Yntymaǵy jarasqan yrysty jurt

Parlament tarı­hynda ár túrli ma­ńyz­­dy sheshimder qabyl­danǵan kúnder, mem­lekettiń údemeli damýy­na qajetti zań­dar qaralǵan otyrys­tar, halyqaralyq qa­ty­­­nas­­tardy odan ári ja­qyn­data túsý­ge yq­pal etetin kelisim­derdi bekitýge baılanys­ty quj­at­tar alynǵan ke­zeń­der bolady. Biraq, Qazaq­stan Par­­la­mentiniń qos pala­tasy­nyń bir­les­ken otyrysyn­da Elimiz­diń Táýel­sizdiginiń 25 jyl­dyǵy qar­sańynda jarııalanǵan Dek­larasııa­nyń mańyzy erekshe dep sanaımyn. Bul tarıhı qujattyń osy ýaqyt­ta, dál qazir qabyldanýy da kez­deısoq emes. О́ıtkeni, mem­le­keti­mizdiń dúnıe júzine belgili el bolyp qalyptasýy meılinshe qysqa merzimde bolyp, shırek ǵasyr ishinde Qazaqstan ekonomıkalyq turaq­tylyq pen azamattyq kelisimge qol jetkizdi jáne elimizdi álemdik qoǵam­das­tyq asa qarqyndy damyp kele jatqan memleketterdiń biri retinde moıyndady. Deklarasııanyń tujyrymda­masynda «Táýelsizdiktiń Uly joly máńgi bolýy tıis» delin­gen bolatyn. Bul sóılemniń mánisi men mazmuny tereńde jatyr dep oılaımyn. Jer sharynda 5000-nan astam ár túrli tilderde sóıleıtin halyq­tar, 2000-ǵa jýyq ulttar men ulys­tar bar eken. Biraq, búgingi tań­da olardyń kópshiliginde óziniń egemen­di eli, táýelsiz memleketi joq. Bizdiń baqytymyz – Táýelsiz­digimiz! Shyn­­dyǵynda da, bizdiń el úshin eń jar­qyn kezeńder Táýelsizdik alǵan jyl­dar­dan bastaldy dep aıtsaq, artyq emes. Oǵan dálel de jetkilikti. Búginde shekara­myz shegelengen, Ánuranymyz asqaq­taǵan, Kók týymyz Birikken Ulttar Uıy­my­nyń tórinde jelbiregen elimiz bar. Keń-baıtaq qazaq dalasynda birligi men tirligi jarasqan, kóp ulttyń ókilderi biri­gip, Máńgilik El quryp jatqan eńbek­qor hal­qy­myz bar. Elbasynyń salı­qaly saıasaty­nyń arqasynda beıbit ómir súrip, beıbitshilikti qolyna berik ustaıtyn bolashaq urpaǵymyz bar. Al osy táýelsizdigimizdiń irge­sin tereń­nen qalap, egemen elimizdi shırek ǵasyr boıy búkil álemge tanytyp, dúnıedegi damyǵan 30 mem­lekettiń qataryna qosylýdy kún saıyn ja­qyn­­datyp kele jatqan Nursultan Nazarbaevtaı Prezı­dentimiz bar! Táýelsizdik alǵan al­ǵash­qy jyldarda sheteldikter Qazaq­stan­nyń qandaı memleket ekendigin, onyń qaı materıkte ornalasqanyn bilmeıtin edi. Al búgingi tańda álemniń barlyq derlik elderinde Qazaqstan deseń, olar Nazarbaev deıdi, Nazarbaev deseń, Astana dep ataıtyn boldy. Osydan eki jyl buryn dúnıeniń eń damyǵan memleketteriniń biri bolyp sanalatyn Fınlıandııa Res­pýblıkasynyń (Parlamenttik memleket) Parlament basshysy Eero Heınıalýoma saparmen kelip, Elbasymen, Májilis Tóraǵasymen kezdeskennen keıin úsh kún boıy janynda birge júrdim. Birinshi kúni áýejaıdan ol kisini qarsy alǵanda kóńil kúıi bolmaǵan sııaqty bolyp kóringen. Al keıin, basshylarmen kezdesken soń, Elbasynyń aıtýymen, qo­na­ǵymyz «Báıterek» tóbesine kóteri­le­­min dedi. Sol bıikten Astanaǵa aınala kóz salyp turyp: «Dúnıede eń jas bolyp esep­teletin bas qalasyn Qazaqstannyń orta­lyq­qa kóshirgenin estip-bilip edim, biraq osy­ndaı qysqa merzimde kóz toıar­lyq ásem qalanyń keń dalada boı kótergenine, el­deri­­ńizdiń qaryshtap ósýine tańdanyp tu­r­myn», – dep, kóńil kúıi kóterilip, jaı­nap sala berdi. Sol kúnnen bastap eli­ne qaıt­qanǵa deıin ol ózin elimizdiń eski do­syn­daı sezinip, ashyla sóılep, Qazaqstan halqyna óziniń ystyq lebizderin aıtýmen júrdi. Shynynda da, búgin Astana tań­daı qaqtyratyn, álem­­niń qaı qala­symen bolsa da terezesi teń turatyn, álem­dik deńgeıde ótetin bas­qosý­lardy qabyldaıtyn, kóptegen memleket ba­s­shy­lary­nyń qaty­sýy­men bolatyn joǵa­ry deńgeı­degi saıası kez­desýler­di uıym­das­­ty­­ratyn or­ta­l­yqqa aı­nal­­dy. 25 jyldyq táýel­­siz­dik tarıhy bar mem­­­le­ke­­timizdiń órken­deý, ór­leý kezeńi­niń 19 jy­ly Astanamen baı­­­la­nys­ty. Astana eli­­­miz­diń qarqyndy damýy­­­na úlgi bola oty­ryp, Qazaq­­­stan­nyń búkil eko­no­mı­ka­lyq, áleý­mettik jáne mádenı ór­ken­­­deý jolyn­daǵy lokomotıvine aınaldy. Esil ózeniniń jaǵasynda boı kótergen astanamyz óziniń asqaq ǵı­ma­­rat­tarymen, sáýlet óneriniń kere­met úlgilerimen, túrli-tústi aı­ryq­sha jaryqtarymen tań ­qal­­­dy­ra­­dy. Táýelsiz Qazaqstannyń jańa as­tanasy IýNESKO-nyń «Álem qalasy» syılyǵymen mara­pat­­­tal­dy, elimizdiń bas qalasy Halyq­­­ara­lyq astanalar men iri qala­lar assamb­leıa­synyń múshesi bo­lyp tabyla­dy. 2011 jyly «TMD-nyń jáne EýrAzEQ-tyń úzdik qalasy» halyq­­aralyq konkýrsynyń jeńim­pazy atandy. Astananyń qalyptasýyndaǵy qysqa ǵana merzim ishinde qalanyń jalpy óńirlik ónimi 156 eseden astamǵa ósip, tórt trıllıon teńgeden astam somaǵa jetti. Investısııalar kólemi 40 ese artty. Astananyń eń negizgi baılyǵy­nyń biri – keń-baıtaq elimizdiń túk­pir-túkpirinen kel­gen, ár túrli sala­larda qyzmet etetin eń­bek­súıgish turǵyndary, onyń ishinde, myń­­daǵan jalyndy jastary. Olar oqýǵa, qyz­­met­ke kelip, kópshiligi óz baqyttaryn taýyp, astanamyzda otbasyn quryp, el­orda­­lyq bolashaq urpaqtaryn ósirýde. As­­ta­na­­nyń qurdastary da at jalyn tartyp mi­ne­tin azamattar qataryna qosylyp qaldy. Bıylǵy 2016 jyl elimizdiń árbir aza­matynyń ómirindegi erekshe ke­zeń­di bildiretin aıryqsha jyl bol­maq. Jaqyn arada Qazaqstan óz tarı­hyn­daǵy mańyzdy datany –Táýel­siz­diktiń 25 jyldyǵyn atap ótedi. Jalpy alǵanda, tarıhı ólshem turǵy­synan alǵanda, shırek ǵasyr memle­ket­tiń damýy úshin tym az ýaqyt bolyp sanalǵanymen, Qazaqstan keıbir mem­leket­terdiń júz jylda ótetin asýyn qys­qa merzim­de-aq eńsere aldy. Qazirgi kezde dúnıe júzinde ekstremızm men terrorızm kórinisteri beleń alyp, olar qoǵamnyń qalyp­tas­qan salt-dástúrlerin moıyndaý­dan bas tartyp, álemniń kóptegen memleketteri men qalalarynda ylań salyp jatqan kezde biz elimizdegi turaqtylyqty baǵalaýymyz kerek, birlesken is-qımyldar arqy­ly elimizdegi beıbit ómir men tynysh­tyq­ty odan ári saqtaýymyz qajet. Parlament depýtattary qa­byl­daǵan Deklarasııa da birlikke, tynysh tirshilikke, Elbasynyń tóńi­re­­gin­­de toptasyp, Máńgilik El qun­­­dy­­lyq­taryn aıalap-qasterleýge shaqyrady. Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev «Dúnıede táýelsiz Qazaq eli bar. Álemde egemen Qazaqstan bar. Onyń kópultty, tatý, ynty­maq­­shyl halqy bar. Qýatty ekonomı­­kasy, senimdi saıası júıesi bar. Eń bastysy – búginnen nurly, búgin­nen kemel bolashaǵy bar. Sol kúnge berik senim bar!», – dep aıtqan­daı, Táýel­siz­digimiz­­diń týy – bıik, elimiz – máń­gilik bol­syn, egemendi eli­miz­diń eki múshelden ótýi – qutty, bola­shaǵy – jarqyn bolsyn degim keledi. Elordada ótken «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 25 jyl: nátıjeler, jetistikter, keleshek kókjıegi» atty xalyqaralyq kon­ferensııada da táýelsizdik jyl­­daryndaǵy  tabystar týraly, ondaǵy Elbasynyń eleýli eńbek­teri, álemdik saıasattaǵy salıqaly jetis­tikteri týraly álemniń kóptegen elderinen kelgen memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, belgili sarapshylar óz sózderinde aıtyp ótti. Ersultan BEKTURǴANOV, Parlament Májilisiniń Depýtaty