Bahtııar Taılaqbaev: "О́nerdegi «básekelesterim» jol bermeıdi"

– Siz qazaq ánshileriniń ishinde ataqty Gnesınder atyn­daǵy Reseı Mýzyka akademııasyn estradalyq vokal mamandyǵy boıynsha támamdaǵan jalǵyz ánshisiz. Talapkerler topyrlap tobymen kelse de, mańdaıynan shertip turyp shyn talantty ǵana tańdap alatyn talaby kúshti Gnesınder bergen tá­limmen áli talaı jerge shyrqap barýyńyz kerek edi. Keıingi jypyrlaǵan «jul­dyzdardyń» arasynan kórin­beısiz ǵoı?.. – Iıa, myqtylardy myń­dap ushyrǵan Máskeýdegi Gne­sınderge túsý úshin talapty bolý az, talantty bolyp tús­kenniń ózinde de ekiniń biriniń baǵynyń jana qoıýy qıyn. О́zderin «juldyzbyz» dep ja­rııalamasa da, kúlli Keńes Oda­ǵynyń mýzyka ónerine bir adamdaı eńbek sińirgen Iosıf Kobzon men Gelena Velıkanova, Aleksandr Gradskııdiń ózinen tálim aldym. Shyn ónerdiń qadir-qasıetin baǵalaıtyn kásibı mamandardyń da, án dese ishken asyn aldyna qoıatyn halyqtyń da meniń ánderime degen yqylasy joǵary boldy. Gastroldik saparlarǵa shyqqanda konsertterdi «Aýyl­ǵa», «Aǵalarym», «Ata dás­túri», «Dosyma», «Súıgenim me­niń qalada» ánimen bastatyp, birneshe ret qaıtalatyp aıtqyzyp, keshti sonymen aıaq­tatatyn. Al, qazir ónerdiń quny arzandady. Bıik ólshem ózgerdi. Kezinde bizge qoıylǵan talaptyń búgin biri de joq. Elimizde ótetin ártúrli án baıqaýlaryna qatysyp, odan top jaryp, yqylasqa bólenip jatsaq, kórshi respýblıkalardyń konkýrsyna joldama alyp, júldemen oralsaq qana teledıdardan kó­rinýge múmkindik beriletin edi. Qazir rahat, birden televızııaǵa sekirip shyǵasyń, jylt etip bir kórinip alǵannan keıin mahabbat týraly maǵynasyz ándi jazdyryp, toıdyń qamyna kirise bastaısyń. Murat – án ónerin jarylqaý emes, toı kórigin qyzdyrý. Qonaqtardy rıza qylsa, qojaıynnyń kó­ńilinen shyqsa, jetedi. Bir-biri­men jarysqan osy nópirdiń jary­synan ózimiz de, ánimiz de kórinbeı jatsa, ol bizdiń kinámiz emes. – Sonda siz qazir qaıda júr­siz? – Men qazir «Almaty áýen­deri» kommýnaldyq-qazy­nalyq ká­siporyn dırek­torynyń oryn­­­basa­rymyn. Ujymnyń shy­ǵar­mashylyq-kórkemdik má­se­leleri boıynsha jaýaptymyn. Quramynda estradalyq-sım­fonııalyq orkestr, Murat Ser­kebaev jetekshilik jasaıtyn kameralyq orkestr, «Samuryq», «Sazgen sazy» sekildi óner ujym­dary jumys isteıdi. – Biraq, keıingi ánderińiz jurt súıip tyńdaǵan «Aýylǵa», «Aǵa­larym», «Ata dástúri» se­kil­di tanymal bola almady ǵoı? – Múmkin, ol talǵamnyń, ólshemniń ózgerýinen bolar. Halyqtyń búgingi mýzykalyq sura­nysyn, negizinen, jastar qalyptastyryp otyr. Ándi aıtatyn da, jazatyn da, konsertterge baratyn da – solar. Úlken býyn da barady, árıne, biraq olardyń úles salmaǵy tym az. Al, jastardyń tal­ǵamyndaǵy án de, ánshi de basqa qazir. – Merekelik dýmandy keshterge, mýzykalyq jobalarǵa shaqyrylasyz ba? – Burynǵydaı jıi shaqyrmasa da, usynys-tilekter túsip jatady. Qudaı basqa salmasyn, án ónerindegi qazirgi «báseke­lesterdiń» janynda jip ese almaıtyn boldyq. Jol bermeıdi. Osynyń bári televızııadaǵy sa­ıa­sattyń salqyny ma deı­min. Mysaly, Reseı telear­na­laryndaǵy jańajyldyq, ıa­kı basqa bir merekelik dýman­dy saýyq keshterin alyp qa­ra­ńyzshy. Alla Pýgachevasy men Sofııa Rotarýy bastap, Lev Leshenko, Iýrıı Antonov, Alek­sandr Býınovtary tizi­lip otyrady. Qazaq án óneri úshin dál sondaı eńbek sińir­gen Bolat Ábdıahmetov, Sem­bek Ju­maǵalıev, Aqjol Meıir­bekov­ter mańdaıy jarqyrap nege otyrmaıdy sondaı keshterde? Kásibı ánshi bolý qıyn. Toıǵa ǵana jaraıtyn jeńil ándermen óner jasaı almaısyń. Jaqsy án týdyrý úshin ter tógý kerek. Mekemeniń qyzmetkeri segiz saǵat qalaı jumys istese, bir ánniń taǵdyry úshin ánshi de dál solaı eńbektenýi kerek. О́ıtkeni, án bolashaqqa qalady. Ol ánniń tarıhynda osy kezeńde ómir súrgen adamdardyń kóńil-kúıi, jan sezimi, ańsar-armany sezilip turýy tıis. Menińshe, án osyndaı bolsa ǵana, óner retinde mindetin oryndaıdy. Iirimi de, qaıyrymy da bir-birinen aýmaıtyn on shaqty án jazǵansha, sapasy da, salmaǵy da joǵary bir-aq án jazdyrsa, átteń, ónerdi aıt­paǵanda, án­shiniń ózi úshin de álde­qaıda paıdalyraq bolar ma edi. – Sizdiń janyńyzǵa jaqyn kompozıtor kim, bálkim, zama­naýı jaqsy kompozıtorǵa ke­zik­­seńiz, bárin óz ornyna qoıý­­ǵa bolar? – Qazir Maqsat Jáýtikovpen jumys istep júrmin. О́ıtkeni, ár ánshiniń tyńdarmanyna aıtqysy keletin oıy, syry bolady, óziniń ómirlik ustanymymen, kózqa­rasymen bóliskisi keledi, al osyny ánshiniń daýsyna saı etip, úılesimdi jazyp be­retin kompozıtor sırek. Keıingi kom­pozıtorlardyń ishinen «MýzArtpen» birge shyǵar­ma­shylyǵyn óristetken Arman Beksultannyń mýzykalyq tal­ǵamy men qarymy qyzyq­tyrady. Armanmen de baılanys ornata bastadyq, nátıjesi keleshekte kórine jatar. Áńgimelesken Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan» ALMATY