Baıqaýǵa «Rıeltor» de qatysady

Bıylǵy «Eýrazııa» kınofestıvaliniń ha­lyq­aralyq konkýrsyna qatysatyn  kartı­­nanyń biri «Qazaqfılmniń» Short Brothers stý­dııa­symen birigip túsirgen, rejısser Ádilhan Er­janovtyń «Rıeltor» atty tolyq metrajdy kórkem fılmi. Keshe ǵana  T.Júrgenov atyn­­­da­ǵy Qazaq ulttyq óner akade­mı­ıa­syn aıaqtaǵan jas rejısserdiń bul ju­my­sy otandyq kınemato­gra­fııadaǵy fan­tastıkalyq, shym-shy­tyryq oqı­ǵaly komedııanyń eń al­ǵashqy qar­lyǵashy deýge suranyp-aq tur. Aqıqatyna júginsek, bastap­qy­da «Rıeltor» kartınasy tartym­syz, bizdiń qoǵamnyń tek súreńsiz jaǵyn kórsetýge qumar, tek baı­qaý­lar úshin túsiriletin kınolentalar qatarynda kóringeni de ras. Alaıda, sarkazmǵa toly satıra birtindep kó­rermendi ózine tarta bastaıdy. Re­jısserdiń óz ıdeıasyn jetkizý ba­rysynda  kút­pe­gen sheshimderge bara alatynyn tú­sine bastaısyń. «Rı­eltor» kar­tı­nasy – standartty satıra emes! Mıs­tıkalyq jaǵdaıda bastalyp, bir­den Almatynyń túngi klýbta­ryn­daǵy jyn­­­­oınaq ómirge ulasyp ba­ryp, kósh­pendiler zama­ny­nan bir-aq shy­ǵaratyn fantas­tı­kalyq komedııa­daǵy jasyryn tra­gedııany oqý úshin kó­­rer­men de rejıssermen deńgeı­les, tipti bolmasa ıdeıalas bolýy qa­jet sııaqty kórine beredi.  Jas rejıs­ser­diń ushqyr qııa­­lyna tek fılm aıaq­talǵanda ǵana tánti bola bastaısyz. Aıtqandaı, bul fılm byltyr shilde aıynda Almaty oblysyn­da­ǵy Ile ózeniniń mańynda jáne Al­ma­ty qalasynda túsirilgen. Bıyl «Rıeltor» fılmi prokatqa shyǵýy tıis. Qysqasy, fılm basty keıipkeri Darıktiń (akter Dáýren Qasenov) aınalasynda órbıdi. Dańǵaza ómirdi jaqsy kóretin, otyzdan asyp, orda buzbaq túgili, bir qyzdy da baqytty ete almaǵan jetesiz qumar oıyn­da­­­rynyń kesirinen qaryzǵa batyp qal­­ǵanyn ózi de baıqamaıdy. Quby­jyq sekildi Qurban (akter Qurban Máme­­talıev) óz qojaıynyna sol qaryzdy qaıtaryp, bolmasa Darık­tiń janyn jahannamǵa jiberý úshin júrgen jan. Alaıda, oqıǵa órbı kele osy eki or­tadaǵy eńgezerdeı jan­daıshaptyń júregi jumsaq, sá­bı­deı ańǵal  ekeni kórinbek. Al bul belgili bolǵanǵa deıin Darık aýy­lyndaǵy kempir-shal­dyń 2 gektardaı jeri bar ekendigi esine túsip, bir jany úshin sol jer­di  sheteldikterge satpaqshy bo­­la­­­dy da, aıaq as­tynan ekeýi rıeltor bolyp shyǵa keledi. Qyzyq ta, shyjyq ta osy jerde jatqan ata-babalardyń ba­syna qoıylǵan eskertkishti orny­nan qoz­ǵap, qulatýdan bastalady. Ǵajaıyp bir kúshtiń kómegimen yqylym zamandardan bir-aq shyǵa­tyn Darık pen Qurban ýaqyt qal­tarystarynan kimderdi kezdestirmedi deseńizshi?! Ártúrli keıipkerler, san alýan múddeler. Ssenarıı avtoryn jazǵan da rejısser Ádilhan Erjanovtyń ózi. Ol buǵan deıin de, ıaǵnı 1999 jyly «Habar» AQ «Qozy Kórpesh-Baıan sulý» atty mýltfılmder serıa­lyna ja­rııalaǵan baıqaýda ssenarıı jeńim­pa­zy atanǵan.  Fılmniń qoıýshy-re­jısseri – Azız Jambakıev. Qoıýshy-sýretshisi – Ekaterına Efımenko Aınalasy 3-4 jyldyń ishinde jas rejısserdiń «Avtoportret» «Qa­­­­ratas», «Aǵaıyndy Shorttar» atty kórkem fılmderi halyq­ara­lyq jáne otandyq kınofestıvalderge qatysyp, júldeli oryndar­dan da kórinip úlgerdi.  Al «Ba­qyt­jamal» atty qysqa metraj­dy kar­tınasy 2007 jyly «Sháken jul­dyz­dary» kınofestıvaliniń bas júl­desin jeńip alǵan bolatyn. «Eýrazııa-2008» halyqaralyq k­ı­nofestıvalinde rejıssýradaǵy tyń izdenisteri arqyly aýyzǵa iligip, arnaıy marapattalǵan qazaq rejısseriniń osy joly da aıy ońynan týyp, júldeli oryndardan kórinip qalýy ǵajap emes. Aınash ESALI. Almaty.