Tolaǵaı tabysy bar Tobyl óńiri

Bul alyp kásiporyn burynǵy Qostanaı dızel qozǵalt­qysh­ta­ry zaýytynyń ornynda 2003 jyly irgesin qalaǵan bolatyn. Sodan beri elimizdegi mashına jasaý salasynyń iri nysany El­basynyń muqııat nazarynda. Oǵan Nursultan Ábishuly osy jyldar ishinde búgin úshinshi ret atbasyn tirep tur. «Prezıdent ár kelgen saıyn kásiporyn bıik satyǵa ósip otyrdy, kóp is tyndyrdyq», deıdi «AgromashHoldıng» aksıonerlik qoǵamy dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Dın Kım jýrnalıstermen áńgimesinde.

Rasynda, «AgromashHoldıng» astyqty, kendi Qostanaıdyń dań­qyn endi mashına jasaý isimen alysqa aparatyn bolady. Munda qatarynan birneshe ınvestı­sııa­lyq jobalar júzege asyrylýda. Sonyń biregeıi dep Ońtústik Ko­reıanyń Ssang Young júrdek kó­liginiń Qostanaıda qurasty­ry­lýyn aıtýǵa bolady. Prezıdent Nursultan Nazarbaev qaz-qatar tizilgen Ssang Young kóliginiń ja­nyna keldi. Bul jobanyń quny 2,4 mıllıard teńgeni quraıdy. Ol qolǵa alynǵan az ýaqyttyń ishinde Ssang Young júrdek kó­li­giniń 600 danasy qurastyrylyp, tipti satylyp ta úlgerdi. Búginge deıin Qostanaıdan bul mashı­na­nyń 5 túri shyǵarylady. Onyń «Nomad» markasy jaqyn shetelderge eksporttalady. Jyl aıa­ǵy­na deıin markanyń ákelinýine baılanysty qurastyrýdyń jańa jelisi iske qosylady. Sonyń arqasynda jyl saıyn kólik sany eselep artatyn bolady. Mysaly, bıyl qostanaılyq Ssang Young kóliginiń 1500 dana­sy sapqa turatyn bolsa, 2015 jyly bul kórsetkish 7500-ge jetedi dep boljanýda. Qazaq­stan­dyq­tar sáni de, sapasy da kelisken júrdek kólikterdi endi shekara aspaı-aq Qostanaıdan alyp minetin ýaqyt alys emes. Bul sehta 35 qostanaılyq ústine qy­laý juqtyrmaı, halatpen júrip jumys isteıdi. Agromashholdıngtikter koreıa­lyq kólikti shyǵarǵanda, oǵan qa­zaqstandyq mazmun berýge erekshe kóńil bólip otyr. Jaqyn ýa­qyt­ta Ssang Young júrdek ma­shınasynyń qaýy (kýzovy) «AgromashHoldıng» aksıonerlik qo­ǵamynyń sehynda dánekerlenip, boıalatyn bolady. Koreılerdiń jasaǵanyn qostanaılyqtar jasaı almaı ma? Osy sehqa qo­sym­sha 150 adam jumysqa turady! «AgromashHoldıng» aksıonerlik qoǵamynyń atshaptyrym ǵı­maratynda qurastyrylyp, qaz-qatar qoıylǵan jeńil mashınadan keıin aýyl sharýashylyǵy teh­nıkalary jalǵasady. Nursultan Nazarbaev kombaındardyń qa­syn­da kidirdi. Elimizdiń tu­ra­laǵan ekonomıkasy 2000-shy jyl­dary eńsesin kótere bas­ta­ǵan­da, alyp kásiporyn aýyl sha­rýashylyǵy salasynyń tozǵan tehnıka parkin jańalaýdy maqsat etken bolatyn. Bul kúnde qa­rym­dy jumystar júrgizilip jatqan kásiporynda sol meje sóz kúıin­she qalmaı, iske ulasqan. «AgromashHoldıng» qazirde aýyl sha­rýa­shylyǵy tehnıkalarynyń on­nan asa túrin qurastyryp shy­ǵa­rady. Astyq jınaıtyn ESSIL-740, ESSIL-760, jem-shópke arnalǵan KSK-600 kombaındary dıqandar synynan ótken. «AgromashHoldıng» aksıonerlik qoǵamy Qos­tanaı fılıalynyń dırektory Petr Maksakovtyń aıtýynsha, ká­siporyn osy kombaındardyń bıyl 6-shy býynyn (klasyn) shy­ǵarýǵa qol jetkizdi. Ústimizdegi jyldyń ózinde kásiporyn eli­mizdiń barlyq shalǵaıyndaǵy dı­qan qaýymyna 420 kombaın sat­qan. Bıyl ǵana qurastyrylǵan álgi 6-shy klasty 30 kombaın da ıesin taýyp úlgergen. «Qazaqstanda jasalǵan» belgisimen óz Otanymyzda qurasty­ryl­ǵan aýyl sharýashylyǵy teh­nı­kalarynyń kóp artyq­shy­lyq­tary bar. Ásirese, saýda-servıs ortalyqtary dıqandarǵa tıimdiligin kórsetip otyr. «Agro­mash­Holdıngtiń» Qazaqstannyń ob­lys­tarynda 8 saýda-servıstik or­talyqtary jumys isteıdi. Olar ózderi satqan tehnıkalarǵa qyz­met kórsetedi. Tehnıkanyń aty – tehnıka. Kóktemgi, kúzgi naýqan­dar­da dıqan bir qolyn eki ete almaı janyǵyp jatqan kezde tehnıka synsa, servıstik qyzmet olar­dyń qasynan tabylady. Eýropadan, muhıt asyp Amerıkadan ákelingen qýatty aýyl sharýa­shy­lyǵy tehnıkalaryn jóndeý men olardyń qosalqy bólshekterin tabý dıqandardyń ári qolyn baılap, ári shyǵynǵa batyryp otyr­ǵany jasyryn emes. Al «AgromashHoldıngten» aýyl sharýashy­ly­ǵy tehnıkalary qosalqy ból­shekteriniń 170 atalymy shyǵa­ry­lady. Ári mamandar synǵan teh­nıkany sol sátinde baryp jón­dep beredi. Mine, damýdyń súrleýi! «AgromashHoldıng» aksıonerlik qoǵamynda taǵy bar ın­ves­tısııalyq joba qanat qaǵý al­dynda tur. Elbasy Nursultan Na­zarbaev ÝAZ mashınalaryn qu­rastyrýǵa daıyndalyp jatqan sehqa kelip, bolashaq ónimniń úlgilerimen tanysty. Reseılik «Sollers» kompanııasy men qos­tanaılyq «Tobyl» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy birlesip, tamasha isti qolǵa aldy. «Tobyl» ÁKK bul jobaǵa 2,4 mıllıard teńge shyǵaryp otyr. Osy eki el ınvestorlary quıǵan qarjyǵa «Saryarqa Avtoprom» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi ÝAZ mashınalarynyń 8 tú­rin qurastyryp shyǵaratyn bo­lady. Jobanyń jylyna 18 myń mashına jasaıtyn qýatty múm­kindigi bar. Bıyl kóz úırenip, qol jattyqqansha 122 mashına quras­tyrylady, onyń 52-si óz ıesin taýyp qalady degen oı bar. Kelesi jyly zaýyttan 4175 ÝAZ kó­ligi shyǵarylyp, satylady. Al 2017 jyly bul san eki eseden asa kóbeıetin bolady. 130 qos­ta­naılyq osy sehtan jumys ornyn tabady. Nursultan Nazarbaev sehqa kelgende jumysshylarmen kezdesti. Elbasy elimizde adamdarǵa jasalyp jatqan áleýmettik ıgilikterdi aıtty. – Memleket eńbek adamyna barlyq jaǵdaıdy jasaýǵa umty­lyp otyr. Baspanaly bolýǵa da múmkindik mol. Mysaly, úı ala­syń ba, óz menshigińdegi úıińdi jóndeısiń be, soǵan qajetti qar­jynyń 50 paıyzyn óziń jınaı­syn, qalǵan 50 paıyzyn memleketten nesıege alasyń. Úıińe keletin jylý, sý, kanalızasıa qu­byr­larynyń barlyǵyn da memleket óz moınyna alǵan. Oǵan senen shyǵyn shyqpaıdy. Alǵan ne­sıeń­di 7 jylda qaıtarasyń. Úıiń­di syıǵa bergenmen birdeı emes pe mundaı múmkindik? Mem­leket halyq úshin jasap otyr­ǵan osyndaı áleýmettik jaǵ­daı basqa eshbir elde joq. Aılyq jal­aqy­ny, zeınetaqyny kóterip otyr­myz. Burynǵy ja­bylǵan zaýyt, fabrıkalardy qal­pyna keltirip, jumys oryn­daryn ashyp jatyr­myz. Munyń barlyǵy bıyl keń kólemde 20 jyldyǵy atap óti­letin el táýel­sizdiginiń arqasy, – dedi Nur­sul­tan Ábishuly. «AgromashHoldıng» kásip­or­ny­­­nyń jumysshysy Sáken Jıentaev Elbasydan bir aýyz sóz su­rady. – Nursultan Ábishuly, Siz bizge eki ret kelgende de jumys­tan ketpeńder, eńbek etińder degen edińiz. Sol sózińiz sanamda jańǵyryp turǵandaı, men súıikti isimdi jalǵastyryp kelemin. Esh­qaıda ketken joqpyn. Táýelsiz elimizdi qandaı da qıyndyq­tar­dan alyp shyǵyp kelesiz. Aldaǵy ýaqytta da eldi tabysqa bastaı berińiz, Sizge densaýlyq tileımin, – dedi ol. Munan keıin Prezıdent mingen kortej Qostanaı qala­syn­daǵy oblystyq aýrýhananyń qu­rylysy endi bitken korpýsyna qaraı bettedi. Bes bloktan turatyn 6 qa­batty aýrýhana kesheniniń qu­ry­lysy 2008 jyly bastalǵan bo­la­tyn. Bul ınvestısııalyq nysanǵa qarjy respýblıka qazynasynan bólinip, ol «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasy sheńberin­de salyndy. Ústimizdegi jyly 300 oryndyq jańa blok paıda­lanýǵa berilgende, oblystyń emdeý ortalyǵynyń qýattylyǵy 555 tósekke jetti. Jańa keshen­niń quramyna emdeý-dıagnos­tı­kalyq, juqpaly aýrýlar, sharýa­shylyq, ákimshilik korpýstary men emhana kiredi. Jańa qury­lystyń smetalyq quny 6 mıllıard teńgeden asady. Sonyń ishinde 1 mıllıard 600 myń teńgege aýrýhana kompıýterlik tomograf, endobeınetehnıka, ýltra­dy­bysty apparattar, operasııa­lyq blok shamdary alyndy jáne ýrologııa, neırohırýrgııa, tora­kal­dy hırýrgııa bólimsheleri zamanaýı quraldarmen jabdyq­tal­dy. Elbasy 1913 jyly boı kóter­gen úıdiń syrtqy tarıhı beınesin saqtaı otyryp salynǵan eń­seli ǵımaratqa kirgen soń, dá­rigerlermen áńgimelesip, aýrýhanada qazir qandaı kúrdeli operasııalar jasalatyndyǵyn, jab­dyq­tardyń qandaı shet elderden alynǵanyn, mamandardyń qaıda oqy­tylǵanyn surady. Prezıdentke oblys ákimi Sergeı Kýlagın men oblystyq aýrýhananyń bas dárigeri Vladımır Stelmah jan-jaqty jaýap berdi. 