Qaırańdaǵy «Araks» Kaspııge qaýip tóndirmeı me?

Byltyrǵy jyldyń sońyna qaraı Reseıdiń «Araks» kemesi jolshybaı Aqtaý portyna kelip zákiri úzilip, qaırańdap qalǵan bolatyn. Jol­shybaı deıtinimiz, munaı ónimi, qaldyq maı, taqtastas sýlary, mazýt tógilgen topyraq sııaqty qoqys tıelgen, sal­maǵy 450 tonnaǵa jýyq ýly zattar artqan keme Mahachkala portyna bet túzegen eken. Jarty jol­da jaǵdaısyz qalǵan keme tıisti oryndarǵa óz ahýaldary týraly habar bermegen. Qazirgi tańda Qaraqııa aýdanyndaǵy «Peschanyı» múıisinde, jaǵadan 100 metrdeı qashyqtyqta turalap tur. Turǵan ornynda qısaıa bastaǵan keme sýǵa qulasa nemese sý mújip tesilse, odan keletin zııandy mamandar da, turǵyndar da bilip otyr. Sol sebepti tepe-teńdikti saqtap turý úshin kemeniń ekinshi betine sý toltyrylyp, zardaptyń aldyn alý jumystary júrgizilgen. Qazirgi tańda munaı qaldyǵy, mazýt tógilgen topyraq jáne júktelgen sýdyń salmaǵyn qosyp eseptegende 900 tonnaǵa jýyq júkti arqalaǵan «Araks» áli tur. Al kemeni basqarǵan komanda músheleri ketip qalǵan. Endi «Bul keme kimge tıesili?» degen suraqqa jaýap taba almaı qazaqstandyq tarap dal bolsyn... Arada úsh aı ótkende Aqtaý jáne Baýtıno porttarynyń teńiz ákimshiligi Mahachkala jáne Astrahan teńiz porttaryna hat joldaǵan soń ǵana sý kóliginiń Reseı Fe­dera­sııasynyń «Trans Kaspıı» mekemesine tıesili ekendigi anyqtaldy. Atalmysh mekemege hat jazylǵanmen, jaýap bolmaǵan. Qańtardyń alǵashqy kúnderinde Qazaqstan taraby kórshi eldiń syrtqy ister mınıstrligi arqyly «Rosmorrechflot» mekemesine qorshaǵan ortaǵa zııandy boldyrmaý jóninde hat jazyp, nátıjesinde «Ýglıch» kemesiniń kómekke kelgendiginen habardar bolǵan. Osy aralyqta qazaqstandyq tarap qarap otyrmady. О́ńirde arnaıy jumys toby qury­lyp, birneshe tekserý jumy­syn júrgizip, 5 ret sý synamasyn aldy. Mamandar kemeniń jyrtyq-tesigi joq ekendigin, sondyqtan aınalaǵa, teńiz ále­mine, qurlyqtaǵy janýarlarǵa qaýip tóndirip turmaǵandyǵyn aıtady. Mańǵystaý oblysy ekologııa departamenti basshysynyń orynbasary Baýyrjan Ámir­bekov oblys basshylyǵyna kemeni tazartý úshin ótinish jazylǵandyǵyn, qazir ótinishtiń arnaıy komıssııasynyń qa­raýyn­da ekendigin jetkizdi. Eger ótinish qoldaý tapqan jaǵ­daıda keme tazartylady, keıin kemeni alýǵa kelgen ıesi­nen ótemaqy óndiriledi eken. Al ıesi tabylmaǵan, tip­ti alýǵa kel­megen jaǵdaıda belgili bir ýaqyttan soń kemeni menshikteý ju­mystary zańǵa saı júzege asyrylady. Al elge keregi keme emes, qaýipsizdik, teńiz sýy men qor­shaǵan ortanyń tazalyǵy, ty­nysh­tyǵy. Sondyqtan, halyq «Araksqa» aq jol tilep shyǵa­ryp salar sátti kútýde. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» Mańǵystaý oblysy