Alda aýqymdy mindetter tur

Keshe Májilis Tóraǵasy, «Nur Otan» halyqtyq-demo­kra­tııa­lyq partııasy fraksııasynyń jetekshisi Oral Muhamed­janov­tyń tóraǵalyǵymen el táýelsizdiginiń tarıhynda tuń­ǵysh ret partııalyq tizim arqyly saılanǵan palatanyń besinshi sessııadaǵy alǵashqy otyrysy bolyp ótti. Onda spıker kirispe sóz sóılep, aldaǵy mindetterge keńinen toqtalyp ótti. – Qazaqstan táýelsizdik alǵan jyldary demokratııa men na­ryq­tyq ekonomıkanyń jańa modelin jasaý, erkin, yntymaǵy jaras­qan, kóp ultty qoǵam ornatý jo­lynda birshama qıyndyqtardy bastan ótkerdi, – dedi Májilis Tóraǵasy óziniń kirispe sózinde. – Elimiz sol qıyndyqtardy jeńip shyǵyp, kórshiles elderden bu­ryn qarqyndy damý jolyna tú­sip, óziniń jalpy adamzattyq mu­rattar men maqsattardy ustana­tyn­dyǵyn rastaı aldy. Eýro­pa­da­ǵy qaýipsizdik jáne ynty­maq­tastyq uıymyna oıdaǵydaı tór­aǵalyq etý, osy uıymnyń tarıhı Astana Sammıti, Shanhaı ynty­maqtastyq uıymyna, Islam yn­ty­maqtastyǵy uıymyna tóraǵa­lyq etý jáne Qazaqstannyń bas­qa da syrtqy saıası tabystary – elimizdiń halyqaralyq arenadaǵy joǵary bedeliniń kórsetkishi eken­digi daýsyz. Osyny aıtqan spıker tabys­tarymyzdyń bári táýelsiz Qa­zaq­stannyń negizin qalaýshy, ony or­natýshy – Elbasy Nursultan Na­zarbaevtyń basshylyǵynyń ar­qasynda qol jetkizilgen búkil Qazaqstan halqynyń jeńisi ekendigin erekshe atady. O.Muhamedjanov besinshi ses­sııany asharda Elbasy zań shy­ǵa­rýshylardyń jumysyna joǵary baǵa bergendigin aıta kelip, bul zań shyǵarý prosesin odan ári jandandyrýǵa yntalandy­raty­nyn, joǵary jaýapkershilik pen uıymshyldyqty talap etetindigin jetkizdi. Alda eldiń ornyqty jáne teńgerimdi damýyn, ulttyq ekonomıkanyń básekege qabi­let­tiligin arttyrýdy zańnamalyq tur­ǵydan qamtamasyz etý jo­lyndaǵy úlken sharýalar kútip tur. Otandyq ekonomıkanyń ın­no­vasııalyq jolǵa shyǵýyn qam­ta­masyz etetin, sondaı-aq ener­ge­tıka salasynyń ınvestısııalyq múmkindikterin arttyratyn nor­ma­tıvtik-quqyqtyq baza qalyp­tas­tyrýdy jalǵastyrý qajet, dedi osy oraıda Oral Baıǵonysuly sózin sabaqtaı túsip. Sondyqtan da «Indýstrııalyq-ınnovasııa­lyq qyzmetti memlekettik qoldaý týraly» jáne jýyq arada kelip túsetin «Energııa únemdeý jáne energııanyń tıimdiligin arttyrý týraly» zań jobalaryn jedel qarap, qoldanysqa engizý qajet. Qazaq­standyqtardyń ál-aýqa­tyn arttyrý jáne bıznes pen halyq arasyndaǵy ózara senimdi nyǵaıtý maqsatynda «Halyqtyq IPO» baǵdarlamasyn iske qosý úshin jańa quqyqtyq negiz jasaý da ýaqyt talaby. Elbasy Qa­zaq­standaǵy bıznes-ahýaldy odan ári jaqsartý úshin bıznestiń jańa sýbektilerin tirkelgen kún­nen bastap 3 jylǵa deıingi merzimde memlekettik organ­dar­dyń jospar­ly tekserýlerine zań­namalyq tur­ǵydan tyıym salý qajettigin atap kórsetti. Depýtattar bıýdjet joba­syna qatys­ty nysanaly us­tanymdar men talaptardy zań jo­basy Parlamentke engizilgenge deıin-aq aıqyndaýǵa tıis. Áleýmettik jańǵyrtý prosesin odan ári jalǵastyrýdy zań­namalyq turǵydan qamtamasyz etý, sol arqyly búkil qazaqstan­dyqtardyń turmys sapasyn art­tyrý aldaǵy sessııadaǵy basty mindetterdiń biri bolyp taby­la­dy, dedi O.Muhamedjanov. Olaı bolsa, Elbasynyń jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna Joldaý­la­ryn­da aıtylǵan tapsyrmalardy iske asyrýdy zańnamalyq deń­geı­de qamtamasyz etý óz jalǵasyn tappaq. Bıýdjet jobasymen ju­mys isteý barysynda halyqty áleý­mettik qorǵaý sııaqty stra­tegııalyq baǵytty qajet etetin qarjy resýrstarymen nyǵaıta túsý biz úshin asa mańyzdy. Pre­zıdenttiń tapsyrmasy boıynsha bilim berý men ǵylymnyń qu­qyq­tyq bazasyn halyqaralyq stan­darttarǵa sáıkes keltirý kerek. Spıker, sonymen qatar, zııatkerlik menshik naryǵy damýynyń