О́ńir ómiriniń shejiresi

«Esigińniń aldy dóń bolsa, erttep qoıǵan atpen teń, aýylyńda shejireshi qart bolsa, ja­zyp qoıǵan hatpen teń» demekshi, eli­­miz­diń ár ólkesinde «jazyp qoıǵan hatqa» ba­lar­lyq qarııalar bolady. Munaraly Mań­ǵys­taý ólkesiniń sondaı qarııasy – qazir jasy toqsanǵa kelip otyrǵan О́tejan Alshymbaev. О́tekeń sonaý, soǵystyń dúrsili barsha elimizdi dúbirletip turǵan tustan atqa minip, ol kezde bir aýdan ǵana bolǵan túbektiń barlyq qıyr-shıyryn aralap, barlyq syryna qa­nyq­qan, jamanyna kúıinip, jaqsysyna sú­ıinip, hal-qaderinshe halyqtyń ómirin jaq­sartýǵa, kóńilin marqaıtýǵa mańdaıterin aıaý­syz tókken jan. Sondyqtan da búgin mań­ǵystaýlyqtar ol kisini alaqanyna salyp aıalap, aldyna salyp qurmettep otyrady. Jýyrda О́.Alshymbaevtyń ómir jolynan mol maǵlumat bergen, sonymen birge, munaı­ly ólkeniń sońǵy 60-70 jyldyq tarıhyna shynaıylyqpen sholý jasaǵan, onda izi qal­ǵan jaqsylar men jaısańdardyń óreli isterin eske alǵan jáne aqynjandy jannyń uzaq jyldardan beri tirnektep jazǵan jyr­lary men kókeıkesti syrlaryn qamtyǵan «Eseı­dim birge elimmen» atty jınaǵy ja­ryq kórdi. Kitaptyń alǵysózin jazǵan qazaqtyń aı­mań­daı azamaty, sol óńirdiń týmasy Ábish Ke­kilbaıulyna sóz bersek: «Ol jyldary Mań­ǵystaýdaı ulan-ǵaıyr ólkede bar bol­ǵany Fort-Shevchenko qalasy men Taýshyq kenti, jıyrmashaqty aýyldar bolatyn. Baı­taq dalada jaıylǵan mal men júgirgen ań­nan basqa eshteńe kórmeıtinbiz. Sonda da jer túbindegi bul ólkege sonaý astanadan múıizi qaraǵaıdaı el jaqsylary at qur­ǵat­paıtyn», dep eske ala kelip, munda qar­qa­ra­daı bolyp Sábıt Muqanovtyń, Serke Qo­jam­qulovtyń, Shara Jıenqulova men Roza Baǵlanovanyń, Ǵarı­fol­la Qurman­ǵalıev­tiń, Shámshi Qaldaıa­qov pen Tólegen Aı­ber­­ge­novtiń jáne t.b. kelgenin jazady. Son­daı, qadirmendi meı­man­­dardy arala­ta­tyn, eldi kórnekti jaǵy­­nan kórsete biletin, kór­gendi de kósem­sóz­di adamdy izdegende aý­partkomnyń hatshysy О́tekeńnen ońtaıly adam bolmaıdy eken. Al jaqsylarmen ja­nas­qan О́tekeń olar­dyń aıtqan sózderi, qy­zyqty qylyqtary men óziniń kóńiline túı­genderin qaǵaz betine túsire beripti. Sol jandy estelikter kezinde oblystyq, respýblıkalyq gazet betterine shyǵyp ta jatqan, endi solardyń bá­rin izdegen jan bir jerden tabatyn bolady. Sonymen birge, О́tejan aqsaqal jergilikti jerdegi jyr súleıleri bolǵan Sáttiǵul Janǵabylov, Túmen Baltabasov, kúı dúldú­li Murat О́skenbaev týraly derekterge toly estelikter jazyp, osy kitabyna engizgen. О́.Al­shymbaev olarmen óleń-jyrlary arqy­ly ǵana tanys emes, kózderin kórip, kóńil­de­ri jaqyn júrgen jáne talaıyna demeý bo­lyp, qoltyqtarynan súıegen adam. Sondyq­tan olardyń jan-dúnıelerin jaqsy biledi. О́tekeńniń kitabynda Mańǵystaý óńirin basqarýǵa, eldiń eńsesin kóterip gúldenýine, óneri men mádenıetiniń ósýine qoldarynan kelgenshe mol eńbek sińirgen Tólesin Álıev, Ibash Janbolatova, Tólegen Qaǵazov, Esbol О́mirbaev, Qoısary Sarǵojaev, Úsen Saǵym­baev, Orynbaı Baldekov, Násipqalı Marabaev, Nurlyhan Bekbosynov jáne t.b. jaıly da eske alý barysynda kóptegen derekter berilgen. Sonymen qatar, búkil elimizge aty shyqqan mańǵystaýlyq ǵy­lym men óner qaıratkerlerimen de О́tejan qarııa jaqsy qarym-qatynasta bolǵandar týraly ózi­niń kórgenderi men kóńilge túı­genderin, jazysqan hattaryn jú­ı­e­lep, kitabyna engizgen. Olar­dyń qatarynda fılolog ǵalym Qabıbolla Sydıqov, ataqty dá­ri­ger Estóre Orazaqov, aqyn-jazý­shylar Ábý Sársenbaev, Járdem Keıkın, Ábdijámil Nurpeıisov, Ábish Kekilbaıuly, Farıza Oń­ǵar­synova, Temirhan Medetbek jáne t.b. bar. О́tejan Alshymbaevtyń ómir joly týraly qysqasha aıta ketetin bolsaq, ol 1947 jyldan zeınet demalysyna shyqqan 1983 jylǵa deıin Fort-Shevchenko, Mańǵystaý, Maqat, Jańa­óz­en aýdandyq, qalalyq atqarý komıteti tór­aǵa­synyń orynbasary, tóraǵasy, partııa hat­shysy bolyp istegen jan. Bes ul, eki qyz ósirip, olardy elge úlgili azamattar etip tárbıelegen. Qazir olardan 21 nemere, 10 shóbere kórip otyrǵan jaıy bar. Birneshe orden-medaldardyń ıegeri. Kóp jyldan beri Jańaózen qalalyq ardagerler uıymynyń tóraǵasy. 700 bettik atalǵan eńbegi onyń barlyq ómir jolyn qamtysa, qyzyqty da, ulaǵatty derekterge toly. Sonyń ishinde 1994 jyly sol jyldarda AQSh-ta qyzmet jasaǵan uly Zeınollanyń úıinde 45 kún bolyp, kórgen-túıgenderin «Amerıka kúnde­li­gi» atty esteligine toptastyryp, oqyrman­ǵa usynypty. Bul kitapty túısinip, súısinip oqyǵan jandarǵa berer tálimi men tárbıesi óte mol. Jaqsybaı SAMRAT.