Jalpyulttyq jospar jasaldy

Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken kezekti Úkimet otyrysynda Prezıdenttiń bıylǵy Joldaýynda belgilengen damý basymdyqtaryn oryndaý boıynsha jalpyulttyq jospar jáne Úkimettiń 2017 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda atqaratyn jumys jospary qaraldy. Sondaı-aq, jer qatynastary máseleleri boıynsha zańnamaǵa túzetýler engizý máselesi talqylandy.

Baǵytymyz – bes basymdyq

Jalpyulttyq josparda qamtylǵan is-sharalar jaıyn Ult­tyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov baıandady. Mınıstrdiń málimdeýinshe, onda Joldaýdaǵy birinshi basymdyq – jedeldetilgen tehnologııalyq jańǵyrtý aıasynda sıfrly ındýstrııany, ekonomıkanyń negizgi salalarynyń tehnologııalyq qaıta jaraqtalýyn damytýǵa baǵyttalǵan 19 shara qaras­tyrylǵan. Onyń ishinde tórtin­shi ónerkásiptik revolıýsııa, ın­vestısııalar tartý, kólik ınfraqurylymyn damytý, sonymen qatar, ǵylymı áleýet­ti damytý jumystary qamtyl­ǵan. Sondaı-aq, «Sıfrlyq Qazaq­stan» memlekettik baǵdar­la­masy, eldiń eksporttyq-ınves­­tıs­ııalyq stra­tegııasy, AО́K memlekettik baǵ­darlama­synyń qa­byl­danýy tárizdi jańa baǵ­darlamalyq qujattardyń ázir­lenýi, sonymen qatar «Nur­ly jol» memlekettik baǵdarla­masyna ózgerister engizý jáne ónimdi jumyspen qamtý men jappaı kásipkerlikti damytý qarastyrylǵan. Al, ekinshi basymdyq boıynsha 18 shara qarastyrylǵan, olar eń jaqsy bıznes ortany qalyptastyrýǵa jáne memlekettiń ekonomıkaǵa qatysýyn tómendetýge baǵyt­tal­ǵan. Aımaqtyq deńgeıde jap­paı kásipkerlikti damytý, bıznestiń barlyq túrleri úshin shyǵyndardy azaıtý boıynsha sharalar kesheni qabyl­danatyn bolady. Úshinshi basym­dyq aıasynda 11 baǵyt qaras­tyrylǵan, olar ınflıasııa­ny kezeń-kezeńimen 3-4 paıyzǵa deıin tómendetýge, bank sektoryn saýyqtyrýǵa, otandyq qor naryǵyn jandandyrýǵa, bıýd­jettik rásimderdi jeńildetýge baǵyt­talǵan. Tórtinshi ba­sym­dyq boıynsha 10 shara qamtyl­ǵan. Bilim salasynda oqý baǵdar­­lamalary jańartylyp, úsh til­de bilim berýge kezeń-kezeńi­men kóshý qamtamasyz etiledi, eń­bek naryǵynyń talap­taryna sáıkes kásiptik stan­darttar jańartylady. Densaý­lyq saqtaý salasynda min­detti áleýmettik medı­sına­lyq saqtandyrý júıesin aqparat­tan­dyrý jáne bul júıeni halyq arasynda túsindirý boıynsha jumystar atqarylady. Zeınet­aqy tólemderin jáne balanyń týýy­na beriletin bir rettik járdem­aqy mólsherin arttyrý maq­satynda áleýmettik qam­syz­dan­dyrý máseleleri boıyn­sha zańnamalyq aktiler qa­byl­danady. Sonymen qatar, kún­kó­ris­tiń eń tómengi deńgeıi kóle­­miniń qurylymy qaıta qarala­dy. Besinshi basymdyq – ıns­tı­týttyq ózgerister, qaýip­­sizdik jáne sybaılas jem­­­qorlyqpen kúres aıasynda 9 sha­ra qarastyrylǵan. Menshik qu­qyq­taryn qorǵaýdy kúsheıtý boıyn­sha barlyq zańnamaǵa revızııa júrgiziledi, EYDU usy­nystaryn engizý boıynsha jol kartasy ázirlenedi. Ulttyq qaýipsizdikti qam­ta­masyz etý maqsatynda 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan dinı ekstre­mızmmen jáne terrorızm­men kúres boıynsha memle­kettik baǵdarlamalar men kı­ber­­qaý­ipsizdik tujyrymdamasy ázirle­nedi. Sonymen qatar, memle­kettik satyp alýlar sa­la­syn­da zańnamany jetil­dirý maq­satynda ortalyq­tan­dyryl­ǵan qyzmet qaǵıdaty boıyn­sha memlekettik satyp alý­lardyń biryńǵaı júıesin engi­zýdi qarastyratyn zań joba­sy ázirlenedi. Aldaǵy onjyl­dyq­ta jańa ındýstrııa­lar men jańa ósim modelin qurý úshin Qazaq­standa Eldiń jańa tehno­logııalyq qurylymǵa kóshýiniń biryńǵaı strategııasy daıyndalady. Osy maqsatta «Qazaqstan 2025 – Ulttyq tehnologııalyq bastama» strategııalyq jospary ázirlenedi.