negizin qalap, eńbek qatynasyna qatysýshylardyń múddelerine saı Eńbek kodeksin jetildirý de oryndy ekendigin aıtyp ketti. Memleket basshysy quqyq qor­ǵaý organdary men sot júıe­sin reformalaýdyń zańdyq negizin keńeıtý jóninde naqty tap­syrma bergendigin, osyǵan baıla­nysty Parlament uıymdasqan qylmysqa qarsy kúres sala­syn­daǵy qylmystyq jáne qylmys­tyq-is júrgizý zańnamasyn jetildirýge baǵyttalǵan zańdardy qa­byldaýy kerek ekendigin jetkizdi. Jergilikti sottardyń rólin art­ty­rý jáne Joǵarǵy Sottyń qada­ǵa­laý fýnksııalaryn keńeıtý úshin birqatar máselelerdi sheshý nazar­ǵa alynǵan. Sonymen birge, «Ult­tyq qaýipsizdik týraly» Zań­nyń jańa redaksııasyn jáne «Arnaıy memlekettik organdar týraly» zań jobasyn qabyldaý qajet. Aldaǵy sessııadaǵy depýtat­tar­dyń zań shyǵarý qyzmetindegi basym baǵyttardyń biri otandyq buqaralyq aqparat quraldaryn jáne úkimettik emes uıymdardy damytý bolyp otyr, degen Má­ji­lis Tóraǵasy Parlament «Teleradıo habarlaryn taratý týraly», «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» zań jobalaryn qa­byldaýy kerektigin atap kór­setti. Spıkerdiń sózinen jaqyn arada qabyldanýǵa tıisti bank qyzmeti jáne qarjy uıymdaryn táýekelderdi azaıtý turǵysynan retteý, jobalyq qarjylandyrý, advokatýra, memlekettik áleý­met­tik tapsyrys, bıýdjettik prosess pen ýákiletti organdardyń memlekettik jáne bıýdjettik jos­par­laýǵa qatysty quzyretiniń arajigin ajyratý máseleleri jó­nin­degi zań jobalary pysyqtalyp jatqany da belgili boldy. Sonymen qatar, Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha memle­ket­tiń strategııalyq josparlary­nyń oryndalýyna, damý baǵdar­la­malaryna jumsalatyn qara­jat­ty tıimdi paıdalanýǵa Parlament qatań baqylaý jasap oty­rýy qajet. Budan basqa, Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda saıası mańyzy zor qujat – Qazaqstan Táýelsiz­di­gi­niń jıyrma jyldyǵy deklara­sııa­syn qabyldaý josparlanýda. Atqarylatyn ister qansha aýqym­dy bolǵanymen, elimizdiń áleý­met­tik-ekonomıkalyq jáne qo­ǵam­dyq-saıası damýy arqyly ár­bir qazaqstandyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý úshin Elbasy aldy­myz­ǵa qoıǵan mindetterdi oıdaǵydaı sheshetinimizge kámil senemin. Árıne, mundaı kólemdi de qo­maq­ty jumysty abyroımen atqarý Úkimet tarapynan da shıraq is-qımyldy talap etedi. Úkimet tıisti zań jobalaryn Májiliske der kezinde jáne sapaly túrde túsirip, depýtattardyń kótergen máselelerine ýaqytynda jaýap qaıtaryp, oryndy usynystary­na qoldaý kórsetip otyrýǵa mindetti, dedi O.Muhamedjanov. Keshegi otyrystyń kún tár­ti­bine shyǵarylǵan jıyrma máse­le­niń barlyǵy da oń sheshildi. Al­dymen kún tártibinde Qyzyl­orda memlekettik ýnıversıte­ti­niń rektory bolyp taǵaıyndalǵan Májilis depýtaty Qylyshbaı Bı­senovtiń depýtattyq ókiletti­gin merziminen buryn toqtatý tý­raly másele depýtattar tarapy­nan qoldaý tapty. Májilis Tór­aǵasy depýtattyń tórt jyl birlese atqarǵan zańshyǵarýshylyq jumysyn joǵary baǵalaı kelip, ózi jáne áriptesteri atynan úl­ken rızashylyǵyn jetkizdi. Osy rette «2012-2014 jyl­darǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» jáne osy jyl­dar aralyǵynda Ulttyq qordan kepildendirilgen transfert tý­ra­ly zań jobalaryna qorytyndy ázir­leý máselesi de qoldaý tap­qan­dyǵyn aıta ketý kerek. Son­daı-aq kún tártibinde Parlament palatalarynyń birlesken otyry­synda Prezıdent aıqyndap bergen tórt blok boıynsha birqatar zań jobalaryna qorytyndy ázir­leý merzimderi anyqtaldy. Atap aıtqanda, «Indýstrııalyq-ınno­va­sııalyq qyzmetti memlekettik qoldaý týraly», «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» ilespe zań jobalary qaralyp, zańnamalyq aınalymǵa alyndy. Asqar TURAPBAIULY.