Ol qazaq synyptarynyń qamqorshysy
Petropavl klassıkalyq gımnazııasy – Táýelsizdigimizdiń besinshi belesinde oblys ortalyǵynda boı kótergen tuńǵysh qazaq mektepteriniń biri. 320 orynǵa laıyqtalǵan úsh qabatty ǵımarat kıiz úıge uqsatyp salynǵan. Ásemdigimen kóz tartady. Qalanyń qaq ortasynda ornalasqan bilim ordasy ýaqyt óte kele úlken suranysqa ıe boldy. Balalaryn ana tilinde oqytýǵa degen ata-analardyń qatary ósip, ǵımarat tarlyq ete bastady. Oqýshylardy eki aýysymǵa kóshirýge týra keldi. Sonyń ózinde shákirtterdiń sany 900-den asyp, synyptar sany 40-qa deıin jetti. Birinshi synyptarǵa qabyldaý sanynyń azaıtylǵanyna qaramastan sanıtarlyq-gıgıenalyq jáne órt talaptaryn saqtaý qıynǵa soqty. Qosymsha beıimdep jasalǵan kabınetterdiń deni úshburyshty kelgendikten, partalar durys ornalastyrylmady, taqtany kórý qıyndady. Bárinen de oqýshylardyń densaýlyǵyna baılanysty alańdatarlyq jaǵdaılar oryn aldy. Munyń sońy oblystyq tótenshe jaǵdaılar jónindegi departamenttiń mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sotqa talap aryz túsirýine soqtyrdy. Sottyń gımnazııa qyzmetin eki aıǵa deıin toqtatý jónindegi sheshimin ujym da, ata-analar da túsinistikpen qabyldaǵanymen, jańa oqý jyly aldynda kúrdeli ahýal qalyptastyryp, úlken tyǵyryqqa tiregendeı boldy. Endi ne isteý kerek degen sátte alda eki tańdaý turdy. Biri – oqýshylardy onsyz da oryn jetpeı jatqan basqa qazaq mektepterine taratý arqyly sanyn kúrt qysqartý. Ekinshisi – qosymsha ǵımarat izdestirý. Qalalyq oqý bólimi sońǵy usynysqa qoldaý bildirdi. Sóz arasynda bógesinderge qaramastan gımnazııada sapaly bilim berý isi jaqsy jolǵa qoıylǵanyn, elıtaly oqý oryndarynyń birine aınalǵanyn aıta ketken jón. Sirá, ana tilinde oqýǵa degen qushtarlyq, ustazdardyń janqııarlyq eńbegi kópshilik úmitin aqtap, kóp jylǵy eńbek eskerýsiz ketpegen tárizdi. Byltyr 6 oqýshy «Altyn belgi» alsa, bıyl da úzdikter tobynan kórindi.
– Tuıyqtan shyǵatyn ońtaıly jol tabýǵa kómek qolyn sozǵan №7 orys mektebiniń muǵalimder ujymyna, dırektory Tatıana Mıhaılovnaǵa degen alǵysymyz sheksiz. «Kórshi aqysy aýyr» dep tekke aıtylmasa kerek. Osy árekettiń ózi-aq ózge ult ókilderiniń qazaq tiline degen tereń qurmetin, janashyrlyq sezimin aıǵaqtaıdy. Onda bastaýysh synyptar ornalastyrylatyn bolady. Aýystyrylatyn synyptar men muǵalimder gımnazııa quramynda qaldyrylady. Bylaısha aıtqanda, qurylymdyq derbes bólimshe retinde óz jumysyn atqara beredi. Oqý-tárbıe sapasyn tómendetpeýdiń múmkindikterin qarastyryp jatyrmyz, – deıdi gımnazııa dırektory Gúldaraı Qaınetova.
Gımnazııaǵa jaqyn jerdegi mektepten qosymsha ǵımarattyń bólinýi utymdylyqpen uıymdastyrylǵanyna biz de kóz jetkizdik. Birinshiden, bul mektep keń de jaryq ǵımaratta ornalasqan. Ekinshiden, materıaldyq-tehnıkalyq baza jaqsy. Kabınetter qazirgi talapqa saı jabdyqtalǵan. Alǵashqylardyń qatarynda ún qosyp, qazaq synyptaryn ashýda da úlken belsendilik kórsetip kele jatqan ujymdardyń biri sanalady. Bir sózben aıtqanda, qazaq tiliniń memlekettik mártebe alýyna aıtarlyqtaı úles qosyp kele jatqan tájirıbesi de az emes. Qazir munda 6 qazaq synyby jumys istese, jańa oqý jylynda taǵy 2 birinshi synyp ashyldy. Endi, mine, gımnazııanyń 12 synybymen tolyǵyp, memlekettik tildi meńgerýshiler qatary aıtarlyqtaı molyqty. Nesi bar, túbinde aralas mektepke aınalyp, odan ári ulttyq mártebe alyp jatsa, jaqsy jańalyqtyń jan jadyratar bastamasy qaıyrly bolǵaı degimiz keledi.
