1 qyrkúıekte 17 mektep, 6 balabaqsha ashyldy

Al úsh jyl ishinde 164 bilim oshaǵy paıdalanýǵa berildi Ońtústikte 1 qyr­kúı­ek kúni jańadan salynǵan 17 mektep, 6 balabaqsha oqý­shylarǵa esigin aıqara ashty. Sonyń biri Saıram aýda­ny Qaınarbulaq aýyl okrýgi, Shirkin aýylyn­da­ǵy M.О́ztúrik atyn­da­ǵy 300 oryndyq mektep. Tóle bı aýdanynda ót­ken  “Yrys aldy – yntymaq” fo­rý­myn­da oblys ákimi Asqar Myrzah­me­tov bıýdjet esebinen bıyl 54 mektep, 18 balabaqshanyń, sondaı-aq 8 mektepke qosymsha qurylys jumystary júrgizilip jatqanyn aıtqan. Jeke kásipkerler qosqan úlesti aıtpaǵanda úsh jyldyń ishinde memleket qar­jy­sy esebinen 164 bilim berý nysan­dary salynǵan eken. Eger osyny jilikter bolsaq, 2009 jyly 45 mektep pen mektepke deıin­gi mekemeler paıdalanýǵa berilse, 2010 jyly bilim oshaq­tary­nyń sany 60-qa jetken. Oǵan bıylǵy jyl sońyna deıin qosy­latyn 58 ǵımaratty qosyńyz. Respýblıka boıynsha úsh aýy­sym­­dyqty qoıyp, tórt aýysym­dyq mektep te osy Ońtústikte bol­ǵan. Máse­len, Saıram aýda­nyn­daǵy Qarabulaq aýylynda 41 myńnan asa halyq tu­rady. Ár úıden tańerteńgilikte kók sóm­ke­lerin kóterip, saı jaǵalap mektepke qaraı aǵylatyn balalardyń ata-analary jandaryn shúberekke túıip otyratyn. Qara sý bulaǵyn jaǵalap qonǵan aýyldyń orta­syn­daǵy kúrejol gúrildegen, azy­naǵan nópir mashınadan sát bosa­ǵan emes. Shıettaı bala-shaǵasyn asy­­raý úshin azǵana jerin túrti­nek­tep, ketpen shaýyp júrgen dı­qan­­dar­dyń, sharýasy kóptikten búl­dirshinin mektepke aparyp, áke­le almaıtyn ananyń júregi tilim-tilim bolma­ǵanda qaıtedi. Úsh jylda 164 bilim berý osha­ǵy iske qosylǵan. Bylaı qarasań, jáı san, jazsań bir jolǵa syıyp-aq ketetin sóılem. Al, osynda el­diń taǵdyry, bolashaǵy jatyr ǵoı. “Shirkin” aýylyndaǵy úsh qabat­ty ásem mekteptiń ashylý sal­ta­na­tynda oblys ákimi osy jaılardy jurttyń esine saldy. «Bir jylda bir oblysta bir mezgilde 17 mektepti salyp, paıdalanýǵa berý Ke­ńes odaǵynyń dúrildep tur­ǵan kezinde de bolmaǵan»,  dedi. “Osynyń bári táýelsizdiktiń je­misi, biz muny baǵalaýymyz, qa­di­rine jetýimiz kerek” degen oblys basshy­synyń sózine syn taǵa almaısyń. “Kórmes túıeni de kórmes” deıdi ǵoı. Qazaqstannyń as-sýyn iship, bala-shaǵasyn asyrap otyrsa da “bul elde syńar túıme de shyǵaryl­maıdy” deıtinder úshin qýanysh emes shyǵar, al apatty jaǵdaıdaǵy mek­tep­teriniń ornyna atty kisi túsip qa­raıtyndaı naǵyz mektep salyn­ǵanyna halyq qatty qýanýly. Saryaǵash aýdanyndaǵy Shám­shi Qaldaıaqov atyndaǵy orta mek­teptiń apatty jaǵdaıda turǵan­dy­ǵy son­sha­­lyq, jan-jaǵyn baqan­men basty­ryp, tireýmen tirep il­dál­dalap júr­gen.  Endi ondaǵy aǵaı­yn­dar da áke­si bazardan oral­ǵan­daı eki ókpe­lerin qolyna alyp, júrekteri jarylardaı qýanyp júr. “Shirkindegi” mekteptiń qury­ly­sy­na oblystyq ákimdik bıýdjet esebinen 450 mln. teńge bólgen. “NEST” JShS-niń basshysy Ba­qyt­jan Aq­berdıev mektep dırek­toryna mek­tep­tiń sımvoldyq kiltin tabys etti. Bir jyldyń ishinde orta mektepti oıdaǵydaı salǵan seriktestik ju­mys­ty tııanaqty júrgizgen. 180 oryn­dyq májilis zaly, ashana talap­qa saı. Lın­ga­fondyq, mýltı­me­dııa­lyq kabınetter kompıýterlermen tolyq jabdyqtalǵan. Interaktıvti taq­ta­lar bar. Ár pánge eki synyptan tıedi. Iаǵnı, oqýshylar bir aýy­symda tolyq bilim alady. Jańa oqý jylynda paı­da­lanýǵa berilgen bilim oshaq­ta­ry­nyń jaıy­na kelsek, 17 mekteptiń 11-i apatty mektep bolsa, 2 mektep úsh aýysymda jumys jasap kelgen. 