Talpynsań talabyńa nur jaýar ýaqyt jetti
Dıplom dıplomattan shyqpaǵan ýaqyt bolǵan. Bir kezderi úlken ómirdiń joldamasyndaı, baıandy bolashaqtyń bastamasyndaı bolǵan dıplom kóp qujattyń biri retinde jatty. Ekiniń biri, egizdiń syńarynyń qoly jete bermeıtin qundy qujat qundylyǵynan aıryla bastaǵandaı edi. Táýelsizdiktiń eleń-alańynda qos-qostan qatyrma qaǵazy bolsa da, eki qolǵa bir kúrekti qanaǵat etkenderdiń qarasy kóbeıdi. Saýdagerdiń sany artty. Etek-jeńińdi jaba almaı, oń-solyńdy tanı almaı jatqan zamanda mundaı keri qubylystyń bolýy tańqalarlyq emes edi. Degenmen ýaqyt bir ornynda turmaıdy. Alǵa jyljıdy. Damyldamaıdy, damıdy.
Myna ómir bizden sabyrdy talap etedi. «Sabyr túbi – sary altyn» ekenin babalarymyz baıaǵyda aıtyp ketken. Bir adamnyń ǵana emes, búkil eldiń sabyry memleketti júrisinen jańyldyrmaıdy. Dońǵalaǵyna aǵash tyqpaıdy, qaıta alǵa júrýine kómek qylady. Úlken sabyrdyń arqasynda Qazaq eli damýdyń dańǵyl jolyna tústi. Eldiń áleýeti artqan saıyn, jumys kúshiniń de qajettiligi týyndaıdy. Sóıtip, ekonomıkamyz órkendegen saıyn, jumyssyzdardyń sany qysqara bastaıdy. Biraq jumysqa tájirıbesi mol, kórgen-bilgeni bar bilikti mamandar tartylady. Ol – zańdy da. О́ıtkeni, kadrdyń qadiri artty. «Kadr bárin sheshedi» degen eski támsildi basshylyqqa alǵan mekemeler, tisqaqqan mamandardy pyshaq ústinen taratyp alyp jatty. Al jas maman she? Dıplomyn keshe ǵana alyp, ómirdiń qaınaǵan qazanyna endi kirsek degender shetqaqpaı kórdi. Ár esikti qaǵyp, qansha tabaldyryqty tozdyrǵanymen, jumys tabylmady. Taýdaı talaptary shaǵyla bastady. Kóbisi dıplomyn bir sıpap sandyqqa salyp, basqa kásip izdedi. Osy sátte ǵoı «dıplomnyń quny kók tıyn» degen áńgimeniń aıtyla bastaǵany. Desek te, memleket azamattaryn dalada qaldyrmady. Elbasynyń syndarly saıasatynyń arqasynda «Dıplommen – aýylǵa» bastamasy kóterildi. Onyń qoǵam úshin qanshalyqty qundy ekenin aıtyp jatýdyń ózi basy artyq másele. Biraq el údere qalaǵa kóshkende jastardy aýylǵa jumys isteýge jiberý, sonymen qatar, jas mamandarǵa ústemeaqy tólep, baspanamen qamtamasyz etýdiń qanshalyqty saýapty is ekenin árkimniń ishi sezse kerek.
Osy bastamanyń aıasynda jumysqa ornalasqan jas mamannyń biri – Dınara Jálelova. Endigi jaıdy Dınaranyń óz aýzymen baıandaıyq.
– Joǵary oqý ornyn bitirip, qolyna dıplom alǵan árbir jas túlektiń basty problemasy jumysqa ornalasý bolsa kerek. О́ıtkeni, is-tájirıbesiniń joqtyǵyn syltaýratyp, jumysqa qabyldaýdan bas tartatyndar kóp kezdesedi. Jastar úshin osyndaı tolǵandyrarlyq máselege memleket tarapynan nazar aýdarylyp, Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń tikeleı basshylyǵymen ártúrli jobalar, baǵdarlamalar iske asyrylýda. Sonyń bastysy, «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy desek bolady. Bul baǵdarlama boıynsha joǵary oqý ornyn, kolledjderdi bitirgen jas túlekterge memlekettik qoldaý kórsetilýde. Sonyń arqasynda dál qazir kóptegen jas kadrlar óz mamandyǵy boıynsha jumys istep jatyr.
Al ózim 2010 jyly Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetin hımııa mamandyǵy boıynsha bitirip keldim. «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy boıynsha ózim týyp ósken Qazaly aýdany, Abaı aýylyna kelip, bitirgen mektebime qyzmetke ornalastym. Maǵan №90 orta mektep basshylary men tájirıbeli ustazdary qazirgi zamanǵy oqý men tárbıeniń qyr-syryn úıretip, pedagogıkalyq sheberlikke tárbıeleýde.
«Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy boıynsha jumysqa ornalasqannan soń aýdandyq bilim bólimine jáne aýdandyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bólimine qajetti qujattardy ótkizdim. Baǵdarlamaǵa sáıkes 98 000 teńge kóleminde ústemeaqymdy aldym. Odan bólek bıyl beriletin qarjylaı qoldaýdy jaqyn kúnderi alamyn dep otyrmyn. Bul baǵdarlama jalǵyz meniń ǵana emes, elimizdegi men sııaqty myńdaǵan jas mamandardyń jumysqa degen yqylasyn arttyrdy. Bastysy, biz memlekettiń bolashaǵy ekenimizdi túsindik. Eldiń keleshegi úshin jumys isteı bermekpiz, deıdi jas maman.
Erjan BAITILES, Qyzylorda oblysy.