Jaıyqqa tartyp týǵan ul edi

Aqyn, belgili jýrnalıst, aýdarmashy, qoǵam qaıratkeri dosymyz Arynǵazy Myrzaǵalıulyn eske alǵanda. О́tken ǵasyrdyń 71-shi jyly Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen elý ul-qyz Qazaq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetinde bas qosqanymyzda «О́tkendi maǵan shejire qylyp tolǵady kóne tóbeler, Aq Jaıyq – arý, asyl bir anam – týǵan jer», dep jyrlaı kelgen Arynǵazy dosymyz ushqyr oı, ótkir minezimen birden kózge túsip edi. Olaı bolatyn jóni de bar eken, ol mektepti bitirgen soń pıoner jetekshisi, balyqshy, munaıshy bolyp eńbek etipti. О́leńderi men Mahambet aýdanynyń eńbek maıtalmandary jónindegi ocherkteri aýdandyq, oblystyq gazetterde jarııalanyp úlgeripti. Sol sebepti de, bes jyl oqýdan keıin oblystyq «Kommýnıstik eńbek» gazeti (qazirgi «Atyraý») ony qushaq jaıa qarsy alady. Ol osynda qatardaǵy tilshilikten bastap, aýdarmashy, bólim meńgerýshisi bolyp, qoǵamdyq-saıası, partııa turmysy, keńes jumystary, mádenı ómir salalarynda ótkir maqalalar men ocherkter jazyp, on bir jyl qyzmet atqarady. Arynǵazy stýdent kezinde elge baryp kindik qany tamǵan qasıetti mekenine adaldyq tanytýdy jıi aıtýshy edi. Ol bul arman-tilegine jetti. Osynyń ózinen-aq onyń aýylym altyn besik, jurtym ultymnyń dińi, irgesin sýytpaı otyrǵan halqym meniń arqa súıerim, qanat qaqsam qaıta qonar tuǵyrym degen aq-adal nıetin ańǵarýǵa boldy. Bul onyń ózgege úlgi bolar qadirli qasıeti dep bilemiz. Ǵasyrlar toǵysyndaǵy kezeń el ómirindegi qaýyrt oqıǵalarǵa toly bolǵany belgili. Belsendi de jalyndy Arynǵazy Myrzaǵalıev sondaı qyzý ortadan tabylyp, kóptegen ıgi isterdiń bastamashysy boldy. Toqsanynshy jyldardyń basynda oblys ortalyǵynyń atyn ózgertý jóninde másele kóterilip, ol qalamgerlik qarymymen de, qaıratkerlik qýatymen de osy isti aıaǵyna deıin jetkizýge zor úles qosty. Arynǵazy Myrzaǵalıuly 1987-1993 jyldary oblystyq partııa komıtetinde nusqaýshy, oblystyq keńestiń aǵa referenti bolyp qyzmet istedi. 1993-1999 jyldary Atyraý oblystyq til basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, Atyraý qalalyq til basqarmasynyń bastyǵy, qalalyq máslıhattyń depýtaty, bólim meńgerýshisi, oblystyq aqparat jáne kelisim basqarmasy bastyǵynyń orynbasary sekildi jaýapty qyzmetter atqardy. Onomastıkalyq komıssııanyń tóraǵasy bolyp júrgende qaladaǵy birqatar kóshelerdiń ataýyna ulttyq reń berýge zor úles qosty. Elimizde ulttyq jumysshy tabyn qalyptastyrý isi óris alǵan tusta qazaq jastaryn munaıshy mamandyǵyna tartý máselesi ótkir qoıyldy. Munyń ózi munaı kásipshiligindegi termınderdi qazaqshalaý, munaıshylardy qazaq tilinde oqytý mindetterin alǵa tartty. 1999-2002 jyldary «Ulttyq saraptaý jáne sertıfıkattaý» ortalyǵynyń Atyraý fılıalynda, Kaspıı munaı ortalyǵynda, «Qazaqstan Kaspııshelf» qoǵamynda qazaq tilinen sabaq berdi, 2002 jyldan ómiriniń sońyna deıin Atyraý munaı óńdeý zaýytynda aýdarmashy bolyp eńbek etip, memlekettik tildiń shynaıy nasıhatshysy boldy... 2002 jyly «Burǵy boılaǵan boz dala» kitaby, 2003 jy­ly «Munaı óńdeýde jıi qol­da­ny­latyn termınder men sóz tir­kesteriniń oryssha-qazaqsha sóz­digi», Uly Jeńistiń 60 jyldyǵy qar­­sańynda «Munaıshy arýlar eńbegi – erlik eskertkishi» ki­tap­­tary onyń shyǵarmashylyq eń­beginiń sanqyrlylyǵyn tanyt­ty. Bir ǵana «О́zegin úzgen óz­gege» degen kitabyn paraqtap otyrǵanda aldaǵy aıtqanymyzǵa kóz jetkizýge bolady. Máselen, ol týǵan jerge, ósken elge degen iltıpatyn óleń órnegine túsirgende shabyttanyp, shalqyp ketedi. «Jaıyǵym, alys ketsem, armanymsyń, Jaǵańda bala kúnniń qalǵany shyn. Jataıyn terbetilip, aq tósińde», depti bir óleńinde. О́leńniń sońǵy joly oıǵa qaldyrdy. Bir zamandary kıeli jerin basyp júrse, qazir jer besikte máńgi terbetilip jatyr. Arynǵazy Jaıyqty jyrlaǵanda arqalanyp ketedi: «Isataı menen Mahambet batyr egeýli naıza qolǵa alyp, Joryqqa shyqty, aq Jaıyq, senen bata alyp», deıdi bir tusta. Bul aqıqat sóz. Onyń boıynda da bir batyrlyqtyń belgisi bar edi. Qyzyp ketkende kózi ottaı janyp,  jalyndaı lapyldap, oıyn dáleldep shyǵatyn. Myna kitabynda sol minez menmundalap tur. О́zi ketkenmen sózi qaldy, buǵan da táýbe! Arynǵazy Myrzaǵalıevtiń aramyzdan ketkenine bes jyldan asyp barady. Adal da aqjarqyn dosymyzdyń jarqyn beınesin eske ala otyryp, Atyraý oblysy men ózi týyp-ósken, mektep-ınternatynan túlep ushqan Mahambet aýdanynyń basshylaryna Mahambet kentiniń bir kóshesine belgili qalamger, qoǵam qaıratkeri Arynǵazy Myrzaǵalıulynyń atyn berý jónindegi ótinishpen qaıyrylǵymyz keledi. Erjuman SMAIYL, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qýanysh JIENBAI, Súleımen MÁMET, «Qurmet», «Parasat» ordenderiniń ıegerleri