Tas ta biliktilikpen óńdeledi

Elbasynyń Joldaýynda belgilengen údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna sáıkes Jetisý óńirinde bir­qatar óreli isterdiń júzege asyrylǵanyn atap ótken oryndy. Osy oraıda Jambyl aýda­nynda bıyl 2 joba iske asyrylmaqshy. Atap aıtqanda, «Kúrti» jáne «Jeńis-2006» seriktestikteri maqsatty jumystarǵa erekshe den qoıǵan. Temirjol selolyq okrýgindegi «Kúr­ti» seriktestigi granıt óńdeý sehynyń jańa jobasyn engizdi. Ujym el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qurmetine joba qurylysyn aıaq­taý­dy josparlaǵan. Onyń qýattylyǵy jy­lyna 480 mln.teńgeni qurap, 10 myń sharshy metr granıt ónimderin óndiretin bolady. Sonymen qatar «Kúrti» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń menshiginde granıt óndiretin arnaıy karer bar. Qazirgi ýaqytta joba basshylary «Bız­nestiń jol kartasy- 2020» baǵdarlamasynyń jańa bastamalaryn qoldaý aıasynda jalpy somasy 300 mln.teńgeni quraıtyn nesıe alý úshin qujattaryn «Halyq banki» aksıonerlik qoǵamynyń qaraýyn usy­nyp, máseleniń túıinin sheshýge umtylǵan. Aýdanda sonymen qatar «Jeńis-2006» jaýapkershiligi shek­teýli seriktestiginiń balyq óńdeý zaýytyn oblystyq ın­dýs­trııalandyrý kartasyna engizý jumystary da qatar júrgizilýde. Aýdan ekonomıkasy jyl sanap damý ústinde. Negizgi kapı­talǵa tartylǵan ınvestısııa osy jyldyń ótken merziminde 8 mlrd. 160 mln. 201 myń teń­geni qurapty. Al jeke qarjy­lar esebinen tartylǵan ınvestısııa 900 mln. 634 myń teńge, shetel ınvestorlary qar­jy­sy 5 mlrd. 585 mln. 603 myń teńge bolǵan. Negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestı­sııanyń 68 paıyzyn shetel ınvestorlary men Qytaı gaz qubyryna tartylǵan ınvestısııa quraǵan. Qazirgi tańda aýdanǵa ınvestısııa tartý jumystary qyzý jalǵasyp otyr. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­la­masyna sáıkes, ótken jyly Samsy selolyq okrýgine qarasty Qopa beketine or­nalasqan «Taskom-KZ» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń tabıǵı tastardy óńdeý zaýyty iske qosylyp, bul jobanyń jalpy quny 1 mlrd. 927 mln. 900 myń teńge boldy. Qýattylyǵy boıynsha munda jylyna 130 myń sharshy metr granıt, 180 myń sharshy metr mármár ónimderi óńdeledi. Joba ob­lystaǵy óńirlik ındýstrııalandyrý karta­syna engizilgendikten, turaqty baqylaýǵa alynǵan. Qazir aýdanda júrgiziletin qurylys jumystaryna zaýyttyń daıyn ónimderin paıdalaný máselesi qarastyrylýda. Osy jumystardyń barysymen jete ta­nysýdy kózdep, aýdan ekonomıkasynyń bir qozǵaýshy kúshi sanalatyn Qopadaǵy zaýytqa arnaıy burylǵanbyz. Sapar sátinde túı­ge­nimiz, Jambyl oblysyndaǵy Qııaqty, Jeltaý, Jalǵyz, Almaty oblysy, Jambyl aýda­nyndaǵy Kúrti ken oryndarynan alynatyn travertın, granıt tastar temir jolmen de, avtomashınamen de osy zaýytqa úzdiksiz kelip jatady eken. «Qazgranıt» korporasııasynyń uıymdastyrýymen 2007 jyly salyna bas­taǵan «Tascom-KZ» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi osydan eki jyl buryn óziniń alǵashqy ónimderin tutynýshyǵa usynsa, sodan beri granıttiń 4 túrinen onnan astam dekoratıvti daıyn ónim ázirlenedi. Olar negizinen qurylys nysandaryn ár­leýge, qapsyr­malaýǵa paıdalanylyp otyr. Máselen, uzyndyǵy – 60, eni – 30, qalyńdyǵy  2 santımetrlik taqta granıttiń bir býmasynda 28,8 sharshy metr daıyn ónim shyǵarylady. Býmanyń salmaǵy – 1,555 tonna. Travertın budan jeńildeý. Árıne, taq­talardyń mólsheri tapsyrys berýshiniń qa­laýyna qaraı ártúrli pishinde daıyndalady. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­lamasyna engen kásiporyn jylyna 130 myń sharshy metr granıt, týra osynsha tavertın ónimderin óńdep, aınadaı jaltyrata tegistep Qaraǵandy, Taraz, Taldyqorǵan, Al­maty qalalaryna jóneltedi. Sonymen birge, korporasııanyń Qııaqtydaǵy «Al-Basar» óndirisi jol jıegin kómkeretin tastar men edenge, alańǵa tóseletin kespe tastardy shyǵarýmen aınalysady. Qazir Qopadaǵy zaýytta bir aýysymda 3 operator, barlyǵy ondaǵan adam jumys isteıdi. Táýligine úsh aýysymda tolassyz ónim shyǵaratyn kásiporyn jumysshylarynyń 70 paıyzǵa jýyǵy Qopa beketiniń turǵyndary. Qalǵany Uzynaǵashtan, Aqterek pen Beriktastan, tipti sonaý Merkeden keletin, osy salaǵa bar yqylasymen den qoıǵan mamandar. Mıllıondaǵan eýroǵa satyp alynǵan tas óńdeı­tin «PEDRINI» atty qon­dyrǵy Italııaniki, baǵdar­lamasy kompıýterlendirilgen, tula boıy tutastaı elektronıka arqyly ju­mys isteıdi. Al, qaıta óń­deý áreketterin atqaratyn eskirgen qondyrǵylar ishinara Qy­taıdan ákelinedi. Jumys barysynda tu­raq­­ty paıdalanatyn sýdy tushylaý qondyr­ǵysy Koreıadan jetkizilgen. Kúnine 400 tekshe metr tushy sýdy rezervte ustaý kerek. О́ıtpese bolmaıdy. Tehnıkadan ekskavator, avtokar, júk tıegish, sý tasıtyn avtomashına, «MTZ-80» traktorlary ýa­qytpen sanaspaı eńbekke jumyldyrylǵan. Daıyn ónimder «Qastek servıs» mekemesi arqyly tasymaldanyp, tutynýshy qolyna ótedi. Kásiporyn esebinen jumysshylar men mamandarǵa kúnine úsh mezgil tegin tamaq beriledi, 140 oryndyq jataqhanasy jáne bar. Bul 15 kún boıy aýyspaly ádispen jumys isteıtin ujym múshelerine qajetti jaǵdaı jasalǵanynyń kórinisi. Monshasy, saýnasy, basseıni jáne arnaıy kir jýatyn orny túgel qarastyrylǵan keshen salynyp bitýge shaq tur. Suryptaý, býmalaý jumystarymen aına­lysatyn eńbekkerler men mamandar úshin onyń ıgiligin kóretin kún de alys emes. Osy jumystardyń bárin júıelestirip, eńbek ujymyn tabystan tabysqa jetelep júrgen bilikti mamandar qatarynda seriktes­tiktiń bas ınjeneri Hamıd Ysqaqovtyń qyzmetin bólip ataǵan durys. Ol Shymkentte hımııa-tehnologııa ınstıtýtyn bitirgen soń, ınjener-mehanık mamandyǵy boıynsha 1976 jyldan beri qyzmet istep keledi. Hamıdke bul sala da jat emes, ábden tóselgen. Tas óńdeý isimen 1997 jyldan beri aınalysatyn granıt jáne mármár sehtarynyń bastyǵy Erkin Namazbaevtyń eńbegi de atap aıtýǵa turarlyqtaı. Mamannyń aty maman – Erkin de ózi den qoıǵan jumystyń uńǵyl-shuńǵylyn jetik meńgergen. Mamandar reti kelse bir tilegin tıisti basshylardyń qaperine sala ketýimizdi ótindi. Bul salaǵa elektronıkanyń tilin taba alatyn arnaıy mamandar qajet eken. Sol eskerilse, myna alyp tehnıkanyń tetigin biletin jastar Almatyda ma, Astanada ma, tipti shetelderde me, arnaıy kýrstardan ótip, osy bolashaǵy zor salaǵa tartylsa quba-qup bolar edi dedi. Árıne, zaýyt qara jumysshyǵa zárý emes, oǵan kúni erteń sheteldik tehnı­kany jetik meńgergen bilikti maman qajet. Sondyqtan bolashaqty áriden oılastyrǵan jón bolar edi. Iá, tas ónimi tózimdiligimen, árli de ádemiligimen qurylystyń sánine aınalǵaly kóp bola qoımasa da, oǵan degen suranys keleshekte arta túsetini kórinip-aq tur. Endeshe, «Tastan saraı turǵyzatyn» ónerlilerdiń órisi keńeıe berse, qane. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy.