Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen Úkimettiń keńeıtilgen otyrysy ótti. Onda elimizdiń 2016 jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń negizgi qorytyndylary talqylandy.
Alqaly jıyndy Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev júrgizip otyrdy. Ol aldymen bıylǵy jyldyń basy mańyzdy oqıǵalarǵa toly bolǵanyna toqtalyp, Elbasy tapsyrmasyna sáıkes Úkimet saıası reformany iske asyrýdy bastaǵanyn baıandady. Osyǵan oraı qazirgi kúni memlekettik bılik tarmaqtarynyń arasyndaǵy ókilettilikterdi bólý boıynsha zań jobasy ázirlenýde. «Álem ekonomıkasyndaǵy kúrdeli jaǵdaılarǵa qaramastan, ótken jyldy biz oń nátıjelermen aıaqtadyq, ishki jalpy ónim ósimi 1 paıyzdy qurady. Oǵan birinshi kezekte Sizdiń daǵdarysqa qarsy baǵdarlamalardy qabyldaý jónindegi tapsyrmańyzdyń arqasynda qol jetkizdik. Jalpy, Úkimet ekonomıkalyq ósim men halyqtyń ál-aýqatyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan barlyq tapsyrmalaryńyzdy oryndady», dedi B.Saǵyntaev.
Úkimet basshysy, sonymen qatar, Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmalardy múltiksiz oryndaý bıylǵy jyly Úkimettiń negizgi mindeti bolyp tabylatynyn atap ótti.
О́tken jylǵa ókpe joq
Budan ári eldiń ekonomıkalyq ahýaly jaıynda Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov esep berdi. Mınıstrdiń málimetinshe, ótken jyly negizgi makroekonomıkalyq kórsetkishter syrtqy jaǵymsyz faktorlardyń yqpalyna qaramastan, jaqsy deńgeıde saqtaldy.
О́tken jyldyń basynda taýarlyq naryqtarda álemdik baǵalar birshama tómendedi. Soǵan qaramastan, «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasynyń, salalyq baǵdarlamalardyń, Úkimet pen Ulttyq banktiń Daǵdarysqa qarsy josparynyń aıasynda qabyldanǵan sharalar elimizdegi ekonomıkalyq ósim men makroekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etýge múmkindik berdi. О́tken jyly ekonomıkanyń ósimine aýyl sharýashylyǵy kólik, óńdeý ónerkásibi, qurylys tárizdi salalar oń yqpalyn tıgizdi. Sonymen qatar, 2016 jyldyń qorytyndylary boıynsha negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar kólemi 5,1 paıyzǵa, ıaǵnı 7,7 trln teńgege deıin artty. Investısııalardyń aıtarlyqtaı ósimi aýyl sharýashylyǵynda, taý-ken ónerkásibinde, saýdada, jyljymaıtyn múlikpen operasııalarda baıqaldy.
Mınıstr bıylǵy jyly vedomstvonyń Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna Joldaýynyń aıasynda berilgen tapsyrmalardy, basymdyq beriletin memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrýǵa basty nazar aýdaratynyn, sonymen qatar, bıznesti júrgizý úshin jaǵdaılardy jaqsartý jumystaryn ári qaraı jalǵastyratynyn baıandady. «Bizdiń boljamdarymyzǵa sáıkes, aǵymdaǵy jyldyń qorytyndylary boıynsha ekonomıkanyń 2%-dan kem emes ósimine úmit artyp otyrmyz. Salalar boıynsha mashına jasaý, taý-ken ónerkásibi, azyq-túlik ónimderin óndirý edáýir ósim beredi. Sonymen qatar, aýyl sharýashylyǵynda, qurylys sektorynda, kólik pen logıstıkada odan ári ósim bolady dep boljap otyrmyz», dedi T.Súleımenov.
Igeretinderge ǵana aqsha berý kerek
Al ótken jyldyń bıýdjetiniń oryndalýy týraly Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov baıandady. Byltyrǵymen salystyrǵanda memlekettik bıýdjet kiristeri 1,3 trln teńgege nemese 25 paıyzǵa ósken. Bul Ulttyq qordan aqsha alýdy 370 mlrd teńge somasyna azaıtýǵa múmkindik berdi. Shyǵystar 2015 jylmen salystyrǵanda 1,5 trln teńgege artyq júrgizilgen. Jyl qorytyndysy boıynsha, respýblıkalyq bıýdjettegi únem 110 mlrd teńgeni qurady.
2016 jyly respýblıkalyq bıýdjettiń de, jergilikti bıýdjetterdiń de barlyq áleýmettik mindettemeleri tolyq kólemde oryndaldy. Sonymen qatar, ótken jyly 472 mlrd teńge bólingen «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasynyń jyldyq bóligi tolyq júzege asyryldy. «Zańdastyrý naýqany aıaqtaldy. 5,7 trln teńge zańdastyryldy, bul bastapqy boljamdardan birshama artyq. О́tken jyly jalpy somasy 31 mlrd teńgege 147 nysan jekeshelendirildi», dedi B.Sultanov. Árıne, mınıstrdiń baıandamasyna súıenip, jumysynda min joq deı almaımyz. Máselen, ótken jyly bıýdjettegi 36 mlrd teńge ıgerilmegen. Osy rette Memleket basshysy bul qarjyny áıteýir ıgerý kerek eken dep, «qalaı bolsa, solaı» jumsaýǵa bolmaıtynyn qatań eskertti.
«Igerý degen termın bar. Jyl boıy aqsha alynbaıdy. Sosyn jyl sońynda áıteýir ıgerý kerek dep ol aqshany ońdy-soldy shasha bastaıdy. Bıýdjetti qorǵaý kezinde mınıstrlikter aqsha suraıdy. Sońynda aqshany ıgere almaıdy. Iаǵnı, olardyń suraýy negizsiz bolǵan. Endeshe, ol aqshany ıgerip jatqandarǵa berý kerek. Bári tek aqsha alýdy oılaıdy. Al sen bárine taratasyń. Saǵan memlekettiń qazynasy tapsyrylǵan. Sen memleket aqshasyn qorǵap, únemdeýiń kerek», dedi N.Nazarbaev. Sondaı-aq, Elbasy B.Sultanovqa memleket qarjysyn tıimdi paıdalaný jolyn izdeý qajettigin buǵan deıin de bir márte aıtqanyn eske saldy. «Endi, mine, ekinshi eskertip otyrmyn. Baıqa, úshinshisi jaman bolady», dedi Elbasy mınıstrge.
«Bizdiń barlyǵymyz memlekettik qyzmetshimiz. Memleketke, halyqqa qyzmet etýimiz qajet. Endeshe, qyzmet eteıik. Memlekettiń árbir tıynyn únemdeý kerek. Ysyrap bolmaýy tıis. Sizderge bıýdjet berildi. Sizder qalaı únemdeý kerektigin oılaýǵa tıistisizder. Eger únemdeıtin bolsa, onda olarǵa bólý qajet», dedi Memleket basshysy.
Kedergi keltirgender jazalanady
Elimizdiń qarjy sektoryndaǵy jaǵdaıdy Ulttyq banktiń tóraǵasy Danııar Aqyshev baıandady. Bas bankırdiń málimdeýinshe, Qazaqstannyń qarjylyq ahýalyna alańdaýshylyq joq. Jumys júıeli júrip jatyr. Mysaly, erkin aıyrbas baǵamy rejimine kóship, ekonomıka sýbektileri jańa jaǵdaıǵa beıimdelgennen keıin teńgeniń aıyrbas baǵamy turaqtanǵan. Ol obektıvti faktorlarǵa sáıkes keledi jáne óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin qamtamasyz etedi. «Munyń barlyǵy da Ulttyq banktiń valıýta naryǵyna aralasýynsyz júrip jatyr. Biz 2016 jyldyń qyrkúıeginen ıntervensııa júrgizbeımiz. Bul saıasat altyn-valıýta qoryn saqtaýǵa jaǵdaı týǵyzady. Osy jyldyń qańtar aıynyń sońynda eldiń Ulttyq qorynyń valıýtalyq aktıvterin qosa alǵandaǵy altyn-valıýta rezervi 92 mlrd dollarǵa jetip qaldy. Bul – 2015 jyldyń sońyndaǵy deńgeıden joǵary. Ol kezde 91,3 mlrd dollar bolǵan edi. Is júzinde bul ózimizdiń altyn-valıýta qorymyzdy saqtaýǵa múmkindik beredi», dedi D.Aqyshev.
