Aralyq qorytyndy talqylandy

Keshe Aqordada Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń sheshimimen qurylǵan Memlekettik bıliktiń tarmaqtary arasynda ókilettikterdi qaıta bólý máseleleri jónindegi jumys tobynyń úshinshi otyrysy bolyp ótti. Otyrysta «Qazaqstan Res­pýblıka­synyń Konstıtý­sııasy­na ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn búkil­halyqtyq talqylaýdyń aralyq qorytyndysy talqylandy. Qazaqstan azamattary Mem­leket basshysynyń búkilha­lyq­­tyq talqylaýǵa engizgen zań joba­sy­nyń bazalyq erejelerin, tutastaı alǵanda, qoldap otyr. Bul rette, respýblıka azamattary­nan Par­la­menttiń rólin, Úkimet pen jer­gilikti bılik organdarynyń jaýap­kershiligin kúsheıtý, quqyq qorǵaý jáne sot júıeleri qyz­metiniń máseleleri boıynsha, son­daı-aq, menshik quqyǵy máse­leleri boıynsha bes júzden asa usynys tústi. Zań jobasy kelip jatqan usy­­nys­­tardy eskere otyryp pysyq­talyp, Elbasynyń qaraýy­na usynylatyn bolady. Zınaıda FEDOTOVA, Memlekettik basqarý aka­de­mııa­synyń professory, Jumys tobynyń múshesi: – Qazaqstandyq keıbir aza­matt­ar «Prezıdenttiń birqa­tar ókilettikterin Úkimet pen Parlamentke berý qajet pe? Bálkim, Úkimet pen Parlamenttiń ókilet­tigin keńeıtýge áli erte shyǵar? Múmkin, 25 jyl boıy tabysty ilgerilep kele jatqan prezıdenttik bıliktiń ókilettikterin sol kúıinde qaldyrý kerek shyǵar», degendeı mazmunda kúmán keltirýde. Al keıbir azamattar Prezıdentti júktemeden jeńildetý qajet dep sanaıdy. Jalpy, Jumys tobyna kelip túsken usynystar qazaqstan­dyq­tardyń konstıtýsııalyq túzetý­­lerdi talqylaýǵa belsene arala­syp jatqandyǵyn bildiredi. Negi­zi­nen, el turǵyndarynyń basym bóligi atalǵan zańnamadaǵy óz­geris­­terdi qoldaıdy. Degenmen, keıbir túzetýlerge qatysty pikir­ler árqalaı. Máselen, Konstı­týsııanyń 26-babyna baılanysty túrli usynystar bar. Iаǵnı, oń da, teris te kózqarastyń bar ekendigin atap kórsetken jón. Jalpylaı alǵanda, bizdiń qoǵam bul túzetýdi qoldaıdy. Bul bapty qoldaıtyndar 26-bappen teńdesetin Konstıtýsııada 6-bap­tyń bar ekendigin biledi. Sondyq­tan, halyqtyń alańdaýyna negiz joq sııaqty. Bul ázirshe joba ǵana. Áli de tereń saraptalyp, zerde­l­enedi. Sodan keıin ǵana naqty nusqa usynylady. О́miráli JALAIRI, D.Qonaev atyndaǵy Eýrazııa­lyq zań akademııasynyń rektory, Jumys tobynyń múshesi: – Keıbir azamattardy «Mem­leket basshysy ózindegi ókilet­tikterdi nelikten Úkimet pen Par­­lamentke berip jatyr?» degen saýal tolǵandyrýda. Olar Úkimet pen Parlamentke usyny­lyp otyrǵan ókilettikter Prezı­denttiń ózinde qala bersin deıdi. Negi­zinde, Parlamenttiń róli, máse­len, Úkimetti jasaqtaýda kú­sheıe­di. Halyq Memleket basshy­synyń zańdyq kúshi bar Jarlyq­tar shyǵarmaıtyndyǵyn durys qabyldaýda. Prokýratýra, Joǵarǵy sot, sonymen birge, jergilikti memle­ket­tik organdardyń ókilettik­terine de qatysty usynystar bar. Máselen, Qazaqstan azamattary saıası reformalar aıasynda pro­kýratýra organdarynyń jal­py qadaǵalaý boıynsha ókilet­tigin olardyń qylmystyq qýda­laý­men aınalysýy úshin qys­qar­týdy usynýda. Endi osylar­dyń barlyǵyn Jumys toby sarap­taıtyn bolady. Biz aqpannyń 26-syna deıin jumys isteımiz. Jalpy, qazaqstandyqtar tarapynan Jumys tobyna kelip túsip jatqan usynystardyń basym bóliginde memlekettik bılik tarmaqtary arasyndaǵy ókilettikterdi qaıta bólýge qoldaý bildirilgen. Tólesh QAÝDYROV, Azamattyq-quqyqtyq zert­teý­ler ǵylymı-zertteý ınstı­týtynyń dırektory, Jumys tobynyń múshesi: – Konstıtýsııalyq refor­manyń ózi qoǵam arasynda zor silkinis týdyrdy. Jumys toby óz usynysyn jibergen azamat­tardyń barlyǵyna rızashylyǵyn bildiredi. Reforma basqa da jol­men júrgizilip jatqandyǵyn este ustaý mańyzdy. Bul tek kons­tıtýsııalyq ózgerister ǵana emes. Biz 45-ten 39 ókilettik Úkimet pen Parlamentke beriletindigin sanap shyqtyq. О́z erkimen 39 ókilettikti bıliktiń ózge tar­maqtaryna bere salý álemdik oqıǵa ekendigin atap ótkim keledi. Jumys júrip jatyr, zań jobasy ázirlenýde. Ol aıdyń sońyna deıin Parlamentke engizilýi tıis. El azamattarynan kelip tús­ken usynystar san alýan. Tuń­ǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń rólin Konstıtýsııa mátininde bekitý týraly da usynys boldy. Tipti Prezıdent óz ókilettikteriniń basym bóligin berip otyrǵan joq pa degen alańdaýshylyq ta bar. Usynystar saılaýdan bastap bıliktiń joǵary tarmaqtary ókilettikterine deıingi bizdiń qoǵamdyq-saıası ómirimizdiń san­alýan bólikterin qamtıdy. Zań jobasyna qatysty sheshim áli qabyldanǵan joq. Ol ázirleý jáne talqylaý satysynda tur. Osy zań jobasyn jaqsarta túsetin barynsha qundy usynystar mindetti túrde eskeriledi. «Iýrıst» bastaýysh partııa uıymynyń músheleri: – «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týra­ly» joba redaksııasyna sáı­kes, Qazaqstan Respýblıkasy Kons­tıtýsııasy 57-babynyń 6-tar­maqshasyna ózgerister e­ngizý­di usynamyz. Sonymen qatar, Parlament palatalarynyń Úki­met músheleri zań talaptaryn oryn­damaǵan jaǵdaıda laýazy­mynan bosatý jónindegi Respýb­lıka Prezıdentine qaıyrylýy bólimin bastapqy qabyldanǵan redaksııada qaldyrýdy, ıaǵnı mundaı sheshimdi palatalar depý­tattarynyń basym daýy­symen qabyldaýdy usynamyz. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan»