Kaspıı teńiziniń atlas kartasy jasalady

El táýelsizdiginiń shırek ǵa­syrlyq merekesine oraı, elimiz­diń Investısııalar jáne damý mınıstrligi uıymdastyrǵan ke­ńeste «Kaspıı óńiriniń geolo­gııalyq mazmundaǵy GAJ atlas kartasy» halyqaralyq jobasy talqylandy. Atalǵan mınıs­trliktiń Geologııa jáne jer qoı­naýyn paı­dalaný komıtetiniń ókil­deri, Iran, Reseı jáne О́z­bek­stan elderiniń geologııalyq qu­rylymdarynyń jetekshileri, Mańǵystaý oblysy ákimdiginiń ókilderi men jer qoınaýyn paıdalanýshylar, joǵary oqý oryn­darynyń qyzmetkerleri, ǵalymdar qatysqan keńes Kaspıı teńizine qatysty aýqymdy jumysty qolǵa alýdaǵy alǵashqy qadam bolýymen erekshelenedi. Keńeske arqaý bolǵan Kaspıı teńizine qatysty halyqaralyq joba bir-eki jyldan beri qolǵa alynǵan. Aldymen teńiz jaǵalaýyndaǵy elder kelissózder júrgizip, ár el ózderiniń geologııalyq aqpa­rat­­tar modelin jasaǵanmen, oǵan ózgelerdiń qoljetimdiligi shek­teýli. Kaspıı qaırańyndaǵy mu­naı-gaz ken qoryn zertteýde aqparat jetkilikti ári tolyq bolýy úshin teńiz jaǵasyndaǵy bes memlekettiń aqparatyn paıdalaný mańyzdy. Geologııalyq atlas kartasyn jasaý arqyly kórshi elder shırek ǵasyr ishinde teńizge qatysty jınaqtalǵan geo­­logııalyq, geoekologııalyq, geo­­fızıkalyq derekterdi birik­ti­rip, ortaq málimetke qol jetkize alady. Sondaı-aq, Kaspıı teńizi bú­ginge deıin geologııalyq turǵyda birtutas zerttelmegen, tek ár memleket ken oryndaryn izdeý úshin belgili aımaqtardy zerttep kelgen, endi jaǵalaýdaǵy munaı óndiretin bes memleket te teńizdegi tabıǵı resýrstardyń qoryn tolyq anyq­taýǵa qyzyǵýshylyq tanytýda. Qazaqstanda 25 jyl ishinde Qashaǵan, Qalamqas teńiz, Aqtoty, Hazar jáne Qaıran ken oryndary ashylyp, barlanǵan. Keńeste sóz alǵan Mańǵystaý oblysynyń ákimi A.Aıdarbaev elimizde munaıdyń geologııalyq qorynyń 5,1 mlrd tonnany quraıtyndyǵyn, onyń ishinde shyǵarylatyn qorlar 2,2 mlrd tonna bolsa, gazdyń kólemi 0,2 trln tekshe metr ekendigin aıta kelip: – Qazaqstan táýelsizdik alǵaly alǵash ret 119 kómirsýtekti shı­kizat ken orny memlekettik ba­lansqa qoıyldy. Shamamen, mu­naıdyń bekitilgen qory 2,5 mlrd tonna, gaz 432 mlrd tekshe metr, kon­densat qory 265 mln tonnaǵa artty, – dedi. Birlesken geologııalyq kar­to­­grafııalyq jumystar men aq­parattyq derektor qory Mań­ǵys­taý óńiriniń ınvestısııalyq tartymdylyǵyna, óńirde munaı-gaz sektoryn damytýǵa áser etpek. Turaqty terbelistegi Kaspıı teńizi óńirin zertteý, ekologııalyq qaýipsizdikti basty nazarda ustaý máselesi aıtylyp, atlas kartasyn jasaý, geologııalyq málimetterdiń ortaqtyǵy men jaǵalaýdaǵy kór-shi elderdiń geologııalyq qyz­met­teriniń yntymaqtastyǵy tal­qylandy. Ol úshin saıt quryp, ortaq elektrondy baza jasaqtaý qajettigi aıtyldy. Keńeste Iran, О́zbekstan, Re­seı ǵalymdary óz oılaryn or­taǵa salyp, jobanyń bastalýyna alǵyshart retinde úshjaqty hattamaǵa qol qoıdy. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» Mańǵystaý oblysy