«Altyn sapa» – sapa salasyndaǵy qazaqstandyq brend

Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy, Qazaqstannyń Keden odaǵyna kirýi, Bir- tutas ekonomıkalyq keńistikti qalyptastyrý úderisteri bıznes qoǵamdastyq aldyna ekonomıkanyń barlyq salalarynda qaǵıdatty jańa mindetter qoıady. Osy mindetter qorytyndy nátıjede kásiporyndar qyzmetin baǵalaýda basty ólshem bolyp tabylatyn, olardyń óz jumysynda sapaǵa qol jetkizýdi maqsat etýi arqyly oryndala alatyny sózsiz. Bul jerde budan alty jyl buryn Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵyn jáne «Qazaqstannyń úzdik taýary» respýblıkalyq kórme-konkýrsyn belgilegenin atap ketý kerek. Byltyrǵy jyly «Qazaqstan» ortalyq konsert zalynda besinshi, mereıtoılyq «Altyn sapa» konkýrsy jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótti. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵyna izdenýge arnalǵan bıylǵy konkýrstyń ótkizilý barysy týraly Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń tóraǵasy Ryskeldi SÁTBAEV áńgimeleıdi.

– Ryskeldi Ahmetqalıuly, «Altyn sapa» konkýrsyn ótkizý pishini boıynsha qandaı da bir ózgerister bar ma? – Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zıdentiniń «Altyn sapa» syıly­ǵyna izdenýge arnalǵan konkýrs ótkizilgen jyldar ishinde sapa salasyndaǵy konkýrstardy ta­nyp-bilýge qol jetkizildi. Halyq­aralyq sapa menedjmenti júıe­leri standarttaryn engizý boıyn­sha alǵa basýshylyq baıqalady. Mysalǵa, osydan eki jyl buryn menedjment, qorshaǵan ortany qor­ǵaý jáne kásibı qaýipsizdik júıeleriniń aldyńǵy qatarly standarttaryn engizgen qazaqstan­dyq kompanııalar sany 2000-nan assa, búgingi kúni bul san 3 770 ká­siporyndy quraıdy. 249 ká­sip­oryn menedjment júıelerin engizý kezeńinde jumys atqaryp ja­tyr. Bizder ótkizgen taldaýǵa sáıkes 9000 serııaly ISO halyq­ara­lyq standartyn – 3604 ká­siporyn, ISO 14001 – 249 kásip­oryn, OHSAS 18001 – 195 kásip­oryn, ISO 22000 – 62 kásiporyn jáne SA 8000 – 3 kásiporyn engizdi. Sondyqtan konkýrsqa qatysý, birinshi kezekte kásiporyn ujymy­na sapa máselesine nazar aýdarýdy talap etetinin atap ketý kerek. Sebebi osy kórsetkish kún sanap artyp kele jatqan básekelestikke tótep berýge negiz, kásiporyn men uıym jumysyn jetildirý jolyn­da basty yntalandyrýshy kúsh bolyp tabylady. Qalyptasqan dástúrge oraı bıyl­ǵy jyldyń basynan bastap jyl saıynǵy «Altyn sapa» kon­kýrsy bastaldy. Olar aldymen óńirlerde ótedi, onda irikteý týr­lary júrgiziledi. Osydan keıin ISO Halyqaralyq standarttaý uıymy Dúnıejúzilik sapa kúni dep belgilegen qarashanyń ekinshi beısenbisinde Elbasy N.Á. Nazar­baevtyń qatysýymen konkýrs qo­ry­tyndylanady. Bıyl Qazaq­stan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Al­tyn sapa» syılyǵyna izdenýge arnalǵan konkýrs el Táýelsizdi­giniń 20 jyldyǵyn toılaý aıa­synda ótkiziletinin atap ketý kerek. Sondyqtan qazaqstandyq kompanııalar osy konkýrsqa belsendi túrde qatysýlary kerek, sebebi osy jyldar ishinde «Altyn sapa» syılyǵy ulttyq brend mártebe­sine ıe boldy jáne sapa sala­syndaǵy jetistikter úshin beriletin bedeldi syılyqtardyń biri bolyp tabylady. Konkýrsty ótkizý pishini erekshe ózgeristerge ushyraı qoıǵan joq. Konkýrsqa ózderine menedjment júıesin engizgen jáne ry­nokta úsh jyldan astam jumys jasaıtyn zańdy tulǵalar qatysa alady. Odan ári konkýrs tórt kezeńde ótedi. Birinshisi – kompa­nııanyń ózin ózi baǵalaýy. Ekinshi kezeń – komıtettiń aýmaqtyq departamentteri basqaratyn óńirlik komıssııa tekserýi. Oǵan jergilikti atqarýshy organdar men «Atameken» ulttyq-ekonomıkalyq palata ókilderi qatysatyn bolady. Táýel­siz zertteýden keıin materıaldar bizdiń komıtetke tapsyrylady, onda barlyq materıaldardyń ýaqty­ly jáne durys resimdelýi qa­ras­tyrylady, qorytyndysy Prezıdent Ákimshiligine, ıaǵnı komıs­sııa­ǵa shyǵarylady. Komıssııa qura­myna Úkimettiń jáne bıznes-qaýym­­das­tyqtardyń barlyq múshe­leri kiredi. Komıssııany Prezıdent Ákim­shi­liginiń Basshysy A.Mýsın bas­qarady. Osydan keıin komıssııa usynysy Elbasynyń qaraýyna engiziledi. Byltyrǵy jyly Qazaqstan Res­pýblıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵyn «О́ndiristik maq­sat­taǵy úzdik kásiporyn» nomına­sııasynda iri kásipkerler arasynda «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy – «Lokomotıv quras­tyrý zaýyty» AQ (Astana q.), sha­ǵyn jáne orta kásipkerler ara­synda «Oxy-Textile» AQ (Ońtústik Qazaqstan oblysy) aldy. «Halyq tutynatyn taýarlardy shyǵaratyn úzdik kásiporyn» nomınasııasynda – Almaty oblysynyń kásiporny «RG Brands Kazakhstan» JShS (iri kásipkerlik) jáne Aqmola obly­syn­da ornalasqan «Agrofırma Rodına» JShS (shaǵyn jáne orta kásipkerlik) júldeger atandy. «Han Shatyr» JShS (iri kásipkerlik, Astana q.) jáne Jambyl oblysynda iske asyrylǵan «Kardıohırýrgııa ortalyǵy» JShS (shaǵyn jáne orta kásipkerlik) jobasy «Qyzmetter kórsetetin úzdik kásiporyn» no­mınasııasynda  Qazaqstan Respýb­lıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵynyń laýreaty boldy. «Indýstrııalyq umtylys» jáne «Innovasııalyq umtylys» sanat­tarynda «Altyn sapa» Elbasynyń arnaıy syılyqtary iri, shaǵyn jáne orta bıznesti bildiretin «О́s­kemen tıtan-magnıı kombına­ty» AQ (Shyǵys Qazaqstan obly­sy) jáne «Altyntay Kokshetau» JShS (Aqmola oblysy) tapsy­ryldy. – «Altyn sapa» syılyǵy atal­ǵanda «Qazaqstannyń úzdik taýary» respýblıkalyq kórme-konkýrsy týraly aıtpaı ketýge bolmaıdy. О́zińizge belgili, byl­tyrǵy jyly azdaǵan úzilisten keıin osy konkýrs qaıta bastaý al­dy. Osy jóninde ne aıtar edińiz? – Osy oraıda sapa salasyndaǵy konkýrstardy nasıhattaýdyń bas­tap­qy qalpyna qaıta oralǵanymyz­dy atap ketkim keledi. Bul jerde taýardy kórsetý mindeti tur, tu­tynýshylar óz kózderimen otandyq kásiporyndar jetistikterin kórý­leri, olardyń sapasyn baǵalaýy jáne osy kórme zalynda seriktestik qatynastar bastaý alyp, ónim ótkizý máselesi sheshilýi kerek. Bas­tysy, «Qazaqstannyń úzdik taýary» kórme-konkýrsy «Altyn sapa» prezıdenttik konkýrstyń resmı túr­degi «seriktesi» bolýy tıis. Bul konkýrstyń basty maqsaty – «Qa­zaqstanda jasalǵan» ónimdi jarnamalaý, otandyq óndirýshilerdi ta­nystyrý. Jalpy alǵanda, memleketimiz­diń­ táýelsizdigin qalyptastyrý jyl­­­darynda barlyq salalardaǵy eko­no­mıkalyq ósý kásipkerliktiń da­mýymen tikeleı baılanysty. «Qa­zaqstannyń úzdik taýary» kór­me-konkýrsy shaǵyn, orta jáne iri bıznes ókilderiniń ózderin tanys­tyrý­da taptyrmas alań bolyp tabylady. Búgingi kúni  Qazaqstan Respýb­lıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵyna izdenýge arnalǵan konkýrsy jáne «Qazaqstannyń úzdik taýary» kórme-konkýrsy ar­qyly bıznes údemeli ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý­ǵa óz úlesin qosyp otyr. Osy baǵ­darlamany iske asyrý aıasynda ózin kórsetý, taýarlar men qyzmetterdi jetildirý jáne sapasyna qol jetkizý jolynda ınnovasııalyq tehnolo­gııalarǵa ıek artý múmkindigi paıda boldy. Budan basqa údemeli ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵ­darlamasyn iske asyrý ekonomı­kanyń barlyq salalarynda halyq­aralyq menedjment júıeleri stan­darttaryn engizý máselelerimen tikeleı baılanysty, sapa salasynda qabyldanǵan úlgilerdi alǵa jyl­jytý kún artqan saıyn basym sıpatqa ıe bola túsedi. «Qazaqstannyń úzdik taýary» dástúrli túrde «О́ndiristik maqsat­taǵy úzdik taýarlar»; «Halyq tutynatyn úzdik taýarlar»; «Úzdik azyq-túlik taýarlary» atty úsh nomınasııada ótkiziletin bolady. «Qa­zaqstannyń úzdik taýary» kórme-konkýrsy Keden odaǵy, birtutas ekonomıkalyq keńistikti qalyptas­tyrý jaǵdaıynda bizdiń taýar ry­nogymyzdyń jańa múmkindikterin kórsetip, otandyq kásiporyn­darǵa sapa máselesin jetildirý jo­lynda qosymsha serpin beredi. Túp­ki maqsat – syrtqy rynokqa shyǵý. «Qazaqstannyń úzdik taýary» konkýrsy aıasynda respýblıkanyń barlyq óńirlerinde kórme-konkýrs­tar ótti, olardyń ishinde eń úzdigi óz ónimin respýblıkalyq kórme-kon­kýrsqa shyǵarady. Bular shaǵyn, orta jáne iri bıznes ókilderi. Nomınasııalar da osy turǵyda ta­ǵaıyn­dalatyn bolady. Bul baryn­sha ádil jol, sebebi shaǵyn, orta jáne iri bıznes túrli múmkin­dikterge ıe. Olardyń barlyǵyn sapa salasyndaǵy konkýrs ıdeıasy biriktiredi jáne olardyń kópshiligi búgingi kúni Keden odaǵy ryno­gynda jumys istep jatyr. – Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» syı­lyǵyna izdenýge arnalǵan konkýrsqa toqtala ketsek. Konkýrs sapa menedjmenti júıelerin engizý úderisin yntalandyrady dep sanalady. Osy shyndyqqa sáıkese me? – Árıne, halyqaralyq menedjment júıelerin engizbeı, sapa sa­lasynda jetistikterge jetý, ishki jáne syrtqy rynokta básekeles­tikke túsý múmkin emes. Sondyqtan konkýrsqa qatysýdyń basty shart­tarynyń biri – menedjment júıe­lerin engizý, bul SMJ yntalan­dyratyny sózsiz. Sonymen birge SMJ engizý – erikti is ekenin jáne óndiris prosesteriniń jaǵdaıyn kórsetetinin, kásiporyn týraly naqty aqparat beretindigin atap ketý kerek. Qazaqstan halqyna jyl saıynǵy dástúrli joldaýlarynyń birinde elbasy Nursultan Nazar-baev respýblıka ekonomıkasyn ha­lyq­aralyq standarttarǵa baǵyttaý qajettigin atap kórsetti jáne bizdiń qoǵam búgingi kúni osy mindetti júzege asyryp keledi. Bul birinshi kezekte eldiń aldaǵy BSU-ǵa kirýine baılanysty otandyq kásip­oryn­dardyń taýarlary men qyz­met­teriniń básekege qabilettiligin art­tyrý úshin qajet. Osy faktor álem­dik ekonomıkaǵa kirýdegi biriktirý úderisinde oń rólin atqarady. – Konkýrs jeńimpazdary qan­daı da bir artyqshylyqqa ıe bola ma? – Aıryqsha artyqshylyqtar joq, biraq seniń jetistigińdi Elba­sy­nyń óziniń tanýy kóp jáıtti bildiredi. Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zıdentiniń «Altyn sapa» syı­lyǵynyń laýreaty eki jyl boıyna konkýrs emblemasyn jarnamalyq maqsatta paıdalana alady. Nátı­jesinde jeńimpaz kompanııa ónimi tanymal bolyp, qazaqstandyq tu­tynýshylar senimine ıe bolady.

Áńgimelesken Seıfolla  ShAIYNǴAZY.