Jarty jylda 148-den astam shara atqarylmaq

Jıynda qaralǵan kelesi másele – Úkimettiń 2017 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda atqa­ratyn jumys jospary. Bul rette Ulttyq ekonomıka mınıstri 9 mańyzdy baǵyt boıynsha 148-den astam shara josparlanǵanyn atap ótti. Onyń ishinde IJО́-niń josparlanǵan ósý qarqynyna qol jetkizý, jeke sektordy damytýǵa qolaıly jaǵdaılar jasaý, jeke ınvestısııalardy tartý, jappaı kásipkerlikti damytý jáne halyq kirisin arttyrý, adamı kapıtaldyń sapasyn art­tyrýdaǵy reformalardy ny­ǵaı­tý máseleleri qamtylǵan. Mınıstrdiń aıtýynsha, bıýd­jetti teńgerimdilikpen qam­­tamasyz etýdi arttyrý maq­satyn­da aqpan aıynda áleýmet­tik-eko­nomıkalyq damý boljamy men 2017 jyldyń res­pýblı­kalyq bıýdjet para­metr­leri qaıta qara­latyn bolady. Jalpy, jıyn barysynda osy jyldyń birinshi jar­ty­jyl­dyǵynda atqarylýy tıis ju­mys josparlary týraly barlyq mınıstrlik qysqasha baıandap, Úkimet basshysyna esep berdi. Sonymen, jospar bar, at­qa­rylýy tıis sharalar reti jaqsy­lap tizbektelgen. Al onyń negizgi nátıjeleri, árıne, ýaqyttyń enshisinde. Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev óz kezeginde ákimder men mınıstrlerge aldaǵy halyq aldyndaǵy esepterge muqııat daıyndalýdy tapsyrdy. Bul rette Memleket basshysynyń Jarlyǵyna sáıkes, 15 aqpannan bastap óńir ákimderiniń halyq aldynda esep berýleri bastalatynyn eske saldy. Memleket basshysynyń bergen tapsyrmalary men synı eskertpeleriniń basym bóligi ákimderdiń jumys­taryna da qatysty ekenin aıtyp, sondyqtan esep berýler kezinde osy máselelerdi kóte­rip, túsindirip, olardyń sheshi­lý joldary týraly halyqqa aqparat berý kerektigin jetkizdi. Sony­men qatar, Premer-Mınıstr ákimderdiń aldaǵy esep berýine mınıstrlerdiń de qatysatynyn aıtyp ótti. Al mınıstrler qa­tysý qorytyndylary boıynsha Úkimet basshysyna esep beredi.