1 mektep «100 mektep» baǵ­darlamasy boıynsha boı kó­ter­se, 3 mektep yńǵaılastyrylǵan mektep bolatyn. 7 balabaqshanyń barlyǵy «Balapan» baǵdarlamasy arqyly júzege asyryldy. Oblystyq bıýdjetten bilim me­ke­me­leriniń ǵımarattaryn kúrdeli jón­deýden ótkizýge 2010 jyly 1 mlrd. 103,6 mln. teńge qaralsa, 2011 jyly 2 mlrd. 316,9 mln. teńge bólinip otyr. Búgingi tańda oblys kóleminde 54 mekteptiń, 18 balabaqshanyń jáne 8 mektepke qosymsha qury­lys jumys­tary júrgizilýde. 2011 jyly 38 612 oqýshy mektepti bitirgen bolsa, jańa oqý jylynda 1-synypqa baratyn bala sany 56 myńǵa jetedi degen boljam bar. Iаǵnı, taldaý jumys­ta­ry­nyń ba­ry­synda sońǵy jyl­darda mektepke qabyldanyp jat­qan balanyń jyl saıynǵy ósimi 20 myń balany quraıtyny anyqtaldy. 2010 jylmen salystyrǵanda mek­tepke deıingi uıymdar 81 birlikke, bala sany 8906-ǵa kóbeıip, «Balapan» baǵdarlamasyna sáıkes mektepke deıingi 3-6 jastaǵy balalar­dy qamtý 6,5%-ǵa artyp otyr. «Balapan» baǵdarlamasy boıynsha 2011 jyly 3-6 jasqa deıingi bala­lardy keminde 50%, al 2015 jylǵa deıin 70% qamtý josparlanýda. Sonyń nátıjesinde, 2011 jyly 16592 orynǵa 198 mektepke deıingi uıymy ashylady dep josparlansa, búgingi kúni 5873 orynǵa 81 mektepke deıingi bilim uıymy iske qosyldy. Sonymen qatar, burynǵy jumys jasap turǵan balabaqshalarda qosymsha toptar ashylyp, 3033 bala mektepke deıingi tárbıemen qamtyldy. Aıtqandaı, jańa oqý jyly­nyń qarsańynda oblystyq bilim basqar­masynyń bastyǵy aýysty. Jańa qyz­metke memlekettik qyz­mette ysyl­ǵan, ákimdik appara­tynda sektor meń­gerýshisi bolyp qyzmet atqaryp kelgen Albına Elshıeva taǵaıyndaldy. Ońtústik qazaqy jer bolǵandyqtan osyn­daı taǵaıyndaýlarda kúbir-sy­byr qatar júredi. Oblystyń bas mu­ǵalimdigine oblystaǵy 1017 mektep bas­shylarynan emes, apparat­taǵy qyz­metkerdiń taǵaıyndalǵa­nyna qan­daı jip taǵaryn bilmeı daǵdarǵandar kóp. “Beker. Bir kún de mektepte sa­baq bermegen adam bilim basqar­masyn basqaryp oń­dyra ma?” degender de bolǵan. Tańdaýdyń tosyn bolǵandyǵy ras. Biraq, Ońtústiktiń mektepteri jaı­ynda respýblıka kóleminde syp­syń áńgime kóbeıip ketkendigi shyn­dyq edi. “Ustap almaǵan ury emes” degen qısynǵa salsań, mektep bas­shy­larynyń ýáji oryndy shyǵar. Mek­tepke muǵalim bolyp kirýde ma­sha­qat kóp. Senbeıin deseń, kóz kórip qulaq estip otyr. Talaı mektep dı­rek­torlarynyń aýyzy osydan kúıip jatyr. Ja­qynda qarjy polısııasy eden jýýǵa jumysqa alý úshin bir áıel­den 80 myń teńge talap etken Maq­taaraldyń mektep dırektory­nyń aranyn basty. Eden jýýshy­dan 80 myń talap etip jatqanda muǵa­lim­niń baǵasy qandaı bola­ryn shamalaı berińiz. Sondyqtan da orta mektepti nápaqa kóre­tin­der kóp. Pálen jyl dindar bolyp, Mekkege de baryp kelgen bir azamat kúrekteı saqalyn bir kúnde qyryp tastap, moınyna shoq­par­daı galstýk baılap, mektepke dırektor bolyp taǵaıyndalǵany da el aýzynda júr. Termeleı berseń mundaı oqı­ǵa­lar óte kóp. Oblys basshysy osyn­daı keleńsizdikterdiń aldyn alý úshin tosyndaý qadamǵa barsa kerek. Solaı-aý dep sendik. Kim qalaı aıtsa da ulystyń uıytqysy, berekesi bo­lyp otyrǵan óńirge mundaı oqıǵalar kóleńke túsire almasy anyq. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy.