О́z kadrlarymyz senimdirek

ENRC kompanııasynyń toby Pavlodar oblysynda bolashaqta óz óndirisinde jumys isteıtin qyzmetkerlerdi oıdaǵydaı daıyndaý ústinde. Sońǵy jyldary Qazaqstan eko­nomıkasy kúsheıip, jańa óndi­ris oryndary ashyla bastady, elimizde joǵary bilikti kadrlar tap­shylyǵy oryn aldy. Bunyń sebepteri týraly uzaq jáne kóp aıtýǵa bolady. Qoǵamdaǵy óndiriste naq­ty ónimdi daıyndaýshylar bedeli negizsiz tómendetildi (nátıjesinde – barlyq jastar zańger, ekonomıst jáne bankır bolýǵa tyrysty) já­ne kóptegen lıseıler men kásip­tik mektepter jańa naryq jaǵdaı­yn­da jumys isteýge daıyn emes edi. Bul jaǵdaıda kóptegen óndiris oryndary eńbek naryǵyn «aralap», bos oryndar jármeńkesinde bilimi men tájirıbesi bola tura, jumys taba almaı júrgen adam­dar­dy izdestirip, nemese jumys­ker­ler men ITJ oqytýǵa mán bermeı, onyń ornyna kórshilerinen jumysshylardy óz jaǵyna shaqy­rý­men aınalysty. Biraq basqa da joly bar edi: Birshama shyǵynǵa batyratyn, degenmen de uzaq ýaqytqa eseptelgen keleshegi zor jáne myqty qondyrǵysy bar jol. Mine, osy jolmen júrip ótken ENRC korporasııasy óziniń óndiris oryndary úshin kásiporyndarda oqý sektorlaryn qura otyryp, kadrlardy daı­yndaýdy qolǵa aldy. Osynyń dáleli retinde «Qazhrom» kom­pa­nııasy (ENRC quramyna kiredi), onyń fılıa­ly – Aqsý ferroqorytpa zaýyty men Aqsý № 19 kásiptik lıseı arasyndaǵy osy oqý ornyn qosymsha qarjylandyrý týraly úsh jaqty kelisimge qol qoıyldy. Sol 2009 jyly shef-óndirisshiler jyl saıyn lıseı úshin 27 jáne odan da kóp mıllıon teńgeni óndiristik baza­ny damytý men qyzmetkerlerdiń daıyndyǵyn jaqsartýǵa jumsaýǵa ýáde berdi. Bul jerde, № 19 kásiptik lıseıdiń buǵan deıin de ondaǵan jyldar boıyna Aqsý ferro­qo­rytpa zaýyty úshin birneshe mamandyq boı­ynsha jumysshylaryn daıyndap kelgenin aıt­pasqa bolmaıdy. Tipti zaýyt jumysshy­la­rynyń 50 %-y, onyń ishinde bólimsheler men AFZ qyzmetteriniń basshylary – lıseıdiń burynǵy túlekteri ekeni de aıqyn. Alaıda, qazirgi ýaqyt aǵymy ınjenerlermen birge qatardaǵy qyzmetkerlerge de qatań kásiptik talaptar qoıyp otyr. Buny «Qazhrom» bas­shylyǵy da, joǵary sanatty muǵalim, QR bilim salasynyń qurmetti qyzmetkeri, QazKSR kásiptik bilim isiniń úzdigi, pedagogıkalyq eńbek sheberi Fedor Iosıfovıch Kısenkov basqaratyn lıseı ujymy da túsindi. Lıseı men ınvestorlar odaǵy ne nátıje berdi? Suhbattarynyń birinde F.Kısenkov bylaı dedi: – Búgingi kúni lıseı – bul qazirgi zamanǵy, jaqsy jaraqtalǵan oqý orny, onyń qabyr­ǵasynda tájirıbeli oqytýshylar eńbek etýde. Osynyń arqasynda bilim alýshylardyń kóp­shiligi dıplom jumystaryn «bes» jáne «tórt» baǵasyna qorǵap keledi. Lıseıdi aıaqtaǵan kezde túlekterdiń jalpy sanynyń basym kóp­shiligi kásiptik razrıady belgilengen normadan artyq jáne 44%-y sol normaǵa sáıkes keledi (AZF qarjysy esebinen qosymsha memlekettik tilde oqıtyn kópir kranynyń mashınısteri, metall men qospa balqytýshylar daıyn­daldy – avtordyń eskertpesi). «Qazhrom» TNK» AQ men AZF áriptes­ti­giniń baǵdarlamasynda óndiristik praktıkany uıymdastyrý men lıseıdiń oqý-materıaldyq bazasyn nyǵaıtýdan ózge, bilim alýshylardyń praktıkasyna jetekshilik etetin ustazdarǵa ústeme aqy, oqý ozattary men úzdikterine stıpendııalar, ınjener-pedagogıkalyq ujym mú­shelerin kótermeleý sharalary qarastyryl­ǵan. Kúrdeli jóndeý, praktıkalyq jumystar úshin materıaldar, arnaıy kıimder, ádebıet pen jıhaz satyp alýǵa da qarjy bólindi. …Bunymen