Elbasy Ulttyq banktiń jumysyna jalpy kóńili tolatynyn bildirdi. «О́tken jyl óte aýyr bolǵanyna qaramastan, Ulttyq bank jaqsy jumys istedi. Endi banktiń múmkindikterin zań arqyly kúsheıtýdi tapsyryp otyrmyn. Osyndaı quqyq berý kerek. Ulttyq banktiń jumysyna kıligýdi eldiń qarjy salasyna kıligý dep sanap, jazalaý kerek. Kórip otyrmyn, Ulttyq bank tártipke keltirilgen saıyn Ulttyq banktiń tóraǵasyna shabýyl kúsheıip jatyr», dedi Nursultan Nazarbaev. Elbasy bank jumysyn retke keltirýge kedergi jasaýshylarǵa shara qoldanylatynyn aıtty.
Memleket basshysy, sondaı-aq, eldegi ekinshi deńgeıli bankterdiń biriktirilýi týraly da pikirimen bólisti. «Bankter álsiz. Solaı emes pe? Álemde daǵdarys bolǵan kezde «Exxon» jáne «Mobil» sııaqtylar birigip ketti. «Shell» men «British gas» birikti. Biriktirilsin. Aksıonerler ózderiniń bankterin saqtaǵysy kelse, qarjylaryn salady. Bankterdi qutqarýdyń basqa joly joq. Olar ómir súre almasa, ekonomıkaǵa kerek emes», degen Prezıdent Ulttyq bank tóraǵasyn batyl áreket etýge shaqyrdy.
Aýyldyń damý bolashaǵy – kooperatıvter
О́tken jyl elimizdiń agrarlyq sektory úshin tabysty boldy. Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetovtiń aıtýynsha, bıylǵy jáne aldaǵy jyldarda da biraz bıikterdi baǵyndyrýǵa múmkindik bar. «Qurmetti Nursultan Ábishuly! Siz Joldaýda alǵa qoıǵan tapsyrmalardy oryndaý úshin tıisti sharalar atqaryldy. Birinshi tapsyrma – sýbsıdııalaý prınsıpterin qaıta qaraý. Osyǵan oraı, 11 tıimsiz sýbsıdııalaý túri alynyp tastalyp, 35 sýbsıdııalaý túrine normatıvtik ózgerister engizildi. Sonyń nátıjesinde óndirýshilerdi memlekettik qoldaý sharalarynyń qamtıtyn aýqymy 7,5 esege ulǵaıdy. Ásirese, usaq sharýashylyqtar men kooperatıvter kóbirek qamtyldy. Basty nazar sońǵy nátıjege, ıaǵnı ónimdilikke jáne óńdeý qýattaryna aýdaryldy», dedi A.Myrzahmetov. Memleket basshysynyń tapsyrmalary aıasynda qosalqy jáne shaǵyn sharýashylyqtardy kooperatıvterge biriktirý, tıisti ınfraqurylymy bar ónimderdi qaıta óńdeýdi arttyrý jumystary da jolǵa qoıylypty. Sonyń arqasynda 15 myń qosalqy sharýashylyqty qamtıtyn 157 kooperatıv qurylǵan. Olardyń bazasynda júzden astam sút qabyldaý pýnkti men jeti myń bordaqylaý alańy ashylǵan. Asqar Myrzahmetovtiń aıtýynsha, kooperatıvterdiń qatary eki esege deıin ulǵaımaq. Jalpy, aýyldyń bolashaǵyn kooperatıvtermen baılanystyrsaq artyq emes. Asqar Myrzahmetov Elbasy júktegen eńbek ónimdiligin arttyrý men óndiris shyǵyndaryn azaıtý, jerdi tıimdi paıdalaný jáne sýarmaly jerlerdi keńeıtý, agrarlyq ǵylym salasyna salynatyn ınvestısııany ulǵaıtý, azyq-túlik ónimderiniń eksportyn ulǵaıtý jónindegi jumys ta nátıjeli júrgizilip jatqanyn habarlady. Mınıstr jaıylymdardy sýlandyrý úshin 700 qudyq qazý josparlanyp otyrǵanyn, aldaǵy ýaqytta bas-aıaǵy 3500 qudyq salynyp, 18 mln gektar jaıylymdyq jer sýlandyrylatyny týraly aıtqan bolatyn. Osy tusta Memleket basshysynyń ózi sózge aralasyp: «Qazir elde 150 mln gektar jaıylymdyq jer bar. Ákimdermen árbir qudyqty qadaǵalap, sonyń tóńireginde birneshe otar qoı ustasańdar, elimiz úshin úlken tabys bolady», dedi Aýyl sharýashylyǵy mınıstrine qaratyp.Investorlardy ıliktirý kerek
Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek ótken jyly óńdeý ónerkásibindegi ónim 0,7%-ǵa artqanyn jetkizdi. Oǵan tústi metallýrgııa, qara metallýrgııa, farmasevtıka jáne elektrtehnıkadaǵy ósimniń arqasynda qol jetkizilgen. Mashına jasaý salasynda tómendeý baıqalady. Sebebi, birinshiden, tutynýshylardyń suranysy azaıǵan. Ekinshiden, óńdeýshi kompanııalardyń jóndeý jumystaryna suranysy tómendegen. О́tken jyly Indýstrııalandyrý kartasynyń aıasynda jalpy quny 878 mlrd teńge bolatyn 13 joba iske qosylyp, 10 myń turaqty jumys orny ashylǵan bolatyn. Karta aıasyndaǵy jobalardan bir jylda 2,2 trln teńgeniń ónimi óndirilipti. «Bıyl jalpy somasy 700 mlrd teńge bolatyn júzden astam joba júzege asyrylady, onyń 25-i alǵashqy jartyjyldyqta iske qosylmaq. Sonyń arqasynda taǵy 10 myń jumys orny ashylýǵa tıis. Jalpy, ónerkásip jańa ahýaldarǵa, teńgeniń jańa baǵamyna beıimdeldi. Jyl qorytyndysy boıynsha, óńdeý sektorynyń ósimin 2%-ǵa deıin jetkizýdi josparlap otyrmyz», dedi mınıstr. Osy oraıda, Memleket basshysy Qazaqstanda sheteldik ınvestorlarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵanyn, olarǵa túsindiretin adam joqtyǵyn Jeńis Qasymbektiń esine saldy. «Meniń byltyr bergen tapsyrmam bar. Eksportqa, ınvestısııaǵa kim jaýap beredi degende, sen basqaratyn mınıstrlik dep aıttyq. О́ziń de barlyq elderdiń «bıznes kapıtandarymen» kezdesýlerge qatystyń. Taıaýda ǵana Saýd Arabııasynda, Birikken Arab Ámirlikterinde boldyq, osy elderdiń iri bıznesmenderimen kezdestik. Onyń aldynda Japonııada, Ońtústik Koreıada, Amerıkada boldyq. Olar árqashan Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyq tanytady, biraq osynda kelgende olarmen kezdesetin eshkim joq, eshkim máselelerin sheshpeıdi. Ne isteýimiz kerek?», – dep surady Memleket basshysy.Jeńis Qasymbek mınıstrlikte Investısııa komıteti bar ekenin tilge tıek etken. «Qazir biz ınvestısııany damytý strategııasyn ázirlep jatyrmyz. «Bir tereze» prınsıpin aıqyndap, Úkimetten árbir ınvestormen kelissóz júrgizýshini belgiledik, ol – «Qazaqınvest» ulttyq kompanııasy», dedi mınıstr. «...Maǵan keregi – ınvestorlardyń «Qazaqstan ózgerdi, baramyz» deýi. Bul – birinshi. Ekinshi – eksportpen kim shuǵyldanady?» dep saýal qoıdy Elbasy. Bul saýalǵa Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev jaýap berdi. «Nursultan Ábishuly, ózińiz aıtyp ótkendeı, Jarlyǵyńyzǵa sáıkes ókilettiktiń barlyǵy osy mınıstrlikke (Investısııalar jáne damý mınıstrligi) berildi. Soǵan baılanysty mınıstrlikte qurylymdyq ózgerister bolyp jatyr», dep túsindirdi Premer-Mınıstr. Investısııalar jáne damý mınıstriniń aıtýynsha, qazirgi tańda Qazaqstan kólik keshenin damytý arqyly logıstıkanyń tıimdilik kórsetkishi boıynsha halyqaralyq reıtıngte 88-orynnan 77-orynǵa kóterilipti. Bıyl óndiris pen eksporttyń artý qarqyny bastalýǵa tıis.
Oblys ákimderiniń esebi tyńdaldy
Keńeıtilgen otyrysta birqatar oblystyń ákimderi sóılep, Memleket basshysy júktegen mindetter men qabyldanǵan baǵdarlamalardyń qalaı atqarylyp jatqany týraly habarlady. Máselen, Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalovtyń aıtýynsha, oblystyń atqarýshy organdary Elbasynyń jýyrda jarııalaǵan Joldaýyndaǵy mindetterdi iske asyrýǵa kirisip ketken. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov ónerkásip óndiristerine ozyq tehnologııalardy engizýge kóńil bólinip jatqany týraly aıtty. Shyǵys Qazaqstan oblystyq ýnıversıtetimen birlesip, 8 mlrd teńgeniń tájirıbelik-konstrýktorlyq jobalary óndiriske engizilgen. Sonyń arqasynda ónim túrleri kóbeıip, munaı-gaz, farmasevtıka salalaryna qajetti jańa qurylǵylar shyǵaryla bastapty. «Shyǵys Qazaqstannyń ekonomıkalyq ósimin qamtamasyz etetin salalardyń biri – agrarlyq sektor. Iri aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilermen qatar, qosalqy sharýashylyqtardy damytýǵa da basymdyq beriledi. Bizdiń basty mindetimiz – ózin ózi jumyspen qamtýdy zańdy túrde tabysty bızneske aınaldyrý, usaq sharýashylyqtardy kooperatıvterge biriktirý», dedi Danıal Ahmetov.
О́simge múmkindik bar
Baıandamalar tyńdalyp, talqylanǵan soń, Memleket basshysy otyrysty qorytyndylap, sóz sóıledi. Jıynda qaralǵan máselelerdiń ózektiligine toqtalyp, Úkimet múshelerine naqty tapsyrmalar júktedi. О́ziniń bıylǵy Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmalardy da taǵy bir tarazylap, 2025 jylǵa deıingi strategııalyq damý josparyn ázirleý kezinde «Qazaqstan-2050» strategııasynyń maqsatty ındıkatorlaryn nazarǵa alýdy tapsyrdy. Nursultan Nazarbaev el ekonomıkasyn odan ári damytý úshin qajetti áleýet bar ekenin aıtyp, ishki jalpy ónimniń turaqty ósimin 5 paıyz deńgeıinde saqtaý qajettigine toqtaldy. «Taıaý jyldary ımport almastyrý ishki jalpy ónimniń 5 paıyzǵa deıingi ósimin bere alady. Eksportqa belsendi túrde memlekettik qoldaý kórsetý jaǵdaıynda ónerkásiptiń basymdyǵy bar sektorlaryndaǵy ósimniń ózi ǵana 6 mlrd dollar bolady. Bul eksporttyń kólemin 20%-ǵa deıin, ishki jalpy ónimniń kólemin 5%-ǵa deıin arttyrýdy qamtamasyz etedi. Orta merzimdi perspektıvada tek Qashaǵannyń úlesi ishki jalpy ónimniń 2-2,5% deńgeıinde bolady dep jobalanyp otyr», dedi Memleket basshysy. Qazaqstan Prezıdenti óńirlerde damýdyń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamasy aıasynda qolǵa alynyp, turalap qalǵan jobalarǵa nazar aýdardy. Elbasy ákimderge damý ınstıtýttarymen jáne basqa da memlekettik organdarmen birlesip, qalyptasqan jaǵdaıdy túzeýdi tapsyrdy.Revızııa júrgizemiz
Memleket basshysy qatysýshylar nazaryn shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń taýar shyǵarý men qyzmetter kórsetý deńgeıiniń tómendeýi, onyń sýbektileri men onda jumys isteıtin adamdar sanynyń qysqarýy úrdisterine aýdardy. Qazaqstan Prezıdenti bıznesti retteıtin normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń kóp ekenin eskertip, azamattardyń qaýipsizdigi men densaýlyǵyn qorǵaýǵa qatysy joq basy artyq kedergilerdi azaıtýdy tapsyrdy. «Úkimet josparly tekseristerdiń toqtatylǵany, qaterlerdi basqarýdyń jańa júıesiniń engizilgeni, memlekettik qyzmetter kórsetýdiń elektrondyq nysanǵa kóshkeni jóninde baıandaıdy. Alaıda, tekserýshi organdar qyzmetkerleriniń sany is júzinde qysqarǵan joq. Úkimetke Bas prokýratýramen jáne «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, baqylaý-qadaǵalaý fýnksııalaryna aýqymdy revızııa júrgizýdi tapsyramyn. Merzimi – toqsannyń sońyna deıin», dedi Elbasy. Budan bólek, Nursultan Nazarbaev bıznes salasyndaǵy qazirgi zańnamany izgilendirý, sondaı-aq jańa Keden kodeksin ázirleý barysynda ákimshilendirý rásimin jeńildetý jóninde jumys júrgizýdi tapsyrdy. «Revızııa júrgizip, barlyq tıimsiz salyq jeńildikterin jáne artyqshylyqtardy alyp tastaý qajet. Salyq zańnamasy iskerlik belsendilikti, ınvestısııa tartýdy yntalandyryp, kóleńkeli ekonomıkanyń úlesin azaıtýǵa tıis», dedi Memleket basshysy.Kásipkerlik keńeıdi
Qazaqstan Prezıdenti memlekettik kásiporyndar úlesin azaıtý qajettigin, jekeshelendirýdiń qorytyndysy boıynsha memlekettik menshikte qaldyrylýy negizdi dep tanylǵan uıymdardyń naqty tizimin jasaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. «Úkimetke «Yellow Pages» qaǵıdatyna sáıkes memleket ıeliginde qalýǵa tıis mekemeler men kásiporyndardyń túpkilikti tizbesin ázirleýdi tapsyramyn. Bul tizbege enbegen kásiporyndar 2020 jylǵa deıin jekeshelendirilýge nemese jabylýǵa tıis. Buǵan deıin bekitilgen Jekeshelendirýdiń keshendi josparynyń tizbesine qatysty jumysty 2020 jylǵa deıin emes, 2018 jyldyń sońyna deıin iske asyrý qajet», – dedi Elbasy. Sondaı-aq, Nursultan Nazarbaev memleket-jekemenshik áriptestigin damytý jóninde júrgizilip jatqan jumystyń jetkiliksizdigin aıtyp, bul jumysqa tikeleı ákimder jaýapty ekenin atap kórsetti. «Memleket-jekemenshik áriptestigin, ásirese, kommýnaldyq jáne áleýmettik salalarda damytý qajet. Úkimet rásimderdi jeńildetý, úılestirý turǵysynan jáne ádistemelik, ınfraqurylymdyq turǵydan barlyq qajetti qoldaýdy kórsetýge tıis. Bızneske naqty sharttar usynyp, memlekettik tapsyrystyń uzaq merzimge negizdelgen kepildigin qamtamasyz etý qajet», dedi Memleket basshysy.Memlekettik satyp alý ınnovasııalanady
Qazaqstan Prezıdenti memlekettik satyp alý salasynda ımportty almastyrýǵa jáne otandyq óndiristi damytýǵa múmkindik týǵyzatyn jaǵdaı jasaý qajettigine nazar aýdardy. Osy oraıda Memleket basshysy Úkimetke ákimdiktermen jáne bıznes ókilderimen birlesip, iri kásiporyndarda jergilikti qamtý úlesin arttyrý jóninde maqsatty túrdegi naqty ındıkatorlar belgileýdi tapsyrdy. Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev otandyq óndirýshilerge memleket tarapynan qoldaý kórsetý sharalaryn qabyldaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. «Uzaq merzimge arnalǵan, ıaǵnı «offteık» kelisimsharttaryn jasaýdy qamtamasyz etý kerek. Zamanaýı tehnologııalar men ınnovasııalardy engizý qajet. Bıýdjettik nysandarǵa qatysty jobalyq-smetalyq qujattamalar ázirleý kezinde eń aldymen otandyq ónimdi qamtyǵan jón. Satyp alý rásimderi men óndirýshilerge qatysty biryńǵaı IT-platforma ázirleý kerek», dep tapsyrdy Qazaqstan Prezıdenti.Aýyl sharýashylyǵyna basymdyq beriledi
Qazaqstan Prezıdenti el ekonomıkasynda agrarlyq sektordyń áleýeti jetkilikti túrde paıdalanylmaı otyrǵanyna, byltyr óndiris kólemi bes jyl burynǵy deńgeımen salystyrǵanda eleýsiz ósim kórsetkenine toqtalyp ótti. «Agroholdıngterdiń qarjylyq jaǵdaıy qanaǵattanarlyqtaı emes. Aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp alý men lızıngke alýdy sýbsıdııalaýǵa mol qarajat bólinýde. Sonymen birge, bul jumys jetkilikti túrde bir júıege qoıylyp, uıymdastyrylmaǵan. Elimizde aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy túrli óndirýshilerden satyp alynady. Sol sebepten qosalqy bólshekter birizdilendirilmeıdi. Mashına parki utymdy paıdalanylmaıdy. Bir óńirde kombaındar bos tursa, basqalarynda olar jetispeıdi», dedi Memleket basshysy. Osyǵan oraı Bas prokýratýraǵa Esep komıtetimen birlesip tıisti tekseris júrgizý, al Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstrine qalyptasqan jaǵdaıdy túbegeıli ózgertý tapsyryldy. Buǵan qosa, Nursultan Nazarbaev astyqty úsh óńirdiń ákimderine bıylǵy jyldyń 1 naýryzyna deıin problemaly agroholdıngterge qatysty kelisilgen sheshim shyǵarýdy tapsyrdy.Áleýmettik salalarǵa tyń serpin
Memleket basshysy densaýlyq saqtaý salasynda júrgizilip jatqan reformalardyń mańyzdylyǵyna erekshe toqtalyp, solardyń nátıjelerine sáıkes kórsetiletin qyzmetter sapasynyń artýy kózdelip otyrǵanyn atap ótti. Sonymen qatar, Qazaqstan Prezıdenti bul salany damytýǵa bólinetin bıýdjet qarajatynyń tıimdiligi tómen ekendigin aıtty. «Túrli elderden satyp alynyp jatqan qural-jabdyq birqatar óńirde kádege aspaı tur. Tıisti birizdendirý bolmasa, olardy qalaı paıdalanamyz? Dári-dármekpen qamtamasyz etýge qatysty da túıtkilder bar. Memleket normatıvti dári-dármekpen tegin qamtamasyz etetindigin basa aıtqym keledi. Bul rette jańa farmasevtik óndirister salýǵa da múmkindik bermeıtinder básekelestikten qorqady», dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev Densaýlyq saqtaý mınıstrine barlyq túıtkildi máseleler boıynsha taldaý júrgizip, sheshim qabyldaýdy, reformalardy sapaly iske asyrýdy, sondaı-aq «SK Farmasııa» kásipornynda kadrlyq revızııa júrgizýdi tapsyrdy. Memleket basshysy 12 jyldyq bilim berý júıesine kóshýdiń, úsh tilde bilim berýdiń jáne UBT-nyń jańa júıesiniń mańyzdylyǵyna toqtalyp, osy oraıda bul reformalardyń mazmunyna qatysty halyqty habardar etý onsha tıimdi iske asyrylmaı otyrǵanyn atap ótti. Osyǵan baılanysty jaýapty memlekettik organdarǵa tıisti sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.«Bıýdjettiń berekesin qashyrmańdar!»
Nursultan Nazarbaev búginde júrgizilip jatqan barlyq reforma qajetti qarjylandyrý kózimen qamtamasyz etilgenin atap ótti. Bul oraıda, Esep komıtetiniń aqparatyna sáıkes, byltyr 160 mlrd teńgeden astam qarajat mólsherinde qarjylyq zań buzý jaıttary anyqtalǵan. «Ákimshilik jaýapkershilikke – 47, tártiptik jazaǵa 223 laýazymdy tulǵa tartylǵan. 2015 jylmen salystyrǵanda, bıýdjet qarajatyn tıimsiz paıdalanýdyń anyqtalǵan kólemi úsh ese artyp, 382 mlrd teńgege jetken. Úkimetke memleket qarajatyna qylmysqa barabar nemquraılylyq tanytý faktilerin qarastyrý úshin arnaýly komıssııa qurýdy tapsyramyn. Aldymen Bilim jáne ǵylym, Densaýlyq saqtaý mınıstrlikterin tekserý qajet», dedi Qazaqstan Prezıdenti. Sondaı-aq, Memleket basshysy memlekettik organdar basshylaryna laýazymdardy ońtaılandyryp, sodan únemdelgen qarjyny basqa qyzmetkerler arasynda qaıta bólý quqyǵyn berýdi usyndy. Sońynda Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi ótetindigine jáne keıin onyń ınfraqurylymyn utymdy paıdalaný qajettigine qatysýshylar nazaryn aýdardy. Jáne de júrgizilip jatqan reformalar men belgilengen mindetterdiń iske asyrylýyna árbir basshy tikeleı jaýapty bolatyndyǵyn eskertti. Arnur ASQAR, Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan» Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy
