Táýelsizdik shyńy

Bıylǵy jaz belgili «KazTransGaz» AQ jáne «Intergaz Sentralnaıa Azııa» AQ kom­panııalarynyń, áýesqoı alpı­nıs­teriniń es­inde uzaq saqtalyp qal­­dy. Olar asa qıyn sapardy artqa tastap, «Qarly taý» shyńyn aldy. Kompanııa qyzmetkerleri mundaı ma­­ńyzdy da jaýapty saparǵa el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qurmetine attanǵan edi. Teńiz deńgeıinen 5450 metr bıiktiktegi osy asqar shyńǵa áýesqoı alpınıster ult­tyq Týdy jáne «KazTransGaz» AQ-tyń jalaýyn jelbiretti. Asqar shyńdy alýǵa attanǵan áýes­qoı alpınısterdiń qatarynda Danııar Tóleshov («KazTransGaz» AQ-tyń gaz ken oryn­daryn ıgerý jónindegi departamenti dırekto­ry­nyń orynbasary), San­jar Shabdýkarımov («Kaz­Trans­­­Gaz» AQ-tyń ınves­tısııalyq jobalar de­partamentiniń dı­rek­to­ry), Temir Túsipbekov («Kaz­TransGaz» AQ-tyń seriktes kásiporny «Intergaz Sentralnaıa Azııa» AQ-tyń teh­nı­kalyq saıasat departamentiniń dırektory), Rafık Keltenov («Intergaz Sen­tralnaıa Azııa» AQ-tyń kásipodaq komı­tetiniń tóraǵasy), Oleg Okshın («Intergaz Sentralnaıa Azııa» AQ) bar bolatyn. «Qarqara» bazalyq lagerinde (te­ńiz deńgeıi­nen 2200 metr bıiktikte) shyńdy ıgerýshi top­ty ja­ǵymdy jaǵdaı kútip turdy. Olar­­dy osy jerde ataqty alpınısshi Qazbek Ýálıev kútip aldy. Sonymen birge «Qarqara» bazalyq lagerinde shyńdy baǵyndyrýshy topty Sankt-Pe­ter­býrg­ten kelgen týrıster jáne «X-treme» Faktor jobasyn túsirýshi «Eýrazııa» telearna­sy­nyń kı­no­túsirýshi toby qarsy aldy. Tájirıbeli nus­qaý­shy alpınıstiń bas­shylyǵymen olardyń bar­ly­ǵy «Qar­ly­taý» shyńyn baǵyndyrýǵa qa­tysty. Osy jerde kompanııa qyzmetkerleriniń as­qar shyńdy alýǵa erekshe daıyndyqpen kel­­gendigin atap ótý kerek. Olardyń kıimderi de bıikke shyǵý úshin laıyqtalǵan bo­la­tyn. Asqar shyńdy alý baǵytyndaǵy saparda top aldymen tájirıbe retinde «Bas Qarqara» shyńyna shyq­ty. Aýa ra­ıy­nyń asa ystyq bolýyna baı­la­nysty toptyń bul tájirıbe sapary da ońaı bolǵan joq. Alaıda olar alǵashqy synnan sú­rin­beı ótti. Kelesi kúni top tájirıbeli jetekshi Qaz­bek Ýálıevtyń basshylyǵymen MI-8 tik­usha­ǵyna otyryp, 7 myń metrlik Han Táńiri shyńynyń sol­­tústik qabyrǵasyndaǵy muz­daq­qa qondy. Muz­­daqtyń ústine qonǵan tik­ushaqtan túsken alpınıster arnaıy lagerde daıyndyqtan ótip, basty shyńdy alý sapa­ryna daıyndaldy. Tá­ji­rı­beli nusqaýshy olar­ǵa shyńǵa shyǵý bary­syn­da kezdesetin qaýipti tustardy kórsetip, bıik shyńda kezdesetin dene qysymy týraly eskertti. Top­tyń keıbir músheleri úshin beıimdelý kezeńi aýyr boldy. Kópshiliginiń basy aınalyp, qan qysymy kóterildi. Soǵan qaramastan top muzdaqtyń qıyn da kúrdeli aýmaqtaryn jeńip, shyńdy baǵyndyrýǵa eshbir shyǵyn­syz jetti. – Mundaı bıiktikte aýa qurǵaq ári qysym joǵary bolady eken. Osyndaı jaǵdaıda qat­ty qımyldaǵan kezde aýyzben demalýǵa týra keledi. Sonyń saldarynan aýyz keýip, ókpe jyldam qabynady eken. Ásirese, adamdy shól qysady. Biz muzdaqtan ótip, bıiktikti alar kezeńde qar aralas jańbyr jaýdy. Son­dyqtan túnniń bir bóligin shatyrdyń ish­in­de ótkizdik, jańbyrdan panalaýǵa týra kel­di. Tún ishinde biz baǵyn­dy­rýdy maqsat etken shyńnan birneshe qar kóshkini qula­ǵa­nyn da estidik. Biraq biz qıyndyqqa qara­mas­tan, alǵa qoıǵan maqsat – «Qarlytaý» shyńyn baǵyndyrý úshin eshteńeden taıyn­ǵanymyz joq, deıdi áýesqoı alpınısshi Danııar Tóleshov. Kelesi kúni áýesqoıshylar toby te­­ńiz deńgeıinen 4 800 metr bıiktiktegi al­ǵash­qy asýdy baǵyndyrdy. Reseıden kel­­gen týrıstik toptyń birneshe múshesi bul shyńdy ba­ǵyndyra alma­dy. Olar­­dyń qan qysymy ar­typ, basy aınal­ǵan­dyqtan tómendegi sha­tyr­da tynyǵyp, negizgi topty qaıtar jolda kútip alýdan basqa amaldary qalmady. Tek «KazTrans­Gaz» AQ-tyń negizgi áýesqoı alpınısshiler koman­dasy ǵana alǵan betterinen taımaı, Táýelsizdik shyńyn baǵyn­dyr­dy. – Saǵat tili 13:00-den asyp ketti. Belgilengen keste boıynsha biz bul ýaqytta shyń bıiginde bolýymyz kerek edi. Sondyqtan biz jigerimizdi janyp, qaıtkende de asqar shyńǵa elimiz­diń kók baıraǵyn tigý úshin qoldan kel­genniń bárin jasadyq. Aqy­ry biz alǵa qoıǵan maq­sa­tymyzǵa jetip, «Qar­lytaý» shyńynyń ushar basyna elimiz­diń Kók baıraǵy men kompa­nııa­nyń jalaýyn qadadyq. Bul bizdiń respýblıka Táýelsiz­digi­niń 20 jyldyǵyna arnaǵan syıy­myz ­edi, – deıdi áýesqoı alpınısshiler toby­nyń belsendi múshesi Danııar Tóleshov. Shyńnan túsý de áýesqoı alpınısshiler úshin jeńil bolǵan joq. Top tómendegi lagerge kóz baılanyp, qas qaraıǵanda jetti. Ekinshi lagerde olar qonalqy jasap, kelesi kúni ǵana «X-treme» Faktor jobasyn ja­saý­shy telefılm túsirýshi­ler­men birge «Qar­qa­ra» lagerine deıin tikushaq­pen jetti. Osy jerde olardy kompanııa basshy­lary qarsy alyp, «Qarlytaý» shyńyn ba­ǵyn­dy­r­ǵan­da­ry týraly sertıfıkattar men baǵa­ly syı­lyq­tar tabys etti. Mine, osy bıik shyńdy ba­ǵyn­dyrý jolyndaǵy qıyn da kúrdeli sapar «KazTransGaz» kompanııasy qyzmetker­le­riniń alǵa qoı­ǵan maqsatqa jetý jolynda­ǵy jigerli qı­myl­da­ryn pash etip, kompanııa qyzmetkerleri úshin sa­la­­­­matty ómir sal­ty­nyń qymbat ekendigin dáleldedi. Jylqybaı JAǴYPARULY.