdi qamtyǵan jylyjaı keshe­niniń qurylysy da Astananyń azyq-túlik beldeýin quraıtyn kásip­or­yn­dar qatarynda. О́tken jyly bas­tal­ǵan jylyjaı qurylysyna Izraılden kelgen arnaıy agrarlyq sala maman­dary jaýapty. Sebebi, jyly­jaı qu­rylysyna qajetti barlyq ke­rek-jaraqtar osy elden ákelinip otyr. Sheteldik mamandar bir jyl ishinde onyń qurylysy men odan keıingi de jumystarynyń basy-qa­syn­da bo­lyp, qazaqstandyq agrarlyq sala qyz­metkerlerimen tájirıbe bólis­pek. Keleshekte atalǵan memleketke baryp, otandyq mamandar daıyndaý isine erekshe kóńil bólý alǵa qo­ıy­lyp otyr. Qurylys bıylǵy jyldyń 1 qarashasynda aıaqtalyp, kelesi jy­ly óz jemisin beredi dep josparlanýda. Jylyjaı kesheninen myń tonna qııar men 900 tonna qyzanaq alynady dep kútilýde. Jalpy 3 gektar jerdi qamtıtyn jylyjaı ke­she­niniń bir jarym gektar jerine teńdeı bólinip, qııar men qyzanaq egilmek. Juldyz BAIDILDA.