Astanada Atyraý, Jambyl jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń kúnderi aıaqtaldy. Keshe osy sharanyń aıasynda Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda úsh atalǵan oblystyń táýelsizdik jyldarynda qol jetkizgen tabystaryn kórsetken kórme uıymdastyryldy. Kórmemen Elbasy Nursultan Nazarbaev tanysty.
Táýelsizdik jyldaryndaǵy Atyraý oblysynyń jetistikterin pash etken kórmede aımaqtyń munaı-gaz óndirý salasyndaǵy tabystary molynan kórsetilgen. Sonyń ishinde ataqty «Teńizshevroıl» BK-nyń búgingi jáne bolashaqta qol jetkizetin tabystary túrli slaıdtar arqyly kórsetilipti. Qart Kaspııdiń qazaqstandyq sektory ıgerile bastaǵanda elimizdegi munaı óndirý kólemi 100 mln. tonnaǵa, al gaz óndirý 63 mlrd. tekshe metrge jetetin bolady delingen kórme derekterinde. Sonymen qatar, Atyraýda salyna bastaǵan munaı-hımııa kesheni de óńir ǵana emes, búkil respýblıka maqtan tutatyn joba bolmaq. Quny 6,3 mlrd. dollar bolatyn bul joba 2016 jyly aıaqtalmaq. «ISI Gıps Inder» JShS ónimderi de kóz tartarlyq eken. Ol jylyna 4,0 mln. tekshe metr gıps-karton shyǵarady.
Prezıdent Nursultan Nazarbaev Atyraý men Atyraý oblysy basty nysandarynyń sýretteri ilingen stendter janyndaǵy qos monıtordyń aldynda uzaq turdy. Onyń birinde aımaqtyń damý tarıhy hronologııalyq rettilikpen kórsetilipti. Al ekinshi monıtorda Atyraýdyń búgingi tynys-tirshiligi molynan berilgen. Osynda globýs túrinde jasalǵan, aýmaǵy 8h9 metrlik alyp eltańba da oryn alǵan. Eltańbanyń bıik núktesi shamamen bes metrdi quraıtyn munaı munarasy eken. Onyń qaq ortasynda Atyraý oblysynyń kartasy beınelengen jáne osyndaǵy plazmalyq ekrannan oblys ákimi Bergeı Rysqalıevtiń Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa jasaǵan beıne-baıandamasy kórsetildi.
Jalpy, kórmege Atyraý oblysynan 28 kompanııanyń iske asyratyn jobalary qoıylǵan eken. Sonyń ishinde 15 joba údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama sheńberinde júzege asyrylypty.
Jambyl oblysynyń kórmesi aımaqtyń Táýelsizdik jyldaryndaǵy qol jetkizgen tabystaryn baıandaǵan anyqtamalyqtan bastalypty. Sońǵy jyldary oblys óńirlik jalpy ónim (О́JО́) óndirýde aýyl sharýashylyǵynan góri, ónerkásiptik baǵytqa kóbirek bet túzeı bastaǵan eken. Qazir ónerkásip óniminiń úlesi О́JО́-niń 20 paıyzǵa jýyǵyn quraıdy. 2010 jyly quny 55,9 mlrd. teńgeni quraıtyn 8 ınvestısııalyq joba iske asyrylǵan. Sonyń ishinde «Myńaral Tas kompanı» JShS iske qosqan sement zaýyty bar. Quny 34,9 mlrd. teńgeni quraǵan bul joba 350 jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beripti. «Taraz metallýrgııa zaýyty» JShS ferroqorytpa óndirýdi jańǵyrtatyn quny 11 mlrd. teńgelik jobany iske asyrǵan.
2011 jyly quny 23,0 mlrd. teńge bolatyn taǵy jeti joba iske asyrylmaqshy. Bul jyl boıyna 1120 jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Sonyń ishinde «Altynalmas» AQ «Aqbaqaı klasteri» jobasyn iske asyrǵan. Bul – altyn rýdasyn óńdeıtin kásiporyn. 9,6 mlrd. teńgeni quraıtyn bul joba qazirdiń ózinde iske asyp, jylyna 1 mln. tonna rýdany óńdeıdi jáne odan shamamen 2,8 tonna taza altyn alynady. «Taraz qubyr zaýyty» JShS polıetılen jáne tamshylatyp sýaratyn qubyrlar shyǵaratyn zaýytty iske qosty. Munyń quny – 960 mln. teńge. 2011 jyldyń ekinshi jartyjyldyǵynda quny 12,3 mlrd. teńgeni quraıtyn taǵy 4 joba iske asyrylmaq.
Osy jáne basqa da jumystar týraly Elbasy N.Nazarbaevqa oblys ákimi Q.Bozymbaev baıandap berdi. Sonymen birge, ol aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónimi 1994 jylmen salystyrǵanda 13 ese ulǵaıǵanyn jetkizdi. Osy salaǵa barlyq kózderden tartylǵan ınvestısııa kólemi atalǵan kezeńde 8,3 mlrd. teńgeni quraǵan. Sóıtip, ósim 35 esege jetipti. Bir qyzyǵy – kókónis-baqsha daqyldarynyń kólemi Keńes ókimetiniń murty áli buzyla qoımaǵan 1991 jylmen salystyrǵanda 4,4 ese ósken. Atap aıtqanda, bul kórsetkish 1991 jyly 6,8 myń gektar bolsa, 2011 jyly 29,8 myń gektarǵa deıin ulǵaıǵan. Jemis-jıdek pen júzimdikterdi egý kólemi de 20 jyl burynǵydan 3,5 ese artqan.
Nursultan Nazarbaev shyǵysqazaqstandyqtardyń kórmesine de uzaq aıaldady. Oblys ákimi Berdibek Saparbaev qol jetkizgen tabystardy muqııat baıandap berdi. Munda 12 ónerkásip kásiporny ózderiniń ónimderin qoıǵan eken. Sonyń ishinde «QR Ulttyq Bankiniń moneta saraıy» RMK, «Ultyq ıadrolyq ortalyq» RMK, t.b. aıryqsha kásiporyndar da bar. Oblys aýmaǵynda elimiz boıynsha qorǵasynnyń – 24, myryshtyń – 41, mystyń 45 paıyzy óndiriletin kórinedi. Jalpy aıtqanda, baǵaly tústi metall oblys aýmaǵyndaǵy 25 ken ornynda tabylǵan. Sonyń ishinde «Úlbi metallýrgııa zaýyty» atom elektr stansalaryna qajetti álemdik deńgeıde biregeı ónim sanalatyn berılıı, tantal sekildi otyn túrlerin shyǵarady eken. Táýelsizdik jyldarynda «jańa metallýrgııa» jobasy aıasynda «Qazmyrysh» JShS jańadan mys balqytý jáne elektrolız zaýyttaryn iske qosypty. Buryn osy kásiporyn bul ónimderdi shyǵaratyn shıkizatty syrtqa tasysa, qazir kásiporynnyń ózinde daıyn ónimder óndiriledi. Bular týraly beınerolık arqyly kórsetilip turdy.
Ataqty «Tıtan-magnıı kombınaty» da óz ónimderin maqtanyshpen kórsetip qoıypty. «Azııa-Avto» men «SemAZ» AQ ónimderine degen qyzyǵýshylyq ta zor boldy. Bul kásiporyndar qazir sheteldik avtomobılderdiń 4-5 túrin qurastyrýdy ıgerip, otandyq jáne sheteldik rynokqa óz ónimderin shyǵarady. Shyǵystyń taǵy bir ereksheligi – munda elimizdegi baldyń 80 paıyzy óndiriledi. Halyqaralyq bal festıvali de ótkizilip turady. Bıyl ótkizilgen II halyqaralyq bal festıvaline álemniń 9 elinen delegasııalar qatysypty. Olardyń bári Altaı balyna tánti bolǵandary anyq ańǵarylady.
«Shyǵys Qazaqstannyń týrıstik múmkindikteri» atty ekspozısııa da kóp nárseden habardar etip, adamdardyń ulylar eline saıahattap barýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn týdyrady.
Kórmeni aralap bolǵan soń Prezıdent Nursultan Nazarbaev osy úsh oblys ónerpazdarynyń kúshimen daıyndalǵan konsertti tamashalady. Onda Qurmanǵazynyń «Saryarqa», «Adaı» sııaqty tyńdarmannyń qulaq quryshyn qandyratyn kúıleri, Abaıdyń «Aıttym sálem, qalamqas», Sh.Qaldaıaqovtyń «Aq erke – Aq Jaıyq» jáne t.b. tamasha lırıkalyq ánder oryndaldy.
Jaqsybaı SAMRAT.
Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
