Onlaın oqý ońaılady

Qazirgi tańda aqparattyq tehnologııalardyń múmkindigi shekteýsiz. Sharýa tyndyrý úshin at arytyp, adam sabyltýdyń endi qajeti bolmaı qaldy. Bul – bilim salasyna da qatysty. Máselen, álemge áıgili ýnıversıtetter de onlaın-emtıhandar arqyly stýdent qabyldaýdy, beıne-dárister júrgizýdi baıaǵyda júzege asyrǵan. Bizdiń elimizde de bul úrdisti kiriktirýge múddeli bastamashyl uıymdar bar. Almaty qalasynda onlaın-bilim berýdiń keleshegine arnalǵan dóńgelek ústel ótti. Oılasý turǵysynda ótken basqosýǵa «WikiBilim» qoǵamdyq qorynyń ókilderi, belgili ǵalymdar, joǵary oqý oryndarynyń ókilderi jáne sarapshylar qatysty. Jıyn barysynda «WikiBilim» qoǵamdyq qory «Qazaqstannyń ashyq ýnıversıteti» jobasyn qolǵa alatynyn málimdedi. Joba aıasynda qazaqstandyq ǵalymdardyń beıneleksııalaryn túsirip, olardy Internet arqyly erkin taratý kózdelgen. Jobanyń alǵashqy kezeńinde telekommýnıkasııa, bıznes jáne aqparattyq tehnologııalar baǵyttary boıynsha kýrs­tar ázirlenedi. Qazirge Q.Sətbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıteti, Qazaq-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıteti, Almaty Management University, Súleımen Demırel ýnıversıteti men Matematıka jáne matematıkalyq modeldeý ınstıtýty jobaǵa áriptes retinde qatysatyny belgili bolyp otyr. Jobanyń alǵashqy lektory bolýǵa kelisken belgili akademık Asqar Jumadildaev ıgi bastamaǵa sáttilik tilep, ázirlenetin materıaldardyń sapasyna muqııat kóńil bólý kerektigin aıta kele: «Bastamany qolǵa alyp otyrǵan jastarǵa alǵys aıtamyn! Bizdiń qoǵamǵa óte qajet joba. Sondyqtan, «Qazaqstannyń ashyq ýnıversıteti» jobasyn qoldaımyn jáne qolymnan kelgenshe úlesimdi qosýǵa daıynmyn. Beıneleksııalar álemde keńinen taralǵan, alaıda, osyndaı formattaǵy sapaly jasalǵan qazaq tilindegi materıaldar joq», – dedi. Bul bastamanyń ýaqyt únemdeýde óte tıimdi ári yńǵaıly ekenin halyqaralyq standartta bilim berip otyrǵan joǵary oqý oryndary qoldaıdy. Máselen, Qazaq-Brıtan tehnologııalyq ýnıversıtetiniń prorektory Tımýr Ýmarov mundaı jobalardyń kómegimen jastarymyzdyń ıntellektýaldy deńgeıin kóterýge bolatynyn jetkizdi. «QBTÝ bul jobany tolyǵymen qoldaıdy. Biz jobany júzege asyrý úshin ózimizdiń bazamyzdy berýge jáne osy kúnge deıin jınaǵan tájirıbemizben bólisýge daıynbyz» dedi Tımýr Ýmarov. Degenmen, osy arada atalmysh jobany júzege asyrýdyń tehnıkalyq turǵydaǵy kiltıpandary bar. Sondyqtan, onlaın-bilim berýdi engizýge «Ksell» kompanııasy qatysady. Uıaly operator jobaǵa ári bir bastamashy ári demeýshi retinde múddelilik tanytyp otyr. Jıynǵa qatysýshylardyń sózine qaraǵanda, onlaın dáristerdi túsirý jáne olardy erkin taratý sońǵy jyldary qarqynmen damyp keledi. Mundaı formattaǵy dárister Buqaralyq ashyq onlaın kýrs­tar dep atalady. Búgingi kúni álemde shamamen 5000-nan asa dáris Internet arqyly qoljetimdi. Alaıda, olardyń kóp bóligi aǵylshyn tilinde. Qazaq tilinde jáne Qazaqstanǵa qatysty kýrstar joqtyń qasy deý­ge bolady. Joba avtorlarynyń aıtýynsha, birinshi kezeńdegi leksııalardyń 80 paıyzy qazaq tilinde bolady jáne aldaǵy ýaqytta «Qazaqstannyń ashyq ýnıversıteti» usynatyn kýrstardyń sany men baǵyttary kóbeıe túsedi. «Alǵashqy kezeńde telekommýnıkasııa, bıznes jáne aqparattyq tehnologııalar baǵyttary boıynsha kýrstar ázirlenedi. Alaıda, bizdiń platformamyz usynatyn kýrstardyń sany men ár alýandyǵyn arttyryp otyramyz. Sondaı-aq, biz jobamyzǵa qatysatyn joǵary oqý oryndarynyń sanyn da kóbeıtýdi josparlap otyrmyz. Osylaısha, biz qazaqstandyq jastardyń óz bilimin jetildirýge qajet barlyq sabaqtardy óz portalymyz arqyly tegin usynǵymyz keledi. Ári bul joba otandyq ǵylymnyń damýyna óz septigin tıgizedi dep senemiz», dedi «WikiBilm» qorynyń prezıdenti Nurbek Matjanı. Portal Garvard ýnıversıteti men Massachýsets teh­nologııalyq ınstıtýty ázirlegen Open edX ­plat­formasynyń negizinde jasalyp, Buqaralyq a­shyq onlaın kýrstarǵa qajet barlyq zamanaýı fýnksıonalǵa ıe bolady, deıdi joba avtorlary. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY