Qaıta oralǵan qara shańyraq

Shymkent pedagogıka ınstıtýty – qashanǵy qara shańyraq, Qazaqstandaǵy baıyrǵy oqý oryndarynyń biri edi. Toqsanynshy jyldar­dyń bastapqy tusynda áldekimderdiń áreketi­men halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti ja­nyn­daǵy enshiles oqý ornyna, odan soń fı­lıalǵa, sál keıinirek bólimshege, bertinirekte HQTÝ Shymkent ınstıtýtyna aınalyp, ári-sárileý kúı keshken. Bir-eki jyl buryn birneshe quryltaıshy birlesip, akademııalyq ınno­va­sııalyq ýnıversıtetke aınaldyrǵan. «Osy oqý ornyn áý basta memlekettik pedago­gıka­lyq ınstıtýt etip qaldyrý kerek edi, óńirdegi ózgeshe orny bar, qashannan-aq qalyptasqan dástúri bar qara shańyraq edi» degen pikirler, usynystar kóbeıe túsken. HQTÝ-ǵa qosylǵaly qara shańyraǵyńyz kúsheıip-gúldene qoıǵan joq. Talanǵa tústi, tarajǵa ketti. Jap-jaqsy jataqhanalary jekeshelenip, «Sáýledeıin» keremet kafesi satylyp ketti. Bir jubanarlyǵy, jaqynda, jańa oqý jy­lynyń qarsańynda Úkimet qaýlysy shyǵyp, atalmysh oqý orny Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıka ınstıtýtyna aınaldy. Qaıta oralǵan qara shańyraq týraly túrli-túrli qaýesetter taraǵany ras. «Egemen Qa­zaq­stan­nyń» tilshilerine de qońyraý shalýshylar az emes. Máseleniń mánisin aıqyndaý úshin biz birqatar kisilermen pikirlesken edik. «Aqıqatyn aıtsaq, áýelgi kezde Shym­kent­tegi eń ejelgi oqý ornynyń Túrkistandaǵy ýnı­versıtetke qosylýy qatelik boldy, – deıdi Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ vıse-prezıdenti, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń ókili, ǵulama ǵalym, ádebıet synshysy, professor Qulbek Ergóbek. – Bul ınstıtýttyń bastaýynda Alash ardaqtysy, qazaqtyń jaýhar jazýshysy, naǵyz parasatty pedagog Júsipbek Aımaýytov tur. Ol kisi úsh jyldaı ýaqyt pedtehnıkýmda ustazdyq etken. «Aq bilek» romanyn Shymkentte jazǵan. Bul ınstıtýtta Muhtar Áýezovtiń, Beısenbaı Kenjebaevtyń izderi jatyr. Eshten kesh jaqsy degen, memlekettik pedınstıtýt bolyp qaıta qurylǵanyna qatty qýandym». Jańalanǵan ınstıtýttyń jańa rektory Ońalbaı Aıashevpen jolyqtyq. Bas ǵımarattyń qasbetin qurylysshylar qyzý jóndep jatyr eken. Qabyldaý komıssııasynyń jumysy da qar­qyndy. Biraq, bir ókinishtisi, AIÝ-diń adamdary negizgi jıhazdardy, ásirese, kóneden kele jatqan kitaphanany, taǵy basqa nárse­ler­di áketip qapty. Qarapaıym ústelder men oryn­dyqtarǵa qarap qoıyp, jańa rektor jy­mııa kúlimsireıdi: «Rektorlar keler de, mezgili jetkende keter de. Eń bastysy, qara sha­ńy­raq qaıta oraldy. Memlekettik oqý orny bop qadamyn qaıta basty. Bul – úlken qýa­nysh. Mempedınstıtýt shańyraǵy shaıqal­maı­tyn, bolashaqqa, táýelsizdikke baıandy qyz­met etetin bilim men ǵylym ordasy, us­tazdar uıasy bolatynyna senimdimin. Eki júz­deı oqy­tý­shy, pedagog-professorlyq qu­ram bar, úsh myń­ǵa tarta stýdent bar, onyń 900-ge jýy­ǵy memlekettik grant ıeleri. Kadr­lyq ózge­ris­ter joqtyń qasy. Oqý qu­ral­dary, zamanaýı, kompıýterlik, ǵalam­tor­lyq jabdyqtar, elektrondyq oqýlyqtar – bári bolady. Qudaıǵa shúkir, memlekettiń qýa­ty kúsheı­gen, qamqorlyq ta, jaǵdaı da jan-jaqty ja­sa­lady, jıhazdyń da túr-túri keledi kóp ke­shikpeı-aq. Bir ókinishtisi – baıaǵydan kele jat­qan kitaphananyń, kitap qorynyń qal­maýy. Bizdegi parasatty professorlar, ǵula­ma ǵalymdar, maıtalman mamandar, jańa­shyl ustazdar bastama kóterý­de. Keıbireýleri jekemenshik kitaphana­laryn túgeldeı, bázbireýleri basym bóligin memlekettik ınstıtýtqa bermekshi. Jańa kitaphanany osylaı nyǵaıtpaq oıdamyz. Kúni keshe ǵana Astanada muǵalimder forýmy ótti. Alǵan áserimiz úlken. Biz muǵalimder daıarlaımyz. Kim ne dese o desin, muǵalimniń bedel-abyroıy jáne jaýapkershiligi kúsheımese, jas urpaq tárbıesindegi  olqylyqtar ońala qoımaıdy», – deıdi Ońalbaı myrza. Qaıta oralǵan qara shańyraq qutty bolǵaı. Marhabat BAIǴUT.