– Jańa oqý jylyna tyńǵylyqty ázirliktermen keldik, – degen Tatıana Polıkova, qazaq synyptaryn ashý kezinde eshqandaı problema týdyrmaǵanyn, ǵımarattyń jeke bóligi berilgenin, usynys ujym tarapynan jan-jaqty qoldaý tapqanyn jetkizdi.
– Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń qazaq tilin patrıotızmmen tyǵyz baılanysty memlekettik mańyzdy másele retinde qarastyryp, Otan bastaý alatyn Tý, Eltańba, Ánuran sekildi nyshandarmen qatar qoıýy ár qazaqstandyqqa oı salýy tıis. Qoǵamda memlekettik tildi bilýdiń mańyzdylyǵy men qajettiligin túsingennen keıin osyndaı syndarly sheshimge bardyq, – deıdi ol.
Iá, Qyzyljar óńirinde de qazaq tiliniń barynsha jaqtaýshylarynyń kóbeıip kele jatqany qýantady. №7 orys mektebiniń bul qadamy qazaqstandyqtardy biriktirýdiń asa mańyzdy faktory retinde memlekettik tildi odan ári damytýǵa degen aıshyqty kózqarasyn tanytsa kerek. Sońǵy kezderi orys mektepterinde oqýshylar sanynyń azaıý úderisi baıqalyp keledi. Bizdińshe, jańa mektep ǵımarattarynyń salynýyn kútpeı-aq Tatıana Mıhaılova sekildi jany izgi jandardyń bastamalary qazaqtar jıi turatyn shaǵyn aýdandarda da jalǵasyn taýyp jatsa, nur ústine nur bolar edi.
О́mir ESQALI, Soltústik Qazaqstan oblysy.
Sýrette: №7 mekteptiń dırektory Tatıana POLIKOVA.
Petropavl klassıkalyq gımnazııasy – Táýelsizdigimizdiń besinshi belesinde oblys ortalyǵynda boı kótergen tuńǵysh qazaq mektepteriniń biri. 320 orynǵa laıyqtalǵan úsh qabatty ǵımarat kıiz úıge uqsatyp salynǵan. Ásemdigimen kóz tartady. Qalanyń qaq ortasynda ornalasqan bilim ordasy ýaqyt óte kele úlken suranysqa ıe boldy. Balalaryn ana tilinde oqytýǵa degen ata-analardyń qatary ósip, ǵımarat tarlyq ete bastady. Oqýshylardy eki aýysymǵa kóshirýge týra keldi. Sonyń ózinde shákirtterdiń sany 900-den asyp, synyptar sany 40-qa deıin jetti. Birinshi synyptarǵa qabyldaý sanynyń azaıtylǵanyna qaramastan sanıtarlyq-gıgıenalyq jáne órt talaptaryn saqtaý qıynǵa soqty. Qosymsha beıimdep jasalǵan kabınetterdiń deni úshburyshty kelgendikten, partalar durys ornalastyrylmady, taqtany kórý qıyndady. Bárinen de oqýshylardyń densaýlyǵyna baılanysty alańdatarlyq jaǵdaılar oryn aldy. Munyń sońy oblystyq tótenshe jaǵdaılar jónindegi departamenttiń mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sotqa talap aryz túsirýine soqtyrdy. Sottyń gımnazııa qyzmetin eki aıǵa deıin toqtatý jónindegi sheshimin ujym da, ata-analar da túsinistikpen qabyldaǵanymen, jańa oqý jyly aldynda kúrdeli ahýal qalyptastyryp, úlken tyǵyryqqa tiregendeı boldy. Endi ne isteý kerek degen sátte alda eki tańdaý turdy. Biri – oqýshylardy onsyz da oryn jetpeı jatqan basqa qazaq mektepterine taratý arqyly sanyn kúrt qysqartý. Ekinshisi – qosymsha ǵımarat izdestirý. Qalalyq oqý bólimi sońǵy usynysqa qoldaý bildirdi. Sóz arasynda bógesinderge qaramastan gımnazııada sapaly bilim berý isi jaqsy jolǵa qoıylǵanyn, elıtaly oqý oryndarynyń birine aınalǵanyn aıta ketken jón. Sirá, ana tilinde oqýǵa degen qushtarlyq, ustazdardyń janqııarlyq eńbegi kópshilik úmitin aqtap, kóp jylǵy eńbek eskerýsiz ketpegen tárizdi. Byltyr 6 oqýshy «Altyn belgi» alsa, bıyl da úzdikter tobynan kórindi.
– Tuıyqtan shyǵatyn ońtaıly jol tabýǵa kómek qolyn sozǵan №7 orys mektebiniń muǵalimder ujymyna, dırektory Tatıana Mıhaılovnaǵa degen alǵysymyz sheksiz. «Kórshi aqysy aýyr» dep tekke aıtylmasa kerek. Osy árekettiń ózi-aq ózge ult ókilderiniń qazaq tiline degen tereń qurmetin, janashyrlyq sezimin aıǵaqtaıdy. Onda bastaýysh synyptar ornalastyrylatyn bolady. Aýystyrylatyn synyptar men muǵalimder gımnazııa quramynda qaldyrylady. Bylaısha aıtqanda, qurylymdyq derbes bólimshe retinde óz jumysyn atqara beredi. Oqý-tárbıe sapasyn tómendetpeýdiń múmkindikterin qarastyryp jatyrmyz, – deıdi gımnazııa dırektory Gúldaraı Qaınetova.
Gımnazııaǵa jaqyn jerdegi mektepten qosymsha ǵımarattyń bólinýi utymdylyqpen uıymdastyrylǵanyna biz de kóz jetkizdik. Birinshiden, bul mektep keń de jaryq ǵımaratta ornalasqan. Ekinshiden, materıaldyq-tehnıkalyq baza jaqsy. Kabınetter qazirgi talapqa saı jabdyqtalǵan. Alǵashqylardyń qatarynda ún qosyp, qazaq synyptaryn ashýda da úlken belsendilik kórsetip kele jatqan ujymdardyń biri sanalady. Bir sózben aıtqanda, qazaq tiliniń memlekettik mártebe alýyna aıtarlyqtaı úles qosyp kele jatqan tájirıbesi de az emes. Qazir munda 6 qazaq synyby jumys istese, jańa oqý jylynda taǵy 2 birinshi synyp ashyldy. Endi, mine, gımnazııanyń 12 synybymen tolyǵyp, memlekettik tildi meńgerýshiler qatary aıtarlyqtaı molyqty. Nesi bar, túbinde aralas mektepke aınalyp, odan ári ulttyq mártebe alyp jatsa, jaqsy jańalyqtyń jan jadyratar bastamasy qaıyrly bolǵaı degimiz keledi.
– Jańa oqý jylyna tyńǵylyqty ázirliktermen keldik, – degen Tatıana Polıkova, qazaq synyptaryn ashý kezinde eshqandaı problema týdyrmaǵanyn, ǵımarattyń jeke bóligi berilgenin, usynys ujym tarapynan jan-jaqty qoldaý tapqanyn jetkizdi.
– Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń qazaq tilin patrıotızmmen tyǵyz baılanysty memlekettik mańyzdy másele retinde qarastyryp, Otan bastaý alatyn Tý, Eltańba, Ánuran sekildi nyshandarmen qatar qoıýy ár qazaqstandyqqa oı salýy tıis. Qoǵamda memlekettik tildi bilýdiń mańyzdylyǵy men qajettiligin túsingennen keıin osyndaı syndarly sheshimge bardyq, – deıdi ol.
Iá, Qyzyljar óńirinde de qazaq tiliniń barynsha jaqtaýshylarynyń kóbeıip kele jatqany qýantady. №7 orys mektebiniń bul qadamy qazaqstandyqtardy biriktirýdiń asa mańyzdy faktory retinde memlekettik tildi odan ári damytýǵa degen aıshyqty kózqarasyn tanytsa kerek. Sońǵy kezderi orys mektepterinde oqýshylar sanynyń azaıý úderisi baıqalyp keledi. Bizdińshe, jańa mektep ǵımarattarynyń salynýyn kútpeı-aq Tatıana Mıhaılova sekildi jany izgi jandardyń bastamalary qazaqtar jıi turatyn shaǵyn aýdandarda da jalǵasyn taýyp jatsa, nur ústine nur bolar edi.
О́mir ESQALI, Soltústik Qazaqstan oblysy.
Sýrette: №7 mekteptiń dırektory Tatıana POLIKOVA.
