Oryndy usynys-tilekke ortaq jaýapkershilik kerek

Parlamenttiń tórtinshi saılanym­da­ǵy besinshi sessııasy ashylar qarsańda men Qyzylorda qalalyq máslı­ha­ty­nyń depýtattary, qala ákimdigine qa­ras­ty bólimder men kent jáne aýyldyq okrýg ákimderi, qalalyq ardagerler keńesiniń, úkimettik emes uıymdar jáne BAQ ókilderimen kezdestim. Kezdesý ba­ry­synda maǵan birqatar pikirler aıty­lyp, suraqtar qoıyldy. Atap aıtqanda, kásipkerler ta­rapynan jumysshylarǵa eń­bek­aqy tólengende 30 paıyzdyq eko­logııalyq koeffısıentter tó­le­nýi qajettigi kóldeneń tar­tyl­dy. Sondaı-aq Qazaqstan boı­ynsha eń arzan gaz Qy­zyl­orda oblysynda ekendigi, degenmen, óńirdegi gaz ózge oblys­tardan nege qymbatqa túsetini týraly másele qozǵaldy. «1941-1945 jyl­­dary tyl ardagerleri jaýyn­­gerlerdi kıimmen, tamaq­pen qamtamasyz etti. Osy oraıda tyl ardagerleri zań jú­zin­de qashan Uly Otan soǵy­sy­nyń ardagerlerimen teńes­ti­riledi?» degen suraq qoıyldy. Sońǵy úsh jyldan beri aýǵan soǵysy, Chernobyl apaty jáne Semeı polıgony ardagerlerinen kommýnaldyq qyzmetteriniń tó­lem­derin jáne kólik qural­da­ryn­da (taksıden basqa) tegin júrý shyǵyndaryn óteý úshin qalalyq bıýdjetten kómek kórsetý týraly usynystar berilýde. Osyǵan oraı shyǵyndardy jergilikti bıýdjetten tó­leý nemese tó­le­meý máse­le­sin anyq­tap berý jóninde ótinish jasaldy. Qyzylorda qalasynda jeke balabaqshalar men mektepke deıingi shaǵyn ortalyqtar sany kó­beıip keledi. Biraq ta osy mekemelerge ketetin shyǵyndardy óteıtin qarjy respýblıkalyq bıýdjetten bólinbeıtini baıqa­lyp otyr. Osy máseleniń negizin zerttep, jaýabyn berýimdi ótindi. Orta kásiptik jáne joǵary kásiptik bilimi bar múgedekterdiń jumyspen qamtylý dárejesiniń tómendigi men azamattyq jáne memlekettik qyzmetterde múge­dek­terdiń múldem joqtyǵy sóz boldy. Bul «Qazaqstan Respýb­lı­kasyndaǵy múgedekterdi áleýmet­tik qorǵaý týraly» Zańnyń 31-ba­bynyń oryndalmaı otyrǵa­nyn kórsetedi. Zańnyń 31-babynda: «Jergilikti atqarýshy organdar múgedekterdi jumyspen qamtýdy: jumys oryndarynyń jalpy sa­nynyń 3 paıyzy mólsherinde mú­gedekter úshin jumys oryn­d­ary­nyń kvotasyn belgileý arqyly júzege asyrady» dep kórsetil­gen. Osy bapty naqtylaý kerek, óıt­keni, qazirde azamattyq jáne mem­lekettik qyzmetter bar, tulǵa ekeýine de konkýrs arqyly or­na­lasady delingen. Sondyqtan aza­mat­tyq jáne memlekettik qyz­met­­terge qabyldaý týraly erejelerge ózgerister engizý qajet nemese osy bapty múldem alyp tas­taý jón degen pikirler bildirildi. «Turǵyn úı qatynastary tý­raly» Zańnyń 68-babyna ózge­ris­ter men tolyqtyrýlar engizý qa­jettigi aıtyldy. Birinshiden, áleý­mettik jaǵynan qorǵalatyn jikterge I jáne II top múge­dek­teri jatady dep kórsetilgen, ol naqtylaýdy qajet etedi, deıdi saılaýshylar. Páter kezegine tek ómir boıy múgedektik (bessroch­nyı) alǵan azamattardy jatqyzý kerek. О́ıtkeni, qazir kezekke mú­ge­dektikti 1, 2, 3, 5 jylǵa alǵan azamattar turýda (páter kezegin tym kóbeıtip jiberedi), ol durys emes jáne áleýmettik jaǵynan qorǵalatyn toptarǵa merzimsiz múgedektik alǵan III top múge­dekterin jatqyzǵan durys. Qoıylǵan suraqtarǵa menimen qatar, Tabıǵı monopolııalardy ret­teý agenttigi Qyzylorda ob­ly­sy boıynsha departamentiniń bas­ty­ǵy N.Pirimov jaýap berdi. Jal­py, kezdesý barysynda kóp­shi­lik tarapynan qoıylǵan suraq ta, aı­tylǵan usynys ta kóp bol­dy. Osy oraıda árbir usynys ret-retimen sheshiletini týraly málimdedi. Saılaýshylarmen kezdesý kestesine sáıkes «Ybyraıhan ı K LTD» JShS dırektory, qalalyq máslıhattyń depýtaty Y. Musa­baevpen jáne BAQ ókilderimen de júzdestim. Jáne «Nur Otan» HDP Qyzylorda oblystyq fı­lıaly ǵımaratynda turǵyndardy jeke máselelerimen qabyldadym. Qoǵamdyq qabyldaýǵa kelgen Qy­zylorda qalasy turǵyndarynyń negizgi máselesi áleýmettik kómek kórsetý jóninde boldy. Atap aıt­saq, Tasbóget kentiniń tur­ǵy­ny A.Qojahmetova áleýmettik jaǵdaıynyń nasharlyǵyn aıtyp kómek berýdi surasa, B.Bekbasarov avtomobıl joldary maman­dy­ǵy boıynsha joo bitirgen qy­zyn jumysqa ornalastyrýǵa yq­pal etýin ótindi. Sondaı-aq «Aq­me­shit» shaǵyn aýdanynyń tur­ǵy­ny A.Syzdyqova men T.Pir­ma­ǵan­betov «QazTransGazAımaq» QPF» AQ mekemesiniń zańsyz is-áre­ket­te­rine baılanysty shaǵym túsir­di. О́tinishte ótken jyly 21 qyr­kúıekte A.Syzdyqova men T.Pir­maǵanbetovtiń úıindegi gaz eseptegish quraldaryn alyp ketkeni týraly jazylypty. Alaıda, osy kúnge deıin paıdalanǵan gaz­ǵa jo­ǵary baǵamen tóleý talap etilgen. Jalpy, tamyz aıynda men oblystyń barlyq aýdanyn aralap, ondaǵy turǵyndarmen kezdestim jáne jergilikti jerdegi «Nur Otan» HDP-nyń fılıal­da­rynda qoǵamdyq qabyldaýlar ótkizdim. Kezdesýlerge barlyǵy 1800-ge jýyq adam qatysyp, olar jumyspen qamtý, turǵyn úımen qamtamasyz etý, joldar­dy jón­deý balabaqsha salý, jaıy­lym­dyq jerdiń tapshyly­ǵy sııaqty ózderin tolǵandyrǵan máse­le­ler­di qozǵady. Osy máseleler boı­yn­sha túsinik berilip, ókiletti or­gan­darǵa tıisti hattar joldanýda. Quttyqoja YDYRYSOV,  Májilis depýtaty.