lıseı men zaýyttyń árip­tes­tigi shektelgen joq. KL-19 emtıhan komıs­sııa­synyń tóraǵalary – bitirýshi biliktilik emtı­handarynda túlekterdiń bilimi men prak­tı­kalyq bilik-daǵdylaryna ádil baǵa beretin AZF negizgi mamandary bolyp tabylady. Ná­tı­jesinde, sońǵy jyldar ishinde lıseı oqý­shy­lary oblystyq «Mamandyǵy boıynsha úz­dik­ter» konkýrsynda birinshi oryndy ıelenýde. ENRC korporasııasynyń pavlodarlyq № 7 kásiptik lıseımen de osyndaı áriptestigi bar. Aǵymdaǵy jyldyń sáýir aıynda 2011 jyl­ǵa korporasııa men oblys ákimdigi ara­syn­da áleýmettik jobalardy iske asyrý jó­nin­degi yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Kelisim baptarynyń birinde lıseıdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn damytý úshin «Eýroazıattyq energetıkalyq korporasııa» AQ (bul da ENRC quramyna kiredi) 73,3 mln teńge bóletini týraly tarmaq bar. Kásiporynnyń qarjysy esebinen kásip­tik lıseı sheberhanalary, zerthanalary men sehtary tolyqtaı jańartylatyn bolady. – Búgingi kúni lıseıdiń tehnıkalyq baza­sy eskirgen, – deıdi «№7 kásiptik lıseı» MM dırektory, hımııa ǵylymdarynyń kandıdaty Aleksandr Vasılevıch Boldashevskıı. – Sońǵy ret jab­dyqtar keńes jyldary aýys­ty­ryl­ǵan bolatyn. Olar negizinen 70-jyldary shyǵarylǵan. Qazirgi kezde, ásirese ENRC tobyna kiretin óndiristik kásiporyndar tez damyp keledi. Olarǵa tehnıkanyń sońǵy jańalyqtary bolyp sana­la­tyn ja­ńa qural-jabdyqtar or­na­tylý­da. Biz óz tarapymyzdan tıisti kadr­lardy daıyndaýymyz kerek. «EEK» AQ demeýshilik kóme­gi­niń arqasynda bizdiń lıseı óziniń damý tarıhynda jańa serpin alyp otyr. Al bul bolsa – óńirdiń metal­lýrgteri úshin kadrlar ustahana­sy dese de bolady. Oqý ornynyń basshysy túsin­dir­gendeı, qarajat lıseı seht­a­ry­nyń jańǵyrtylýy úshin jumsa­la­dy. Atap aıtqanda, sheberhanalar: elektr­montajdy jáne apparatshylar-gıdro­me­tallýrgterdi daıyndaý úshin elektr jáne slesar sehtaryn jabdyqtaý josparlanýda. Son­daı-aq balqytylǵan tuzdardy elektro­lız­deýge arnalǵan zerthanalardy da jabdyqtaý qajet. Olarǵa qajetti jabdyqtar Reseıden sa­typ aly­nady. Budan ózge, eki kompıýter klasyna arnal­ǵan 50 jańa qýatty kompıýter satyp alynbaqshy. О́ńirde kadrlardy kásiptik daıyndaý isi aýqymdy júrgizilip jatqanyn tilge tıek etemiz. Lıseılerdiń jaǵymdy rólin joqqa shy­ǵarmaǵan oblys ákimi Baqytjan Saǵyntaev óń­irde salalar boıynsha mamandyqtarǵa oqy­ta­tyn jumysshylardy daıyndaýdy toptaý jó­ninde usynys jasady jáne bul da iske asyrylýda. Ekibastuzda otyn-energetıkalyq sektor úshin kadrlar daıyndaý jónindegi iri óńiraralyq ortalyq qurylýda. Pavlodarda № 7 kásiptik lıseı bazasynda ENRC qatysýy­men keshendi, biraq metallýrgııalyq orta­lyq qurý josparlanyp otyr. Taǵy bir mańyzdy jaıt, ENRC áleýmettik jobalaryn iske asyrý jónindegi yntymaq­tas­tyq týraly memorandýmdar korporasııa ká­sip­oryndary ornalasqan barlyq tórt ob­lys­tyń: Pavlodar, Aqtóbe, Qaraǵandy jáne Qos­tanaı ákimdikterimen jasaldy. Jáne de bilim berý jobalaryna barǵan saıyn kóp kóńil bólinýde. О́tken jyly bilim berý isin damy­týǵa korporasııa 772,5 mln teńge bólgen bolsa, bıylǵy jyly bul bap 8 mlrd. teńgeden astam qarjyny quraıdy. Iаǵnı, kadr daıarlaý – memlekettiń ǵana emes, sonymen qatar óndiristiń de isi bolmaq. ENRC kórsetip otyrǵandaı, múddeli de paıdaly is eken. Sergeı GORBÝNOV. Pavlodar oblysy. ––––––––––––––– Sýrette: oqýshy men tálimger. Sýretti túsirgen Valerıı Býgaev.