Qaısarlyq qaǵıdasy

Alash arystarynyń biri Maǵjan Jumabaevtyń «Batyr Baıan» poema­syn­daǵy Baıan beınesi kópshilikke ádebı nusqada jaqsy tanys. 1993 jyly Slambek Táýekeldiń rejısserligimen «Batyr Baıan» fılmi túsirilip, Baıan beınesi kórermenge jol tartty. Kúni búginge deıin erlikti dáripteıtin, halyqtyń ótken kezeńin shejireleıtin kınotýyndy ulttyń rýhanı minberinen túsken joq. Al Baıan rólin somdaǵan Jumahan Ábdiqadyrovtyń akterlik sheberligi fılmniń óne boıynda aıqyn kórindi. Degenmen, halyq júreginen oryn alǵan óner adamy, qazaqtyń «Batyr Baıany» bul kúnde qaıda degen suraqtyń árkimniń kókeıinde júrgeni málim. Taý tulǵaly, tolaǵaı beıneli akterdiń jana­ryndaǵy jasyn, beımálim muń kóptiń kózinen, jurttyń nazarynan alystap ketkendeı. Ataqty Asqar Toqpanovtyń shákirti Jumahan Ábdiqadyrov «Batyr Baıan» fılmi arqyly óziniń akterlik mektebin qalyp­­tastyrdy. Aldynda Dámir Ma­nabaıdyń «Surapyl Sur­je­keı» fılminde Ázbergenniń rólin oınap, ataqty akter Nur­muhan Jantórınmen qatar óner kórsetkenine halyq kýá. Odan keıin «Batyr Baıan» fıl­m­i arqyly juldyzy janyp, ta­lanty jarqyrady. Jumahan Ábdiqadyrov bul kúnde Taraz shaharynda turady. Taǵdyry tar jol, taıǵaq keshýge toly óner ıesi osydan jıyrma eki jyl buryn jol apatyna ushyraǵan bolatyn. Sodan birte-birte qozǵalysy qıyndaı bastaǵan soń akterdiń ózi eńbek etip júrgen oblystyq teatrmen 2009 jyly qosh aıtysýyna týra kelgen. Alaıda jany men júregi óner dep soqqan batyr Baıan árdaıym ónerdegi adaldyqty qalaıtynyn, ónerge qııanat jasaýǵa qorqatynyn aıtady. Kezinde Tarazdaǵy «Qaıqarmet» bazaryndaǵy avtoturaqtyń qa­raýyly bolyp ta jumys iste­gen qazaqtyń «batyr Baıany» qazir eleýsizdeý kún keship jatyr. Biraq Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi arnaıy izde­tip, kezdeskeni ómirindegi úlken mańyzdy kezeń bolǵany anyq. – Dert janyma batyp júrgen shaq edi. Endi úshinshi otany jasataıyn desem, biraz qarajat kerek boldy. Sodan 2012 jyly Elbasy Nursultan Ábishuly oblysymyzǵa arnaıy issaparmen kelgen kezinde meniń jaǵdaıymdy estip, izdetipti. Kezdesken kezimizde de ol kisi meni «Qazaqtyń Batyr Baıany» dep mártebemdi kóterdi. Sodan keıin «Eshteńeden qoryqpa, seniń artyńda halqyń tur» dep jigerlendirdi. Keıin Elbasynyń qoldaýymen Germanııa mem­leketiniń Kıl qalasyna baryp, úshinshi otany jasatyp qaıttyq. Sondyqtan, Elbasyna aıtar alǵy­sym sheksiz, – deıdi bizben áńgimesinde. Qazaqtyń qaısar minezdi uly óziniń dara bolmysyn ómirde de, ónerde de kórsetip júrgen jan. Fılmdegi týǵan inisi Noıan men qalmaq qyzy Laǵdany ólimge qıyp jiberetin tusyndaǵy Baıan bolmysy kóptiń kóńilinde erekshe saqtalyp qaldy. – Áli kúnge deıin belgili re­jısserler kınoǵa túsýge, spek­­­taklde oınaýǵa shaqyryp tu­rady, – deıdi Jumahan Ábdi­qadyrov bizben áńgimesinde. – Árıne, bul ońaı sharýa emes. Densaýlyǵym oǵan múm­kindik bere me, joq pa, ol jaǵy da belgisiz. Degenmen de janym súıetin ónerge degen qulshynys basym. Qazaq kınosynda taǵdyr men ónerdi adamı tarazysynda teń ustap, densaýlyq jaǵ­daıy múmkindik bermese de súıik­ti isin tastamaǵan qaısar akter­ler bolǵan. Belgili qazaq akteri Kenenbaı Qojabekovtiń «Qasqyrdyń apany» fılminde qolarbada otyrǵan kúıi basty rólderdiń birin keremet oınap shyqqanyn kınosúıer qaýym óte jaqsy biledi. Endeshe, Jumahan Ábdiqadyrovtyń da kıno alańy men kıeli sahna tórine oralýyna múmkindigi bar. 2014 jyly oblys ákimdigi batyr Baıannyń týǵanyna 300 jáne fılmniń shyqqanyna 20 jyl tolýyna oraı, Jumahan Ábdiqadyrovtyń «Batyr Baıan – baıraǵym» atty shyǵarmashylyq keshin ótkizip bergen bolatyn. Jary Gúlshat Qypshaqova da bul kúnde Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, belgili aktrısa. О́nerdi ómirim dep uqqan Jumahan Ábdiqadyrovtyń esimi árdaıym elge eleýli. Hamıt ESAMAN, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy