Bıýdjet kórsetkishteri naqtylandy

Premer-Mınıstr Kárim Má­si­movtiń tóraǵalyǵymen ótken keshegi Úkimet otyrysynda 2011 jylǵa arnalǵan negizgi makro­eko­nomıkalyq kórsetkishter bol­jamy naqtylandy. Osy másele boıynsha baıandama jasaǵan Eko­nomıkalyq damý jáne saýda mınıstri Qaırat Kelimbetovtiń aı­týyna qaraǵanda, kórsetkishter boljamyn naqtylaýǵa ishki jal­py ónim boıynsha boljanǵan ba­za­nyń ulǵaıýy, ekonomıka sala­la­rynyń jyl basyna qaraǵandaǵy qarqyndy damýy ári 2010 jyl­men salystyrǵanda álemdik taýar rynoktaryndaǵy energııa resýrs­ta­ryna, aýylsharýashylyq ónim­de­rine jáne metalǵa degen sura­nystardyń artyp, olardyń baǵa­synyń kóterilýi áser etken. Má­selen, ústimizdegi jyldyń qań­tar-shilde aılaryndaǵy álemdik rynoktaǵy munaıdyń ortasha ba­ǵasy 1 barreline 111,78 AQSh dol­laryn qurady. Munyń ózi bizdegi munaı baǵasynyń boljamdy 1 barreli 65 dollardan bolady degen kórsetkishti 90 dollarǵa deıin kóterýge múmkindik berip otyr. Mine, osyndaı sebepterge baı­lanysty jyl ishindegi otan­dyq ekonomıkanyń ósimi buryn­ǵy boljamdy kórsetkishke (5 paı­yz) qaraǵanda, odan da kóte­ri­lip (2 paıyzǵa), 7 paıyz bolady dep burynǵy boljamdy naqty­lan­dyra túsýge sebepshi boldy. Sonymen qatar, 2011 jyly ónerkásip óniminiń kólemi 6 paı­yzǵa ósedi, munaı óndirý kólemi 81 mıllıon tonnaǵa jetedi dep qaıtadan naqtylandyryldy. Osylardyń nátıjesinde eks­port­tyń jyldyq kólemi bu­rynǵy boljamdardan 17,2 mıllıard dollarǵa artyp, 76,3 mıllıard dollardy, al ımport bol­jamy 38,4 mıllıard dollardy quramaq. Elimizdiń negizgi makro­ekono­mı­kalyq kórsetkishteri bolja­my­nyń osylaısha ósý jaǵyna qaraı qaıta naqtylanýy 2011 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet parametrlerin qaıta qa­raýǵa negiz boldy. Osy másele boı­ynsha baıandama jasaǵan Qar­jy mınıstri Bolat Jámishev 2011 jylǵa arnalǵan respýb­lı­ka­lyq bıýdjettiń túsimderi bu­rynǵyǵa qaraǵanda 183,3 mıllıard teńgege arttyrylyp, jalpy kórsetkish 4 trıllıon 439,9 mıllıard teńge bolady dep qaıta josparlanǵandyǵyn jetkizdi. Bul qosymsha kiris kózderi korporatıvtik tabys salyǵy, qosylǵan qun salyǵy, Qazaqstan Respýb­lıkasynyń aýmaǵynda óndirilgen taýarlarǵa, oryndalǵan jumys­tar­ǵa jáne kórsetilgen qyzmet­ter­ge salynatyn qosylǵan qun salyǵy, respýblıkamyz aýma­ǵy­na ımporttalatyn taýarlarǵa sa­lynatyn qosylǵan qun salyǵy boljamdy kórsetkishteriniń bu­ryn­ǵyǵa qaraǵanda edáýir dáre­jede óse túsýi esebinen alynbaq. Respýblıkalyq bıýdjet kirisi­niń artýy onyń shyǵyndaryn da arttyra túsýge múmkindik beretindigi aıqyn. Sondyqtan res­pýb­lıkalyq bıýdjettiń shyǵys bó­li­gindegi qarjy kólemi de buryn­ǵyǵa qaraǵanda 217,9 mıllıard teńgege ósirilip, 5 trıllıon 170,3 mıllıard teńge bolady dep boljanyp otyr. Sonymen qoryta aıtqanda, osy jolǵy respýblıkalyq bıýd­jettiń naqtylanýy el halqynyń paıdasyna qaraı sheshildi dep anyq aıta alamyz. Sonyń naqty dáleli retinde áleýmettik salaǵa bólinetin shyǵyndardyń buryn­ǵy­dan 40 mıllıard teńgege arta túskendigin aıtýǵa bolady. Suńǵat ÁLIPBAI.