Jerdi jalǵa berý ınstıtýty saqtaldy

Otyrysta qaralǵan úshin­shi másele – Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń zańnamalyq aktilerine jer qatynastaryn retteý máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly Aýyl sharýashylyǵy vıse-mın­ıs­tri E.Nysanbaev baıandady. Vıse-mınıstr 2015 jylǵy qarashada qabyldanǵan Jer kodeksiniń normalary boıyn­sha týyndaǵan qoǵamdyq rezonansqa baılanysty Jer reformasy jónindegi komıssııanyń qu­rylǵanyn eske saldy. Ba­rynsha ashyqtyqpen keńinen tal­qylaýdy qamtamasyz etý úshin zań jobasy men onyń tujyrymdamasy ashyq norma­tıv­tik quqyqtyq aktiler portalynda, AShM resmı saıtynda, 12 buqaralyq aqparat qural­darynda jarııalanǵan. Budan ózge, mınıstrlik janyn­daǵy Qoǵamdyq keńes otyrys­tarynda talqylaýlar jáne qo­ǵamnyń qatysýymen kópshilik tal­qylaýlar ótkizildi, dedi vıse-mınıstr. Osylaısha, zańna­mada qazaqstandyqtarǵa aýyl­sha­rýashylyq jerlerin jalǵa berý ınstıtýtyn saq­taı otyryp, zań jobasymen aýyl sharýashylyǵy jer­lerin konkýrstyq negizde berý­diń jeke tártibin engizý qaras­tyrylǵan. Kórsetilgen tártipke sáıkes, jerdi berý ákimdik­te bekitilgen konkýrsqa shyǵary­latyn jerlerdiń tizimi boıynsha júzege asyrylady. Ony ótki­zýdiń ashyqtyǵy úshin konkýrs­tyq komıssııanyń quramyna qoǵamdyq keńester men uıym­dardyń ókilderi engiziledi. Budan ózge, jarııalylyqty jáne onyń barlyq áleýetti qatysýshylarynyń konkýrsqa teń qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda jańa tártip BAQ-ta jáne ákimdik pen AShM-nyń resmı ınternet-resýrstarynda konkýrs ótkizý týraly keńinen habarlaýdy qarastyrady. Konkýrsqa qatysý úshin oǵan tilek bildirýshiniń konkýrsqa qatysý usynysyn berýi min­detti shart bolyp tabylatynyn aıta ketken jón. Onda aýyl sharýashylyǵy óndirisin júrgi­zýdiń bıznes jospary, sharýa­shylyq ishindegi jer qurylymy jobasyn qurý jáne ıgerý boıynsha, jergilikti turǵyndar úshin jumys oryndaryn qurý bo­ıynsha, ındıkatıvti kórsetkish­terdi oryndaý boıynsha min­det­temeler qamtylýy tıis. Atalǵan talaptar beriletin jerlerdiń tıimdi ári utymdy paıdalanylýy maqsatynda qoıylady. Beriletin aýyl sharýashyly­ǵy jerleriniń utymdy paıdalanylýyna baqylaýdy kúsheıtý maqsatynda zań jobasynda turaqty monıtorıng júrgizý qarastyrylǵan, ol jalǵa alǵan alǵashqy 5 jylda jyl saıyn, odan keıingi jyldary sýarylatyn shabyndyqtarda ár 3 jyl saıyn, qoldan sýarylmaǵan jerlerde – ár 5 jyl saıyn. Aýylsharýashylyq jer­leri­niń úlken aýqymynyń «bir qolǵa» berilýine jol bermeý maqsatynda aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer telimderiniń eń úlken kólemin belgileý qaras­tyrylǵan. Olardy qazaq­stan­dyqtar ár oblystyń ákimshilik aýdandary aýmaǵynda jalǵa al­ǵan bolýy múmkin. Sonymen qatar, shekara syzyǵy men shekara mańy aımaǵynda ornalasqan jer telimderin sheteldikterge, aza­mat­tyǵy joq tulǵalarǵa t.b. berýge tyıym salý qarastyrylǵan. Jeke qoldardaǵy maldy ba­ǵý úshin jaıylymdyq jerler­­diń jetispeýshiligine qatysty máseleni sheshý úshin eldi me­ken­derdiń mańynda turǵyndardyń olardyń jeke qolyndaǵy maldy ustaý boıynsha qajettilikterin qanaǵattandyrý úshin jaıylymdar aýmaǵy aıqyndalatyn normalar qarastyrylǵan. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan»