Qazaqstanda ımport pen eksport kólemi azaıdy

2016 jyly tólem balansynyń aǵymdaǵy shotynyń tapshylyǵy 8,2 mlrd. AQSh dollaryn qurady, al oń saýda balansy 9,4 mlrd. doll. boldy. 2015 jyly aǵymdaǵy shot tapshylyǵy 5,5 mlrd. doll. boldy, saýda balansynyń profısıti 12,7 mlrd. dollardy qurady, dep habarlaıdy Ulttyq bank. Aǵymdaǵy shottyń teris saldosynyń ulǵaıýy eksporttyq kiristerdi qysqartqan kezde sheteldik ınvestorlardyń qatysýymen iske asyrylatyn munaıgaz jobalaryna ınvestısııalar kólemin ósirý saldarynan boldy. Taýarlar eksporty 37,2 mlrd. dollardy qurady, bul 2015 jylǵy kórsetkishten 19,9%-ǵa tómen. О́tken jyldyń ekinshi jartysyndaǵy álemdik baǵalardyń oń serpinine qaramastan, 2016 jyly munaıdyń ortasha quny (Brent surypty munaıdyń bir barreli úshin 42,8 doll.) 2015 jylǵy kórsetkishten tómen (Brent surypty munaıdyń bir barreli úshin 50,8 doll.) bolyp qaldy. Munaıdyń jáne gaz kondensaty eksportynyń quny 2015 jylmen salystyrǵanda 27,6%-ǵa tómendedi, bul rette jyldyń ekinshi jartysynda munaı jáne gaz kondensatynyń eksporty óse bastady jáne tórtinshi toqsanda 2015 jylǵy tórtinshi toqsanǵa qatysty 7,0%-ǵa ósýdi kórsetti. Taýarlar ımporty 27,8 mlrd. doll. (2015 jyly 33,8 mlrd. doll.) boldy. Bul kórsetkishtiń 2015 jylmen salystyrǵanda 17,8%-ǵa tómendeýi negizinen azyq-túlikke jatpaıtyn tutynýshylyq taýarlardyń jáne ınvestısııalyq taýarlardyń ákelinýiniń qysqarýymen qamtamasyz etildi. Investısııalyq kiristerdiń teris saldosy negizinen tikeleı sheteldik ınvestorlardyń kiristeriniń ósýi esebinen 14,2%-ǵa ulǵaıa otyryp, 11,3 mlrd. dollardy qurady. Sonymen birge, sheteldik ınvestorlarǵa tólenýge tıis kiristerdiń 60%-dan astamy elde qaldy jáne Qazaqstandaǵy óz kásiporyndaryn, birinshi kezekte munaıgaz salasyndaǵy kásiporyndardy qarjylandyrýǵa baǵyttaldy. Tikeleı sheteldik ınvestısııalar, eń bastysy munaıgaz salasynyń biresken kásiporyndaryna ınvestısııalar elge kapıtaldyń ákelinýiniń negizgi kózi boldy. 2016 jylǵy 3-toqsanda tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń 6,3 mlrd. doll. mólsherinde ákelinýiniń rekordtyq kórsetkishi tirkeldi, al tutastaı alǵanda 2016 jyly ol 2015 jylǵy kórsetkishten 4 ese asyp túsip, 14,3 mlrd. dollardy qurady. 2016 jyly kapıtaldyń ákelinýi sondaı-aq Úkimettiń halyqaralyq uıymdardan qaryzdardy tartý jáne Ulttyq qordy paıdalaný esebinen qamtamasyz etildi. Tutastaı alǵanda 2016 jyly qarjy shoty boıynsha kapıtaldyń taza ákelinýi (Ulttyq Banktiń rezervtik aktıvterimen operasııalardy qospaǵanda) 9,3 mlrd. dollar (2015 jyly – 10 mlrd. dollar) bolyp baǵalandy. 2016 jyl úshin tólem balansynyń baptarynda jiktelmegen operasııalar boıynsha kapıtaldyń áketilý kólemderiniń aıtarlyqtaı qysqarýy tán. 2016 jyly tólem balansynyń taza qateleri men qalyp qoıýlary 1,7 mlrd. dollar bolatyn teris mánmen qalyptasty (2015 jyly mınýs 5,4 mlrd. doll.). Rezervtik aktıvter (QR Ulttyq qorynyń aktıvterin eseptemegende) 2016 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha 29,5 mlrd. doll. (2015 jyldyń sońynda 27,9 mlrd. doll.) boldy, ol Qazaqstandyq taýarlar men kórsetiletin qyzmetter ımportynyń 9 aıǵa jýyǵyn qarjylandyrýdy qamtamasyz etti.