Basqarý júıesin jetildirýdiń tyń joldary

Ol elordada ótken sarapshylyq forýmda jan-jaqty áńgime arqaýyna aınaldy Keshe Astanada «Parasat» júıeli zertteýler ınstıtýty Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtymen (QSZI) birlesip uıymdastyrǵan «Jańǵyrtý 3.0: Qazaqstannyń ekonomıkalyq jáne saıası damýynyń jańa satysy» taqyrybynda sarapshylyq forým ótti.  Forýmda Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan, Qazaqstandaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası jańǵyrý­lar­dyń qısyndy jalǵasy bolyp taby­latyn jańǵyrtýdyń úshinshi qada­mynyń negizgi basymdyqtary men eldiń jańa tehnologııalyq ómir sal­tyna birtindep kóshýi máselesi talqy­landy. Forým barysynda «Parasat» júıeli zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Nursultan Ahmedııa jahandyq transformasııa jaǵdaıyndaǵy adamı kapıtaldyń mańyzdylyǵyn jáne ol faktordyń Qazaqstan úshin jańa syn-tegeýrinderge tıgizetin yqpalyn atap kórsetti. «Álemde bolyp jatqan ózgerister adamzat aldynda úlken múmkindikter asha otyryp, jasampazdyq bastaýy retinde kórinis tabady. Memleket basshysy óziniń Joldaýynda bir orynda kútip turyp qalmaı, bolashaqtan oza bilgen jáne syn-tegeýrinderge batyl qarsy shyqqan halyqtar ǵana jeńimpazdar bola alady, dep atap kórsetken dedi ol. Forým jumysyna Qazaqstannyń jáne birqatar ózge de elderdiń sarapshylar qaýymdastyǵynyń músheleri – saıasattanýshylar, áleýmettanýshylar, quqyqtanýshylar, ekonomıster qa­tys­ty. Olar Joldaý sheńberinde belgi­lengen jańǵyrtýdyń úshinshi qada­mynyń negizgi basymdyqtaryn, jańa ekonomıkalyq ósim modeliniń erek­shelikterin talqylady. «Jańa modeldiń qajettiligine álemdik ekonomıkadaǵy da, sol sııaq­ty, jahandyq damýdaǵy da qazirgi zamanǵy syn-tegeýrinder men qaterler alǵyshart jasap otyr. Shıkizat salasynyń ústemdigimen sıpattalatyn qazirgi jumys istep turǵan ósim modeli búginniń ózinde qajetti ósý qarqynyn qamtamasyz ete almaıdy», dep atap ótti «Parasat» júıeli zertteýler ınstıtýtynyń sarapshysy Mánshúk Kárimova. Memleket basshysy bıýdjet shyǵyndary tıimdiligin túbegeıli arttyrý jónindegi mindetterdi belgilep berdi. Osylaısha, tıimsiz memlekettik baǵdarlamalardyń qarjylaryn Úshinshi jańǵyrý mindetterin júzege asyrýdy qamtamasyz etetin baǵdarlamalarǵa qaıta bólý júzege asyrylatyn bolady. Úkimet jurtshylyqtyń kóńil-kúıine neǵurlym operatıvti túrde únqatýy tıis, dep esepteıdi belgili saıasattanýshy, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń atqarýshy dırektory Saıasat Nurbek. «2014 jyly «Nur Otan» partııasynyń Qoǵamdyq saıasat ınstıtýtynda jumys isteı júrip biz qandaı aqparattyq toptamalar neǵurlym teris qoǵamdyq kóńil-kúı týdyrady degen turǵyda ózimiz úshin úlken taldaý jasadyq. Onda jol qozǵalysy erejelerindegi ózgerister, devalvasııalyq alańdaýshylyqtar, eýrazııalyq ıntegrasııa, tarıfterdiń ósýi, iri is-sharalardy ótkizýdiń qajettiligi jáne basqa da máseleler boldy. Biz bárin de ólshedik. Sodan beri arada eki jyl ótti. Endi mine, 2017 jylǵy qańtardaǵy jaǵdaı kóz aldymyzda. Tek bir aıdyń ózinde ǵana qanshama aqparattyq tasqynnyń bolǵanyn ózderińiz kórip otyrsyzdar. Aqparattar aǵynynyń tyǵyzdyǵy eki jyl ishinde ondaǵan esege ósti. Aqparattyq terbelister, qoǵamdyq alańdaýshylyqtar barǵan saıyn jıirek, tyǵyzyraq bola túsýde, al olarǵa jaýap qatýǵa ýaqyt aıtarlyqtaı azaıyp keledi», dedi ol. Saıasattanýshy atap ótkendeı, oqıǵalarǵa shuǵyl túrde ún qatý óte mańyzdy. Sondaı-aq, S.Nurbek ár jerlerde qurylǵan qoǵamdyq keńes sııaqty alańdardyń pikirlerdiń búkil aýqymyn tolyqtaı qamtı almaıtynyna da aıryqsha nazar aýdardy. APEX Consult qadaǵalaýshy keńesiniń tóraǵasy Danat Jýmın qoǵamdyq petısııalardy ómirge engizý jónindegi jobany júzege asyrýdyń qaı satyda turǵany jóninde baıandady. Osy oraıda bul ıdeıanyń ótken jyly Danat Jýmın «Qazaqstan-2050» jalpyulttyq qozǵalysyna basshylyq jasap turǵan kezde ómirge kelgenin eske sala ketý qajet. Avtorlar onlaın-petısııany zańdyq turǵyda bekitýdi usynyp, osy tujyrymdama jobasynyń tusaýyn kesken bolatyn. «О́tken jyly biz qoǵamdyq petısııalar ınstıtýtyna bastamashylyq jasaǵan kezde, biz ony memleketti kúsheıtý, ony qýattyraq qylý múmkindigi retinde usynǵan bolatynbyz. Maqsat – Feısbýktegi pikirsaıysty pozısııa turǵysynan pikir bildirip, ony dáıekteı alýǵa múmkindik týatyndaı qandaı da birqalypty da syndarly arnaǵa kóshirý edi. Biz onda qoǵamda búginde oryn alyp otyrǵan, ıaǵnı elde bolyp jatqan oqıǵalarǵa qatysty óz kózqarastary qalyptasqan, oılaryn aıtýǵa, ony dáıekteýge daıyn syndarly kúshterge alań bereıik, óz oılaryn sol jerde jetkizetin bolsyn degen bolatynbyz. Al memleket bolsa, onymen taıtalasqa túsýdiń ornyna, halyqtyń usynǵandarynyń ishinen jaqsy degenderdiń bárin alyp, ony memlekettik saıasat deńgeıinde júzege asyratyn bolsyn. Eger ol qandaı da bir jaıtpen kelispeıtin bolsa, onda óz pikirin dáleldep shyǵýy tıis», dep atap ótti Jýmın keshe «Jańǵyrtý 3.0: Qazaqstannyń ekonomıkalyq jáne saıası damýynyń jańa satysy» taqyrybynda ótken sarapshylyq forýmynda sóılegen sózinde. Forým barysynda sarapshylar sonymen birge, alda turǵan konstıtýsııalyq reforma máselesin de talqylady. Onda atalmysh ózgeristerdiń basqarý júıesiniń tıimdiligin arttyrýǵa jáne odan ári de saıası transformasııalaýǵa baǵyttalǵan jańa sharalar bolyp tabylatynyn atap kórsetti. Seıfolla ShAIYNǴAZY, «Egemen Qazaqstan»