Álemdik sahnany qalaı baǵyndyra alamyz?

Kúndelikti ádetimizshe, ınternetti aýdaryp-tóńkerip otyryp, bir saıtqa kirip ketippiz. Segiz tilde aqparat beretin álgi saıt qur turǵan joq. Álemdik deńgeıdegi úlken sahnalarda ótetin kon­sertterdiń bıletin satýmen aınalysady eken. Túrli-túr­li túımeni basý arqyly siz qalany, keshtiń ótetin ornyn, mýzykanyń janryn, kompozıtordy, ánshini tańdaı alasyz. Saıttyń betinde de aqparattar tur. Aldaǵy naýryz aıyndaǵy konsertterdiń jarnamasy. Ataq­tary jer jarǵan ánshiler men mýzykanttardyń qaı qalada, qaı kúni, qaı saǵatta konsert beretini jónindegi málimetter sanańdy sıqyrlap, sol mezette-aq bir bıletti satyp alyp tartyp ketýge shaq qaldyrady. Nıý-Iorktegi Karnegı-Holl konserttik zaly 1891 jy­ly Nıý-Iork sımfonııalyq orkestriniń III Aleksandrdyń táj kıgizý qurmetine arnap jazylǵan marshty oryndaýymen ashylǵan eken. Oǵan ataqty Chaıkovskııińizdiń ózi dırı­jerlyq jasapty. Mine, sodan beri konserttik zal bir ýaqyt tynym kórmegen shyǵar. Memlekettik deńgeıdegi sharalardan bólek, jeke ánshilerdiń, bıshilerdiń, mýzykanttardyń, barlyq óner adamdarynyń konsertteri aldyn ala alty aı buryn josparlanyp, qattalyp-shottalyp, bıletteri satylyp, álgi ónerpazǵa belgilengen ýa­qy­­tynda ónerin kórsetý ǵana qalady ǵoı sońynda. Al endi osy sahnaǵa kim shyqpady deısiz ǵoı. «Menmin» degen ónerpazdyń kóbi shyqqan shyǵar. Bizdiń elimizdiń de talantty óner ıeleri bul zalda óner kórsetip júr. Biraq, kópshiligi memlekettik túrli sharalardyń aıasynda ǵana. Jeke konsert emes. Byltyrlary bir gazetten «Karnegı-Hollda jeke konsert bergen elimizdegi jalǵyz ánshi» dep opera ánshisi Nurjamal Úsen­baeva týraly jazylǵan maqalany kózimiz shalǵan. Sol Karnegı-Holl sııaqty álemdik deńgeıdegi konsert zaldary da, teatrlar da kóp qoı Jer sharynda. Biraq, jeke konsertterin ótkizip júrgen otandyq óner­pazdarymyz saýsaqpen sanarlyq qana. Olardyń ózi kóbinde skrıpka, roıalmen óner kórsetetinder nemese opera oryndaıtyndar. AQSh-ta turatyn ataqty pıanıst jerlesimiz Temirjan Erjanovtyń byltyr dástúrli ánshi ári dástúrli ónerdi zert­teýshi Erkin Shúkimanǵa jolyqqanda aıtqan bir áńgimesi otandyq óner ıelerine oı salýy tıis degen nıettemiz. T.Erjanovtyń aıtýynsha, AQSh-taǵy álgi ataqty konserttik zaldar aıyna ne aptasyna bir-eki konsert ótkizip tastap, qalǵan ýaqytta bos turatyn jerler emes. Ol zaldarda kún saıyn konsert ótip jatady. Bireý emes birnesheý bolýy múmkin. Barlyq konsertter alty aı buryn josparlanady. Pıanıst Jer sharyndaǵy barlyq ánshiler men mýzykanttar óner kórsetip jatqan álgi zaldarda qazaqstandyq óner ıeleriniń jeke konsert ótkizbeıtinine qynjylady eken. KSRO buryn jabyq ımperııa boldy desek, sol KSRO-nyń quramynda bolǵan elderdiń de ánshileri sahna tórinde jarqyrap júr. Tek opera aıtpaıdy. О́zderiniń dástúrli án, dástúrli mýzykasymen de kórinedi. Tek Qazaqstan joq. Muny Erkin Shúkiman aǵamyz dástúrli óner ıeleriniń aǵylshyn tilin bilmeýimen baılanystyrady. – Osy áńgimeniń aldynda ózim sabaq beretin konservatorııanyń prorektory Raýshan Juma­nııa­­zo­vanyń qabyldaýyna kir­­­genmin. Prorektor menen «aǵyl­shyn tilin bilesiz be?» dep surady. «Joq», dep jaýap berdim. Ol kisi aǵylshyn tilin bilmeıtinime ókinish bildirdi. Elimizde uıymdastyrylatyn sheteldik mýzyka festıvalderi, konsertteri, sol sııaqty sım­pozıýmderi barysynda Halyq mýzykasy fakýltetinen qatys­tyrý úshin aǵylshyn tilin biletin adamdardyń joqqa tán ekenin áńgimeledi. Aǵylshyn tilin bilmeýimiz dástúrli mýzy­kamyzdyń dúnıe júzine tanylýyna kedergi keltirýde. Bizdiń dástúrli ánimiz tek óz ishimizde ǵana oryndalady, – deıdi dástúrli ánshi. Aıtaıyn degenim, dástúrli án ónerimiz klassıkalyq ba­ǵytta damyp, árbir jaqsy án­shiniń oryndaýynda ánderdiń kemel, kelisti, kórkem dúnıege aınalǵan tusynda ony shet elderge áli de tanyta almaı jatqanymyz qynjyltady. Aınalyp kelgende áńgime álgi saıttan bastaldy ǵoı. Saıt degenińiz – jarnama. Biz­de shet el klassıkasynyń da, ózimizdiń klassıkalyq týyndylardyń da jarnamasy álsizdeý ekeni, menedjment qalyptaspaǵany shyndyq qoı. Oǵan aǵylshyn tilin bilmeý máselesi qosylǵanda bul jaǵdaı ónerdiń basy-qasynda júrgen jandardy oılantýy tıis shyǵar. Aıgúl SEIILOVA, «Egemen Qazaqstan»