Keńeste óńirlik problemalar kóterildi

Keshe elordada Ortalyq Azııa elderiniń IýNESKO isteri jónindegi ulttyq komıssııalarynyń eki kúndik óńirlik keńesi óz jumysyn bastady. Atalǵan shara óńirlik yntymaqtastyqty arttyrýdy kózdeıdi. Keńes Ortalyq Azııa elderi Ulttyq komıssııalary ókilderi­niń basyn qosqan IýNESKO qu­zy­ryna kiretin óńirlik ynty­maq­tastyq máselelerin talqylaý úshin únqatysý alańyna aınalǵan alǵashqy shara bolyp otyr. Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń IýNESKO jáne ISESKO isteri jónindegi Ulttyq komıssııasynyń tóraǵa­sy, Astana qalasynyń ákimi Iman­ǵalı Tasmaǵambetov shara­ny ótkizý óńir úshin mańyzdy ekendigine erekshe toqtaldy. Ásirese, bul tarıhı-mádenı já­di­gerlerdi zertteýde jáne qundy derekterdi joǵaltyp almaýda ma­ńyzdy. О́kinishke qaraı, Ortalyq Azııa óńiriniń tarıhı-mádenı es­kertkishteriniń IýNESKO-da tirkelýi mardymsyz. Osy óńirden tek 11 mádenıet jáne bir ǵana ta­bıǵat jádigeriniń nysany  uıym tizimine enipti. Sondyqtan da mundaı qundylyqtar IýNESKO-nyń Búkilálemdik qujattardy re­simdeý, IýNESKO-nyń Kúntiz­belik eskertkishti datalary jáne ózge de bólimshelerinde tirkeýge alynýy tıis. Sonymen qatar, tarıhı-má­denı jádigerlerdi birlesip zertteý, aqpa­rattyq tehnologııalardy ortaqta­syp paıdalaný jáne ózge de máse­leler kóterildi. Osy rette Almaty qalasynda álemdegi muzdardyń erýi problemalaryn zertteıtin ortalyq qurý má­se­lesi de qozǵaldy. О́ziniń quttyqtaý sózinde elimizdiń Syrtqy ister mınıstri Erjan Qazyhanov IýNESKO nasıhattap kele jatqan «jańa gýmanızm» ıdeıasy men adamzattyń turaqty damýy tujyrymdama­sy­na qosqan úlesi retinde Qa­zaq­stannyń ıadrolyq qarýdy taratpaý jónindegi jahandyq qozǵa­lys­tyń belsendi qatysýshysy ekendigin alǵa tartty. 2009 jyly Qazaqstan usynysy boıynsha BUU Bas Assambleıasy 29 tamyz­dy Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni retinde bekitti. Bul – Ortalyq Azııa elderi úshin úlken mańyzǵa ıe. Gýmanızm, beıbitshilik, damý jáne yntymaqtastyq óńir elderi halyqtary úshin ózara yqpal­das­tyqtyń ózegi bolýǵa tıis. Osy turǵydan kelgende Qazaqstan Res­pýblıkasynyń IýNESKO janyn­daǵy Turaqty ókili Oljas Súleı­me­nov Ulttyq komıssııalar úshin atqarar sharýalar jeterlik ekendigin basa aıtty. Keıbir kórshi elderden málimet keltirgen ol, zert­teýler kórsetkendeı, 15 jas­taǵy oqýshylardyń 16,7 paıyzy ǵana óz oqyǵanynyń mazmunyn aıtyp bere alǵandyǵyn, al 83 paı­yzy durys oqı da almaı­tyn­dyǵyn alǵa tartty. Sol sııaqty matematıka, fızıka, hımııa sııaq­ty pánder boıynsha kórsetkish tipti nashar. Qyrǵyzstanda bir aıdan keıin saılaý bolsa, oǵan otyzdyń ústinde úmitkerler tirkelip otyr. Solardyń arasynan laıyqtyny tańdaýda da bilim kerek. Sondyqtan O.Súleımenov demokratııany «halyq bıligi» emes, bilimdi «halyq bıligi» dep ózgertý qajettigin aıta kelip, bolashaq saılaýshylardyń bilimin tereńdetý máselesin kóterdi. IýNESKO-nyń Almaty qa­la­syn­daǵy Klasterlik bıýrosynyń dı­rektory S.Lazarev jáne IýNESKO-nyń qazaqstandyq Ulttyq klýb­ta­ry federasııasynyń prezıdenti G.Isimbaeva quttyqtaý sóz sóı­lep, birqatar problemalarǵa da toqtala ketti. Keńes otyrysy barysynda seksııalyq otyrystar ótti. Onda Ortalyq Azııa elderiniń ózara yq­paldastyq máselelerindegi ót­kir dep sanalatyn bilim berý, tabıǵı-mádenı jádigerlerdi nasıhattaý men saqtaý, mádenıet­ara­lyq únqatysý, materıaldyq emes jádigerlerdi saqtaý jáne aqpa­rat­tyq-kommýnıkasııalyq tehno­lo­gııalardy damytý sııaqty ózekti máseleler talqyǵa tústi. Asqar TURAPBAIULY.