555 tó­sektik qýatty aýrýhana Qazaq­stan­da neken-saıaq. Muny Elba­sy­nyń ózi de baıqady. Oblysta búginge deıin jóndeý jumysyn kútip turǵan bes emdeý orny ǵana bar, qalǵan qalalyq, aýdandyq aýrýhanalar, feld­sherlik-akýsherlik pýnktter, ýchas­kelik aýrýhanalardyń bar­lyǵy da jóndeýden ótkizilgen. Sergeı Kýlagınniń aıtýynsha, 2000 jyly oblysta densaýlyq saqtaý salasyna 2,3 mıllıard teńge jumsalsa, qazir bul qarjy 22 mıllıard teńgeni quraıdy. El­ba­sy dárigerlerge ana men balanyń densaýlyǵyn qorǵaýǵa erekshe kóńil bólý qajettigin eskertti. – Men óz Joldaýymda adamdar óz densaýlyǵyn ózi oılaý kerektigin, medısınaǵa 10-15 paıyz ǵana baılanysty ekenin aıtqan edim. Sol 10-15 paıyzdyń ózi de mańyzdy. Osydan úsh jyl buryn elimizde júrekke operasııa ja­sal­ǵan joq. Qazir oblys orta­lyq­tarynyń barlyǵynda derlik mundaı operasııalar jasalýda. On myń adam shetelge baryp emdelýge  kezekte turdy. Oǵan 50 myń dollar qarjy kerek bola­tyn. Sol máseleniń barlyǵy qa­zir sheshimin tapty, olar ózimizde emdelýde. Densaýlyq saqtaý isi – Qazaqstanda eń basty nazardaǵy is. Memleketten  qansha qarjy bólip otyrmyz, sizderden,  dári­gerlerden adam ómirin saqtaý talap etiledi. Bul – óte qasıetti ju­mys. Sol úshin ekonomıkany da­mytyp otyrmyz, – dedi Nursultan Nazarbaev. Elbasy  emdeý mekemelerin me­dısınalyq zamanaýı ozyq  qu­raldarmen jabdyqtaý jóninen Qostanaı oblysy aldyń­ǵy­lar­dyń qatarynda ekenin aıtty. Adam ómiri uzarýy úshin elimizde aldymen júrek-qan tamyrlary, onkologııalyq, týberkýlez aýrý­lary men ana men bala ólimin azaıtý jolynda  jumystar júr­gizilip jatyr. Ana men bala ólimi respýblıka boıynsha 23 paıyzǵa azaıdy. Al Qostanaı oblysynda   ana men bala ólimi, týberkýlez, basqa  birqatar aýrýlar respýb­lı­kalyq  kórsetkishten tómen. Oblysta sońǵy on jylda bala týý 28 paıyzǵa  ósken. Degenmen, Elbasy dárigerlerge eger ana men bala ólimin azaıtpasaq, ómirge urpaq ákeletin ana densaýlyǵyn  jaqsartpasaq, maqtanýǵa erte ekenin de eskertti. Elbasymen kezdesýde dári­ger­ler ústimizdegi jyldyń shildesinen bastap aılyq jal­aqy­laryna ústeme qosylǵany úshin Nursul­tan Ábishulyna rahmet aıtty. Sondaı-aq jas maman dáriger Qu­ralbaı Asanov aýrýhanada eńbek etýge barlyq jaǵ­daı jasalǵanyn jáne memlekettik turǵyn úı baǵdarlamasy boıyn­sha óziniń baspanaly bol­ǵanyn jetkizdi. Elbasy Nursultan Nazarbaev Qostanaı oblysyna saparynyń alǵashqy kúni tolaǵaı tabysy bar Tobyl óńirindegi osyndaı jaqsy isterge qanyqty. Búgin mártebeli qonaq Qostanaı aýdanynyń al­tyn jalatqandaı astyq alqap­tarynda bolyp, oblys dıqan­darymen kezdesedi. Názıra JÁRIMBETOVA, Qostanaı. Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.