18 qazan Búkilálemdik rýhanı kelisim kúni dep jarııalanǵany belgili. Qazaqstan óz táýelsizdigin alǵan eleń-alań shaqta-aq Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen 1992 jyldyń osy kúni «Rýhanı kelisimniń búkilálemdik kongresin» ótkizgen bolatyn. Sodan beri 18 qazan – Búkilálemdik rýhanı kelisim kúni dep atalady.
Byltyr bul kún Astana qalasynda 18-20 qazan aralyǵynda atap ótilip, onyń barysynda «Búkilálemdik rýhanı mádenıet forýmy» ótkizilgen bolatyn. Oǵan 70-ten asa elden 500-den artyq qonaqtar qatysty. Álemniń ǵylym, mádenıet, saıasat salasyndaǵy aty máshhúr qaıratkerleri, óner adamdary álemdik rýhanı kelisimge kelýdiń joldary týraly ózderiniń oılaryn ortaǵa saldy. Forým ózara kelisimdi tatý kórshilik jaǵdaıynda beıbit ómir súrý úshin jáne tózimsizdik pen zorlyq-zombylyqqa qarsy birigýde adamzattyń rýhanı kúshin, aınymas qundylyǵyn paıdalanýdy maqsat etti.
Al bıyl bul kún «Rýhanı mádenıet – álemdi jańartýdyń kilti» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııamen atap ótilmekshi. Ol 17-19 qazan kúnderi Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda bolady. Ázirge 23 elden aıtýly qaıratkerler, óner adamdary keletinin bildirgen. Konferensııa barysynda «Qazaqstan Gollıvýd juldyzynyń kózimen» atty fılmniń tusaýkeser rásimi bolady. Osy sharaǵa baılanysty uıymdastyrý komıtetiniń teń tóraǵasy, Senat depýtaty Tólegen Muhamedjanov jýrnalıstermen baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Bul máslıhattyń ereksheligi sol, munda ózim ǵana sóılemeı, sizderdiń de Rýhanı kelisim kúnin qalaı ótkizgenimiz durys degen pikirlerińizdi estigim keldi, dedi ol óziniń sózinde.
1997 jyldyń 18 qazanyn biz aıryqsha sharamen atap óttik. Dál osy kúni bizdiń elimizdegi 60 myń adamdy bir mezgilde dastarqan basyna otyrǵyza aldyq. Oǵan qoǵamnyń barlyq buqara toptarynyń ókilderi: aýqattylar men áleýmettik jaǵynan álsiz qorǵalǵandar, qyzmetkerler men ýaqytsha jumyssyzdar, zeınetkerler, jetimder ókilderi – bár-bári qatysty. Dastarqandaǵy otyrys Islam men Pravoslavıe dinderi basshylarynyń qudaıdan Qazaqstanǵa, halqymyzǵa beıbit ómir men jaqsy turmys tilep, syıyný rásimin jasaýdan bastaldy. Sóıtip, barsha qazaqstandyqtyń ókilderi bir dastarqannan bir mezgilde dám tatty. Al qazaq halqy úshin dastarqannan úlken, dastarqannan syıly oryn joǵy belgili. Qazaq atamyz «asyń barda el tany berip júrip, atyń barda jer tany jelip júrip» degen ǵoı. Onyń ústine Qazaq eń jaǵymsyz qylyqty da «dastarqannan attady» dep sógip jatady. Ondaı kisige qazaqtyń júregi eshqashan jibimeıdi, sondyqtan da qazaq balasy qandaı asyǵys bolsa da dastarqannan attamaı, dámin tatyp ketedi. Basqa halyqtar arasynda da dastarqannyń qudiretin joǵary qoıatyn dástúrler bar. Rýhanı kelisim kúni barsha qazaqstandyqtar ortalyq úlken dastarqanmen birge úılerinde de dastarqan jaıyp, elimizge amandyq, baqyt, baıandy ómir tilep otyrsa, qandaı ǵanıbet.
Aıta ketetin jáıt, dedi sóziniń sońynda T.Muhamedjanov, bizge 1997 jylǵy úlken dastarqandy jaıýǵa Qazaqstanda sol kezderi jumys istegen amerıkalyq iskerler demeýshilik jasaǵan edi. Olar bizdiń ıdeıamyzdy birden túsinip, qoldaǵan bolatyn. Osynyń ózi olarǵa mundaı dástúrdiń jaqyndyǵynan bolsa kerek. Osylaı degen senator osy ıdeıanyń qoldaý taýyp, Rýhanı kelisim kúnin qazaqstandyqtar jyl saıyn osyndaı úlken dastarqan jaıýmen atap ótkenin qalaıtynyn jetkizdi. Jýrnalıster birqatar suraqtar qoıyp, artynan ozyq ıdeıany qoldap, halyqqa jetkizýge ýáde berdi.
Jaqsybaı SAMRAT.