Iаdrolyq qater – halyqaralyq qoǵamdastyq úshin ortaq problema

Sheteldik buqaralyq aqparat quraldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasynyń 66-sessııasynda sóılegen sózderine jáne Sessııa aıasynda birqatar memleketter basshylarymen bolǵan ekijaqty kezdesýleri týraly pikirler bildirýde. Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaev BUU Bas Assam­bleıa­syndaǵy jalpysaıası pikirsaıysta óz eliniń Qaýip­sizdik Keńesine múshelikke kandı­datýrasyn usynýy yqtımal ekendigi tý­raly málimdedi. Bul – Uıymǵa kirgennen bergi ýaqytta BUU-daǵy óz pozısııasyn óz­gerissiz nyǵaıtýǵa ja­salǵan naqty qadam. Al Qazaqstan ózge de postkeńistiktegi eldermen qatar osydan týra 20 jyl buryn – KSRO taraǵannan keıin táýel­sizdikterin al­ǵan eldermen birge BUU-nyń múshesi boldy. Nursultan Nazarbaev Bas Assambleıada sóz sóılegen soń, bizdiń radıoǵa suhbat berdi. Prezıdent suhba­tynda óz eliniń aýmaǵynda MAGATE aıasynda qyzmet etetin halyq­aralyq ıadro­lyq otyn bankin ornalastyrýǵa daıyn ekenin atap ótti. Qazaqstan Pre­zıdenti Nur­sul­tan Nazarbaev jalpyǵa or­taq ıadrosyz álem dek­larasııasyn qu­rýdy bastaýǵa sha­qyrdy. Osyǵan baı­lanysty Memleket basshysy bul úde­riske «ıadro­ly» el­der­diń barlyǵy qo­sy­lý qajet­ti­gin, buǵan AQSh pen Reseı arasyndaǵy arse­nal­dardy ke­zeń-kezeńi­men qysqartý týraly kelisimniń naqty mysal bola­tyndyǵyn atap ótti. N.Nazarbaevtyń pikirinshe, jalpyǵa ortaq ıadrosyz álem deklarasııasy bar­lyq memleketterdiń jaýapkershiligin kúsheıtedi jáne qarýdy birtindep joıý joldaryn ilgeri jyljytady. «Búginde álemde qarama-qarsy jaǵdaı qalyp­tasqan: birine ıadrolyq qarýdy ustaýǵa jáne ony jetildirýge ruqsat etiledi, basqalaryna kerek bolsa,  daıyndaýǵa múlde tyıym salynady. Bul ádilettilik emes, proporsıonaldy emes. Halyqaral­yq quqyqta mundaı erejeler qaıta qa­ralýy qajet», – dep málimdedi Qazaqstan Prezıdenti BUU Bas Assambleıasynyń 66-ses­sııa­syndaǵy sóılegen sózinde. Prezıdent sondaı-aq álemdik qoǵam­dastyqty aqparattyq úderisterdi baqylaýǵa nazar aýdarý qajet dep esepteıdi. Qazirgi kezde osynaý mańyzdy salany retteıtin bir de bir halyqaralyq qujat joq. Bul elderdiń qaýipsizdigine qater tóndiredi. N.Nazar­baev­tyń pikirinshe, ıadrolyq qarýy bar memleketterge álemdik qoǵamdastyq ujymdasqan túrde qaterli qarýlardy joıý jóninde úndeý qabyldaýlary tıis. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Taıaý shy­ǵys­ta beıbitshilik ornatý úshin Palestına memlekettik taný qajet, dep habarlady beısenbide Memleket basshysynyń baspasóz qyzmeti. «Bul kúnderi Palestınanyń qıyn prob­lemalary belsendi talqylanýda. Qazaqstan Palestına memleketin qurýdy qoldaıdy. Tarıh tarazysynda – qıyn másele. Bul týraly AQSh prezıdenti Barak Obama aıtty. Palestınanyń táýel­sizdiginsiz Taıaý Shyǵysta ornyqty beıbitshilikke qol jetkizý múmkin emes», – dep málimdedi N.Nazarbaev BUU Bas As­sam­bleıasynyń 66-ses­sııasynda sóılegen sózi barysynda. Qazaqstan Res­pýblıkasy­nyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Nıý-Iorktegi BUU-nyń shtab-páterinde ıadrolyq qaýipsizdik jónin­de­gi joǵary deńgeıdegi otyrysta qaýipsiz beıbit atom ıgerý týraly usynyspen shyqty. «Álemdegi sońǵy jaǵdaılar ıadrolyq energetıkany paıdalanýdyń sapaly ja­ńa kezeńine  naqty túrde shyqqan­dy­ǵyn kórsetedi. Osyǵan baılanysty Qazaqstan qaýipsiz beıbit atomdy ıgerý úshin úsh ámbebap qaǵıdatty usynady», – dedi N.Nazarbaev. Onyń birinshisi – energe­tı­ka­lyq atomdy damytý salasyndaǵy jalpy­planetarlyq mehanızmderdi basqarý úde­risterin jetildirý. Ekinshisi – tótenshe atomdyq jaǵdaılar kezinde jalpyǵa tanylǵan qaǵıdattar men daǵdarystardy joıýdyń mehanızmderi qajet. Úshinshisi – ıadrolyq nysandarda kórinis beretin kez kelgen qıyndyqtardy der shaǵynda álemdik qoǵamdastyqqa habardar etý. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev BUU-ǵa múshe elderdi 2017-2018 jyldarǵa arnalǵan BUU Qaýip­sizdik Keńesiniń turaqty emes múshe­li­gi­ne Qazaqstan kandıdatýrasyn qol­daýǵa shaqyrdy. «Qazaqstan 2017-2018 jyldarǵa ar­nal­ǵan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaq­ty emes músheligine Qazaqstan óz kan­dı­datýrasyn usyndy», – dep aıtty N.Nazarbaev sársenbi kúngi BUU Bas As­sam­bleıasynyń 66-sessııasyndaǵy jalpy­saıası pikirsaıysta sóılegen sózinde. «Biz álemdik qoǵamdastyq qoldaý bildiredi dep úmittenemiz», – dedi Prezıdent. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Uıymǵa múshe memleketterdi jahandyq aqparattyq keńistiktiń halyqaralyq quqyqtyq bazalaryn tezdetip qurýǵa  shaqyrdy. «Aqparattyq keńistik – bul jer baı­lyǵy, áýe jáne sý álemi, ǵarysh sekildi adamzattyń bolashaǵy úshin mańyzdy sala bolyp tabylady. Búginde aqparattyq úde­risterdi retteıtin birde bir halyqaralyq konvensııa, birde-bir kóptarapty shart joq», – dep kórsetilgen N.Nazarbaevtyń sóı­legen sózinde. Budan basqa, Prezı­denttiń pikirinshe, jahandyq aqparattyq keńistiktiń halyqaralyq quqyqtyq bazasy qurý erekshe mańyzdy. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev sár­senbide BUU Bas As­sambleıasynyń 66-ses­sııa­­synda sóıle­gen só­zinde jalpyǵa ortaq ıadrosyz álem deklarasııasyn ázir­leýdi bastaý týraly usynyspen shyqty. Prezıdent Qazaqstan 2012 jyly Seýlde ótetin Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtke úlken úmit artatynyn atap ótti. Prezıdent sondaı-aq  búginde álemde qarý-jaraq jasaýǵa ketetin shyǵynnyń jalpy jıyntyǵy «qyrǵı-qabaq soǵys» jyl­da­ryndaǵydan eki esege tez óskenin, ol jyl saıyn 6 paıyzǵa artyp, qazirdiń ózinde 1,5 trıllıon dollarǵa jetkenin atady. BUU Bas As­sam­bleıasynyń 66-ses­sııa­synda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óziniń sózinde Jalpyǵa ortaq ıadrosyz álem deklarasııasyn jáne onyń quqyqtyq qujattaryn ázirleý qajet ekendigin málimdedi. «Búginde aqparattyq úderisterdi retteıtin birde-bir halyqaralyq jáne birde-bir kóptarapty shart joq. Son­dyq­tan da bankterge, memlekettik mekemelerge, tipti ıadro­lyq nysandarǵa «sha­býyl» jasaǵan haker­lerdiń kópshiligi ja­zalanbaıdy», – dep málimdedi Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev BUU Bas Assambleıasynyń 66-sessııasynda sóılegen sózinde. Sondaı-aq Prezıdent Palestına memleketiniń táýelsizdiginsiz Taıaý shyǵysta turaqty beıbitshilikke qol jetkizý múmkin emestigin atap ótti.