Myńbulaq

Myńbulaq! Qalamger Sherhan Murtaza da óziniń «Aı men Aısha» degen kitabynda bala kúninen kórip ósken Myńbulaqtyń qadir-qasıetin erekshe shabytpen sýretteıdi. Al Myńbulaq týraly tarıh ne deıdi? El men jerdiń shejiresi tarıhtyń taǵylymyna ula­sady. Tarıhqa zer salsaq, Myń­bulaq týraly kóne derekti ejelgi qytaı jıhanger-sopysy Sıýan-Szıannyń 630 jyldar shamasynda jazǵan saparnamasynan kezdestirýge bolady. Ol Myńbulaq óńiriniń janǵa jaıly ekendigin tamsana jazyp, ol jerdi jaz mezgilderinde túrki handary Túrkibasydan kelip mekendeıtinin baıandaıdy. Sondaı-aq, ataqty tarıhshy Lev Gýmılevtiń «Kóne túr­kiler» kitabynda «Bul jerge Yzbarly han (Estemes han­nyń besinshi urpaǵy) 651 jyly atasynyń jazǵy mekeni Myńbulaqqa arnaıy qala saldyryp, ordasyn tikti» degen joldar bar. Sonymen qatar Myńbulaq haqynda arab jıhan­geri Ýbeıdýllah Ibn Abdýllah Ibn Hordatbektiń de qoljazbalarynda jazylǵan qundy derekter kúni búginge deıin mańyzdy bolyp otyr. «Bul Myńbulaq (Abardjadj) úlken tóbe, onyń aınalasynan myńdaǵan bulaqtar aǵyp shyǵady», dep jazady arab jıhangeri. Al 1246 jyly Arys ózeniniń boıyndaǵy Uly Jibek jolynyń súrleýimen júrip ótken rımdik Plano Karpınıdiń de ejelde Myń­bulaq qalasynyń bolǵany týraly jazǵany bar. Kóne tarıhtyń jazýynsha, bul jerde úlken qala bolǵan delinedi. Al qalanyń qazirgi orny Jýaly aýdanynyń Oń­tústik Qazaqstan oblysynyń Túl­kibas aýdanymen shek­teser jerindegi Shaqpaq temir jol beketine ońtústikke qaraı bir shaqyrym jerde. Zertteýshilerdiń paıymynsha, Arys ózeniniń basy osy tóbeniń batysynan bastalatyn bulaqtardan quralady delinedi. Jýaly aýdany ákimdiginiń mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy Musa Shońbaevtyń aıtýynsha, bul jerdiń kez kelgen jerinde bulaq bolǵan. Áli kúnge deıin tas bulaqtyń sýyndaı móldirep shyqqan bulaqtar kózdiń jaýyn alyp, ásirese jaz mezgilinde belýardan keletin shóp tabıǵattyń ásem kórkin tanytyp turady. Hamıt ESAMAN, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy