Zańǵa árkim de baǵynýy tıis

Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty Oralbaı Ábdikárimovtiń tóraǵalyq etýimen «Nur Otan» HDP janyndaǵy Jemqorlyqpen kúres jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń otyrysy bolyp, onda sot ádildigine aza­mat­tardyń jáne zańdy tulǵalardyń qoljetimdigin iske asyrýdaǵy nor­matıvtik-quqyqtyq jáne uıymdastyrýshylyq qyzmetti qamtamasyz etý boıynsha monıtorıng qorytyndysy qaraldy. Monıtorıng qorytyndysy aza­mattar men zańdy tulǵalardyń zańdy quqyqtaryn jáne múd­de­lerin qorǵaý boıynsha sot ádil­digine qoljetimdigi týraly Qa­zaq­stan Respýblıkasy zańnamalary talaptarynyń saqtalyp otyr­ǵa­nyn kórsetti. Sonymen qatar, monıtorıng júrgizý barysynda uıymdastyrýshylyq-quqyqtyq kemshilikter men olqylyqtar bar­lyǵy anyqtalyp, olardy joıý­dyń nátıjesinde sot praktıkasyna jáne sot ádildigine halyqtyń qol­jetimdigin uıymdastyrý jaq­sa­ra túsedi degen oılar aıtyldy. Mysaly, sot mekemelerinde istiń tyńdalý kúni týraly habar berý júıesi durys jetildirilmegen, sonyń saldarynan sot oty­rysy barysynda azamattardyń quqyqtary buzylyp, ol ádiletsiz sheshimdi qabyldaýǵa ákep soq­tyrady. Bilikti zańdy kómek alý úshin azamattardyń konstıtýsııa­lyq kepildikteri tolyq iske asy­rylmaıdy. Naqty ister boıynsha sheshim qabyldaý kezinde sot­tar­dyń qyzmetin uıymdastyrý sot tóraǵalary men joǵary turǵan ınstansııalardyń tarapynan bo­la­tyn ákimshilik qysym sýdıa­lar­dyń tolyq táýelsizdigine kepildik bere almaıdy. Apellıasııalyq ınstansııalar qyzmeti formaldy pro­sedýraǵa aınalyp ketken. Jo­ǵarǵy Sottyń veb-saıtyna sot aktilerin iriktep jarııa etý aza­mat­tardyń aqparatty alý qu­qyq­taryna shek qoıady, dedi oty­rysqa qatysýshylar. Komıssııa tóraǵasy Oralbaı Ábdikárimov óz sózinde: «Zań sý­dıalardyń jumysyna qol suǵýǵa shekteý qoıdy. Alaıda, sýdıa­lar­dyń táýelsizdigi ózinen joǵary turǵan sot tóraǵalaryna kelgende aqsap jatady, is boıynsha qan­daı kózqaras bolýy jóninen sot tóraǵalarymen jáne apel­lıa­sııalyq, kassasııalyq ınstansııalarmen «aqyldasý» ornyǵyp qal­ǵanyn bilsek te, ol týraly ashyq aıtylmaıtyny ókinishti. Shyn­dy­ǵynda sýdıalarǵa ózinen jo­ǵa­rydaǵylardan qysym barlyǵyn jasyrmaýǵa tıispiz. Bul zańdaǵy sot tóraǵalary istiń sapaly júr­gi­zilýine jáne qyzmettik mindetterdi durys atqarýyn qadaǵalaýy tıis degennen shyqqan olqylyq», –dep atap ótti. Munan keıin Oralbaı Ábdikárimuly sottaǵy jem­qorlyqtyń halyqtyń zań júıe­sine degen senimine óte keri áseri barlyǵyn aıtty. Máselen, 2009-2010 jyldary sýdıalardyń ústi­nen jemqorlyq boıynsha 11 is qozǵalǵan, Joǵarǵy Sottyń 6 sýdıasy laýazymynan bosaty­lyp, ekeýine qatysty qylmystyq is qozǵaldy. Al búgingi monıtorıg qorytyndysynda aıtylǵan áleýmettik zertteý resmı sta­tıs­tı­kanyń sýdıalardyń jemqor­ly­ǵyn naqty kórsetpeıtindigin anyqtaýy da bizdi alańdatýy tıis degen. Suraý salynǵan 1400 aza­mattyń jartysynan kóbi sý­dıa­lardyń jemqorlyqtarymen óz bastarynyń kezikkendikterin aıt­qan. Ásirese, sottardaǵy jem­qor­lyq aýdandyq, aýdanaralyq sot korpýstarynda jıi kezdesetinin monıtorıng anyqtap otyr. Otyrys barysynda apel­lıa­sııa­lyq shaǵymdardyń bir kúnde 30-60-qa deıin qaralatyny da sóz boldy. Eger sot isinde úkim shyǵarǵan sýdıa ony birneshe aı júzinde saralap baryp sheshim shyǵarsa, apellıasııalyq sýdıa 10 mınýt ishinde sheshim qabyl­daıdy. Sol sebepti apellıasııa mehanızmin durystap qaraý qajet degen pikir aıtyldy. Jemqorlyqpen kúres jónin­de­gi respýblıkalyq qoǵamdyq ke­ńes otyrysynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń Úkimetine, Joǵarǵy Sot Keńesine, Joǵarǵy Sotqa jáne tómengi turǵan sottarǵa, Ádilet mınıstrligine, Bas prokýratýrǵa jáne Parlament Májilisindegi partııa fraksııasyna azamattar­dyń, qoǵamnyń jáne memlekettiń quqyqtaryn, erkindikterin jáne zańdy múddelerin qorǵaý sot ádildigine qoljetimdiliktiń uıym­dastyrý-quqyqtyq kedergilerin joıý boıynsha sharalar qoldanýǵa usynys jasaldy. Otyrys barysynda par­tııa­nyń Jemqorlyqqa qarsy medıa-ortalyǵynyń jýrnalıstik tergeý nátıjeleri kórsetildi. Anar TО́LEÝHANQYZY.