El qaýipsizdigin nyǵaıtý – jaýapty mindet

Keshe Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen palatanyń kezekti jalpy otyrysy bolyp, onda kún tártibine sáıkes jeti másele qaraldy. Sonyń ishinde «Qarsy barlaý qyzmeti týraly» zań jobasy birinshi oqylymda qaraldy. Zań jobasy týraly baıandama jasaǵan Ulttyq Qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary Marat Qalqabaevtyń aıtýyna qaraǵanda ol Elbasy N.Nazarbaevtyń ústimizdegi jylǵy maýsymda Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda ber­gen tapsyrmasynyń negizinde ázirlengen eken. Jańa qa­terlerden eldiń tynyshtyǵyn saqtaý maqsaty – qaýipsizdik shara­laryn únemi jetildirip otyrýdy talap etedi. Búgingi kúni alys jáne jaqyn shet el­derdegi jaǵymsyz faktiler­den týatyn qaýipter arta túsýde. Odan ári M.Qalqabaev qar­sy barlaý qyzmeti syrtqy túri tanylmaǵan, belgisiz, jasyryn uıymdarǵa qarsy áreket etetindikten olardyń jumysy ári aýyr, ári qıyn ekenin atap ótti. Osyndaı jaǵdaıda ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin usynylyp otyrǵan zań jobasyn ázirledik, dedi ol. Sonymen qatar, sheshen zań jobasynda qarsy barlaý qyzmetin júzege asyratyn organdar qyzmetkerleriniń jaýapkershiligi, vedomstvolyq baqylaý men prokýrorlyq qada­ǵalaýdyń tártibi aıqyn­dalǵanyn jetkizdi. Baıandama aıaqtalǵan soń baıandamashyǵa birneshe depýtat suraqtar qoıdy. So­nyń ishinde depýtat Beıbit Mam­raev zań jobasyndaǵy qarsy barlaý qyzmeti ǵylymı-tehnıkalyq nemese ózge de arnaıy bilimi bar laýazymdy tulǵalar men mamandardyń kómegin paıdalanýǵa quqyly degen babyna súıenip, atalǵan adamdar qupııa kómekshilerge jata ma dep surady. Oǵan «joq» degen jalǵyz sózben jaýap berildi. Irına Aronova «qarsy barlaý qyzmetkerleri jeke adamdardyń ar-namy­syna tıetin qylyqtar jasasa, qylmystyq jolmen qýda­lanady» degen bapqa sil­teme jasap, prokýratýra organdary osyndaı kezde bar­laýshylardyń qyzmetin toq­tatyp, jaýapkershilikke tar­ta ala ma dep surady. Oǵan pro­kýratýra organdarynyń mun­daı jaǵdaıda barlaý qyzmetin toqtatyp, kúdiktige qarsy qylmystyq is qozǵaýǵa quqy bar ekeni aıtyldy. Zań jobasy týraly qo­symsha baıandamany Halyq­aralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń mú­shesi Janat Jarasov jasady. Qorytyndysynda zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. Sonymen birge, osy zańǵa ilespe zań jobasy da qaralyp, talqylanyp, maquldandy. Jalpy otyrysta Májilis «Jer kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý tý­ra­ly 2015 jyldyń 2 qara­sha­synda qabyldanǵan Zań­nyń jekelegen normalaryn qoldanysqa engizýdi toq­tata turý týraly» 2016 jyl­dyń 30 maýsymyndaǵy Zań­ǵa ózgerister engizý týraly zań jobasy qaralyp, maqul­dandy. Bul zań joba­synyń maqsaty – 2015 jyl­ǵy 2 qarashadaǵy Zańnyń qol­danysqa engizilýin jáne Jer kodeksiniń jekelegen normalarynyń, atap aıtqanda, sheteldikterge, azamattyǵy joq adamdarǵa, sheteldik zańdy tulǵalarǵa, sondaı-aq, jarǵylyq kapıtalyndaǵy sheteldikterdiń úlesi 50 paıyz­dan asatyn zańdy tulǵalarǵa aýyl sharýa­shylyǵy maq­satyn­daǵy jerdiń paı­dalaný quqyǵyn berýge, son­daı-aq, jeke jáne zańdy tulǵa­larǵa memleket menshi­gindegi aýyl­sharýashylyǵy jer­leriniń jekemenshik quqy­ǵyn berý normalarynyń qolda­nysyn 2021 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin uzartý bolyp tabylady. Kún tártibine sáıkes Májilistiń jalpy otyrysy osy kúni Qazaqstan men Iran Respýblıkasy arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý jónindegi zań jobasy boıynsha qorytyndy ázirleý merzimin belgiledi. Sondaı-aq, 2017-2019 jyldarǵa arnalǵan bıýdjet zańnamalaryndaǵy Senat engizgen túzetýlermen kelisip, qaýly qabyldady. Eń sońǵy bolyp keıbir zańnamalyq aktilerge mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jónindegi zań jobasy ekinshi oqylymda qaralyp, maquldandy. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan»