«Dostyqta» daıyndal da, UBT-ǵa daıyn bol!

«Dostyq» bilim berý ortalyǵy res­pýb­lıkanyń oqý-aǵartý salasynyń damýyna, bilim berý deńgeıiniń artýyna, básekeles­tik qabiletiniń jetilýine úles qosý maq­satynda mektep oqýshylaryna, jergilikti jáne sheteldik joǵary oqý oryndaryna túsýge talaptanýshylarǵa ǵylymı negizdelgen bilim berýdiń halyqaralyq stan­dart­taryna saı keshendi nemese arnaıy baǵytta bilim berý, Biryńǵaı ulttyq testileýge daıyndaý jáne t.b. qyzmetter usy­nýda. Ortalyqta bilim berý salasynda bekitilgen memlekettik standarttardy tolyq meńgergen jáne bilim berý úrdisinde ozyq aqparattyq-baılanys tehnologııalaryn qol­dana alatyn bilimdi mamandar jumys isteıdi. Osyǵan oraı «Dostyqta» daıyn­dal­ǵan talapkerler maqsatqa jetýge arnalǵan mektep baǵdarlamalaryna sáıkes sabaqtar men test basylymdary arqyly úlken nátıjelerge qol jetkizýde. Sóıtip, ortalyq mektep bitirýshiniń UBT-da joǵary upaı jınaýyna, «Altyn belgi» úmitkerleriniń bilimderin dálel­deýine, túlekterdiń memlekettik bilim grantyna ıe bolýyna, oqýshynyń óz bilim deńgeıin kóterýine pármendi kómektesip keledi. «Dostyqta» árbir kýrstyń ózindik jospary bar. Oqýshylardyń aldyna qoıǵan maqsaty belgilengen soń, sol dittegen maqsatqa jetý úshin jyldyq, aılyq, aptalyq jáne kúndik jospar jasalynady. Oqýshy mektepte alǵan bilimin qaıtalaýǵa mindetti jáne test sheshýdi úırenýi tıis. Osyǵan baılanysty munda kelgen oqýshynyń bilimi mektep baǵdarlamasyna sáıkes tolyqtyrylady da, test jumystarynyń túr-túri boıynsha jalyqpaı úıretedi. Atap aıtsaq, ár sabaq sońynda úı jumysy retinde beriletin, taqyrypty pysyqtaý, aptalyq, aılyq jáne toqsandyq qaıtalaý testteri, baıqaý synaǵy, bilim berý ortalyqtary arasynda júrgiziletin test, t.b. oqýshyny jyl sońyna deıin kez kelgen suraqqa jaýap berýge daıyndaıdy. «Dostyq» muǵalimderi oqýshylardyń bilmegen suraqtaryna jaýap berýge kez kelgen ýaqytta daıyn. Bilim alýǵa qushtar oqýshylardyń yntasyn joǵaltpaý basty maqsatqa alynǵan, sondyqtan da oqýshy men muǵalim tyǵyz baılanysta jumys isteıdi. Bilimderin shyńdaýǵa kelgen oqýshylar aldy­men testileýden ótip, deńgeıleri anyqtalady. Ártúrli deńgeıge bólip oqytýdyń tıimdiligi jó­nin­de matematıka pániniń muǵalimi Oralbek Qa­lıev: «Esepti tez shyǵaratyn oqýshylar men jaı shyǵaratyn oqýshylar bir topta daıyndalmaıdy. Olardy bólip oqytý eki jaqqa da tıimdi. Esepti tez shyǵaratyn oqýshy shaban oqýshyny kútýmen sharshaıdy da, jaı shyǵaratyn oqýshy qabiletti oqýshyǵa jete almaı sharshaıdy. Nátıjesinde tolyq bilim bolmaıdy» deıdi. Oqýshylardyń bilim deńgeıine qaraı oqytý bilim berý ortaly­ǵy­nyń erekshe ádisi. Ásirese, respýblıka boıyn­sha «Dostyqta» oqıtyn barlyq «Daryn» toby men «Altyn belgi» tobyndaǵy oqýshylar bir-birimen bilim jóninen jarysady. Osylaısha oqýshy­lar­dyń bilimge degen qushtarlyǵy artyp otyrady. Oqýshylarǵa sabaqtan tys ýaqyttarda qosymsha daıyndyq ótkizilip, bilimderin arttyrýǵa múm­kin­dik jasalynady. Ata-analar men top jetekshi­leriniń belsendi atsalysýymen sabaqqa selqos qarap, kóńil bólmeı júrgen oqýshylar da nazardan tys qalmaıdy. Mine, UBT-ǵa «Dostyqta» daıyndalý osy jaǵynan utymdy ári tıimdi bolyp sanalady. «Dostyqta» negizinen oqýshylar qyrkúıek aıynan bastap, mamyr aıynyń sońyna deıin bir jyldyq kýrsta daıyndalady. Sondaı-aq shalǵaı aýdandarda oqıtyn oqýshylar toqsandyq dema­lystarda júrgiziletin jedeldetilgen kýrstarǵa kelip qatysady. Jalpy, «Dostyq» kez kelgen ýaqytta, oqýshylardyń yńǵaıyna qaraı, uzaq nemese qysqa merzimde, yńǵaıly saǵatta daıyndyq kýrsyn júrgize alady. «Dostyq» bilim berý ortalyǵynyń til úıretý kýrs­taryn júrgize bastaǵanyna jáne mektep oqý­shylaryna qosymsha bilim berip kele jatqanyna bıyl 10 jyl tolyp otyr. Jyl saıyn joǵary nátıjege qol jetkizip otyrǵan ortalyq bıylǵy oqý jylynda da jaqsy kórsetkishterdi kózdeıdi. Ulttyq biryńǵaı testileýdiń ústimizdegi jyly 4-i men 10-y aralyǵynda 126168 talapkerdiń qa­tysýymen ótkeni belgili. Bıylǵy ortasha upaı – 86, ótken jyly 84 bolǵan. Bul túlekterdiń bilim deńgeıiniń jyldan-jylǵa artyp otyrǵanyn kór­se­tedi. Al endi «Dostyq» ortalyǵyna keler bol­saq, byltyrǵy ortasha upaıy 100 bolsa, bıyl 102-ge kóterildi. Tájirıbeli muǵalimder men ut­ym­dy testilerdiń kómegimen daıyndalǵan oqý­shy­lardyń kórsetken bilimi ortalyqtyń ortasha upaıynyń joǵary kórsetkishke jetýine yqpalyn tıgizdi. Bıyl elimizde 30 oqýshy eń joǵary kór­setkishti (125 upaı) ıelendi. Solardyń ishinde 5 oqýshy «Dostyq» bilim berý ortalyǵynda daı­yndalǵan. 11-synypqa aıaq basqan oqýshylar, ásirese, «Altyn belgi» úmitkerleri qaıda testke jaqsy daıyndaıdy, bilimimdi tolyqtyrý úshin qaı jerdiń muǵalimderinen kómek alsam bolady degen san túrli saýaldaryna jan-jaqtan jaýap izdeı bastaıdy. Nátıjesinde «Altyn belgi» úmit­ker­leriniń 90 paıyzdan astamy óz bilimderin qorǵap shyqqandyǵyna kóz jetkizip, dáris alatyn muǵa­limderimen aldyn-ala tanysyp, qandaı oqý quraldarymen daıyndalatynyn óz kózimen kórip, júregi ornyna túsken soń ǵana «Dostyq» Bilim berý ortalyǵynda daıyndalýǵa táýekel etedi. Bilim alǵysy kelgen oqýshylarǵa munda barlyq jaǵdaı jasalǵan. «Altyn belgi» úmitkerlerine edáýir jeńildikter bar. Soǵan oraı «Altyn belgi» úmitkerleriniń sany artyp, óz maqsattaryna jetip jatyr. «Dostyqqa» 30-40 ne 60 upaımen kelip, UBT-da 100-den joǵary ball alyp júrgen oqýshylar az emes. Bastapqy jınaǵan upaıynan UBT-da eki ese, tipti, úsh ese artyq alǵan oqýshylar «Dos­tyq­tyń» abyroıyn arttyrýda. Bul oqýshynyń óz eńbegi jáne de tájirıbeli ustazdar men utymdy testilermen daıyndalýdyń jemisi. Bul kúnderde or­ta­lyqta 10-synyptan 11-synypqa kóshkeli otyr­ǵan oqýshylarǵa arnalǵan jazǵy kýrs óz esigin aıqara ashty. Qorǵanbek AMANJOL.