Alash muratyna arnaldy

Ulttyń uıytqysy, jurt­tyń jetekshisi bolǵan Alash arystarynyń alǵa qoıǵan maq­saty, kózdegen jeri, dittegen muraty táýelsizdik edi. Táý­elsizdik jolynda kúresken ulylarymyzdyń kósh basynda «Qazaqtyń – Qazaqstannan basqa Otany joq» dep qaı­myq­paı aıtqan Álıhan Bókeı­ha­novtyń turǵany anyq. Táý­el­sizdigimizdiń 20 jyldyǵy men sol ult asylynyń 145 jyl­dyǵyna arnalǵan «Alash muraty jáne Táýelsiz Qazaq­stan» atty halyqaralyq ǵy­ly­mı-tájirıbelik konferensııa keshe elordadaǵy Táýel­sizdik saraıynda ótti. Mundaı alqaly basqosýǵa «Nur Otan» HDP, «Azattyq» – «Azat Eýropa», Azattyq radıosynyń Qazaq redaksııasy, «Abaı.kz» aqparattyq portaly jáne L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti uıyt­qy boldy. Konferensııa ju­my­­syna Alash týraly tyń­ǵy­lyqty zerttep júrgen ǵalym­dar, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa, Memleket tarıhy ınstı­týt­ta­ry­nyń basshylary, Syrym jáne Nurym Bókeıhanovtar, ózge de azamattar, otandyq jáne sheteldik sarapshylar qatysty. Bulardyń arasynda AQSh-tan, Japonııadan, Reseıden, Chehııa­dan, Mońǵolııadan kelgen qonaqtar da bar. Alǵashqy sózdi «Nur Otan» HDP hatshysy, saıası ǵylymdar kandıdaty Erlan Qarın alyp, táý eter táýel­sizdigimiz týraly jan-jaqty aıta kelip, Táýelsizdik Kene­sa­ry, Álıhan, Ahmet, Mus­ta­fa, Smaǵul, Mirjaqyp, Maǵ­jan, Shákárim jáne túrli dáýir­lerde qurban bolǵan basqa da urpaqtardyń ańsaǵan armany edi. Sol erkindikke jetkizgen qazaqtyń órshil rýhy. Bul rýh qar jamylyp, muz tósense de keńes ımperııasyna qarsy shyq­qan jeltoqsandyqtardy da jasqandyra almady. Sóı­tip, qazaq qamyndaǵy azattyq rýh 1991 jyly táýelsizdikke bastap ákeldi, dep el úshin, el táýelsizdigi úshin kúresken arys­tardyń biri Álıhan Bó­keı­hanov ekenin qadap aıtty. Osyndaı bolmysy bólek, bitimi eren, tulǵasy bıik, tuǵyry myqtylardy jańǵyrtý arqy­ly keıingi urpaqtyń boıyna otanshyldyq sezimdi sińirýge bolatynyn da nazarǵa saldy. Budan keıingi sózdi alash­tanýshy, kórnekti ǵalym T.Jurt­baı alyp, Alash kósemi týraly arnaıy konferensııa uıymdastyrý Qazaqstannyń saıası partııasynyń qýat alyp kele jatqanyn dáleldeıdi. Bul úlken ulttyq jubanysh, uıymdastyrýshylarǵa myń alǵys deı kelip, Bókeıhanov jáne ulttyq birlik ıdeıasy týraly oı órbitti. Al Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rek­to­ry E.Sydyqov Alash jáne qazirgi zaman týraly áńgime qozǵap, elimizdegi demo­kra­tııa­nyń saltanat qurýy týraly baılanyp, baıyptalyp Alash qozǵalysynyń tabıǵatyn, ta­ǵy­lymyn aıqyndaý jolynda atqarylýǵa tıis bes usy­ny­syn jurt talqysyna saldy. Máskeýden kelgen professor D.Amanjolova Bókeıhanov­tyń saıası sabaqtary, japo­nııa­lyq professor Tomohokı Ýıama Álıhan men onyń za­man­dastarynyń HHI ǵasyrdyń basyndaǵy halyqaralyq ahýal­dy uǵynýy, AQSh-tan kelgen Karnegı korynyń ǵylymı qyz­metkeri, Orta Azııa boı­yn­sha sarapshy Marta Brıl Olkott Alash jáne Álıhan jaı­ly oı qozǵap, Qazaqstannyń ót­keni men búgingisine toq­tal­dy. «Azattyq» radıosynyń Pragadaǵy tilshisi S.Aqqul­uly Álıhan Bókeıhanovtyń ult kósemi bolarlyq úlgisin tilge tıek etse, professor D.Qam­za­bekuly Álıhan jáne ult rýha­nııaty, professor B.Aıaǵan Álı­hannyń asqaq armany, H.Áb­janov Bókeı­ha­nov ult zııaly­larynyń kósh­ba­synda turǵany týraly taldaýlar jasady. Budan keıin konferen­sııa­ǵa qatysýshylar seksııalarda táý­el­sizdik jáne Álıhan Bó­keı­ha­nov degen taqyryptar  boıynsha jumys jasady. Osy jıynnyń aıasynda Alash arysynyń «Álı­han Bókeıhan. Shyǵarma­lary­nyń tolyq jınaǵy – Polnoe sobranıe sochınenıı» degen 7 tomdyq kitabynyń tusaýkeseri boldy. Sol sekildi Álıhan Bó­keı­­ha­nov pen onyń «Alash qoz­ǵa­ly­syndaǵy úzeńgilesteriniń ómi­ri men qyzmeti týraly muraǵat qujattardyń, tarıhı derekter men jádigerlerdiń jáne sý­retterdiń kórmesi ótti. Súleımen MÁMET.