10 Qyrkúıek, 2011

Kópir

635 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin
Elbasynyń Syr eline jasaǵan sapary sátti boldy. «Qutty qonaq kelse, qoı egiz tabady» deıtin halyqpyz ǵoı. Memleket basshysynyń kelýine oraı halyq ıgiligine jumys isteıtin nysandar iske qosylyp, el eńsesin tiktedi. Talaı jyldan beri turǵyndarǵa yńǵaısyzdyq týǵyzyp kelgen máseleler de sheshimin tapty. Sonyń biri temir jol ústinen ótetin jolaıyryq edi. Temirjoldyń soltústiginde ornalasqan Shanhaı, Gagarın, Tıtov, Qyzyljarma turǵyn­da­rynyń bergi betke ótýi qıyn bolatyn. О́ıtkeni, ótkel bol­ǵan­men, kún saıyn temir jol ar­qyly on­da­ǵan lokomotıv quramalary óte­di. Olar ótken kezde jol jabylady. Sóıtedi de, keptelek paıda bolady. Pende emespiz be? «Asyqqan shaıtannyń isi», degenmen, ju­mysyna ne bol­masa sabaǵyna keshikken adamdar temir joldy kesip ótip ketedi. Jyl­da­m­dyq­pen kele jat­qan poıyz oǵan qarasyn ba? Sodan apat oryn alady. Keıbir adamdardyń ajaly osy aradan tabylyp jatty. Onyń ústine qalada jyl saıyn halyq sany artyp keledi. El sany art­qannan keıin, kólik­tiń de kóbeıe­tini beseneden belgili. Temir jol­dyń osy bir urym­tal tusyna kó­pir túsirý qy­zyl­ordalyqtar úshin 30-40 jyldan beri arman edi desek, artyq aıt­paımyz. Arman bolǵany sol, keńestik kezeń­niń ózinde kópirdiń qajettiligi týraly aıtyldy. Jazyldy. Degenmen, esh nátıje bolmady. Poı­yz tizbeginiń ótkenin kútip turǵan kólik keptelegi sekildi bir or­ny­nan jyljymady da. Tek el egemendigin alyp, eńsesin tiktep, eko­nomıkasy artyp, áleýeti zoraı­ǵan­da ǵana baryp kópir quryly­sy qolǵa alyndy. 2009 jyly qurylystyń jo­ba-smetalyq qujattamasy daı­yn­daldy. Oǵan oblystyq bıýd­jetten tıisti qarjy bólindi. Jo­laıyryqtyń qurylysyn júr­gi­zetin kompanııa da belgili edi. Ol «Býshra» JShS bolatyn. Qurylys sol jyly bastalyp ketti. Solaısha, temir joldyń ústinen ótetin jolaıyryqtyń qurylysy Elbasynyń kelýine oraı aıaqtaldy. Prezıdent ar­naıy baryp kórip, qurylys­shylarmen júzdesti. Bul ózi zamanaýı talap­tarǵa saı kópir. Uzyndyǵy – 887 metr. Kúnine 12 myńnan astam kólik ótkizýge múmkindigi bar. Aınalma joldary halyq­tyń ary-beri qatynaýyna óte yńǵaıly. Osy kópirdiń salynýyna 1 mıllıard 641 myń teńge qarjy jumsalǵan eken. Ol halyqtyń tolaıym tabystarynan quralǵa­ny anyq. Basqa bir aımaqta mun­daı kúrdeli qurylys jergilikti bıýdjetten qarjylandy­ryl­dy degendi estimedik. Endeshe, muny qyzylordalyqtardyń eren kúsh-jigeriniń jeńisi desek, bolatyn­daı. Týǵan jerin, elin kórkeıtýge qosqan tıtteı de bolsa eńbegi retinde baǵalaýǵa turarlyq. Elbasy óz sózinde: «Táýel­siz­diktiń jıyrma jyldyǵy qur dabyramen ótpeýi kerek. Mereıli merekeni árbir aýyl, aýdan halqy sezinýge tıis. Ol úshin aýlalar abattandyrylyp, aýyl­dar kór­keıýi qajet», degen edi. Ata-ba­ba­myz osy kúndi san ǵasyrlar boı­y­na armandap ótti. Talaı erdiń qany tógildi. Ana­lardyń kózinen jasy aqty. Aqyry sonyń óteýin­deı bolyp baq bizge qondy. Sol aq tańnyń atqanyna da 20 jyl tolyp otyr. Elbasynyń bul me­reı­­toı­dy árbir qazaqstandyq sezinýi qajet degeni de osydan. Al Qy­zyl­orda qalasynyń tur­ǵyn­­dary Táý­el­siz­diktiń 20 jyl­­dyǵyn jan-júıesi­men sezinip otyr. Kópten kútken kópir ashyldy. Temir joldyń eki betine qatynas ońtaılandyryl­dy. Ba­rys-keliste endi qıyndyq bol­maı­tyn boldy. Ýaqytyńdy jep, júıkeńdi juqartatyn keptelisten de aryldyq. Osynyń bári Táýel­siz­diktiń arqasy. Qyzylor­dalyq­tar bul kópirdi el Táýelsizdiginiń 20 jyldy­ǵy­na tartý retinde qabyldap otyr. Jánibek NURQYShULY, kólik salasynyń ardageri. Qyzylorda.