Jıyndy ashqan Prezıdent Ákimshiliginiń basshysy Á.Jaqsybekov qazirgi kezde «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý jumysy bastalǵanyn atap ótip, oǵan barlyq ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar men azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń ókilderi qatysyp jatqanyna toqtaldy.
«О́zderińizge belgili, ulttyq komıssııanyń jumys toptary naqty josparlaryn jasap, osy kúnderi jan-jaqty jumystar júrgizilýde. Búgingi otyrysta biz osy aralyq kezeńde atqarylǵan jumystardyń esebin tyńdaıtyn bolamyz», – dedi Á.Jaqsybekov.
Sodan keıin jıynǵa qatysýshylar «Rýhanı jańǵyrý» qoǵamdyq sanany jańǵyrtý baǵdarlamasyn iske asyrý aýqymynda ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdar atqarǵan jumystardyń nátıjelerin talqylady. Bul rette Premer-Mınıstr Keńsesi basshysy Nurlan Aldabergenov pen Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek jáne Qaraǵandy oblysynyń ákimi Erlan Qoshanov otyrysta negizgi baıandama jasaǵanyn aıta keteıik.
Sondaı-aq, atqarylǵan jumystyń negizgi nátıjeleri, tujyrymdamalyq ustanymdar men qyzmetti odan ári uıymdastyrýdyń naqty sharalary aıasynda, latyn qarpine kóshý, «Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq», «Týǵan jer», «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy», «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet», «Qazaqstannyń 100 jańa tulǵasy» jobalary boıynsha, jumys toptarynyń jetekshileri esep berdi.
Talqylaý barysynda «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn, onyń ishinde arnaıy jobalardy júzege asyrý jónindegi usynystar tujyrymdaldy. Sóıtip, otyrysqa qatysýshylar baǵdarlamadaǵy mindetterdi tıimdi iske asyrý úshin jobalyq ustanymdy engizýdiń mańyzdylyǵyn erekshe atap ótti.
Sonymen qatar, Ulttyq komıssııa múshelerine «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy boıynsha ázirlengen ádistemelik materıaldar, sonyń ishinde BAQ-qa arnalǵan ádistemelik qural, joǵary oqý oryndaryna arnalǵan ádistemelik usynymdar, aqparattyq-túsindirý jumysy boıynsha qural, Baǵdarlama týraly mańyzdy suraqtardyń 20 jaýaby usynyldy. Otyrys qorytyndysy boıynsha birqatar naqty sheshimder qabyldanyp, memlekettik organdar men jumys toptarynyń jetekshilerine tapsyrmalar berildi.
Esterińizge sala keteıik, Memleket basshysynyń Jarlyǵymen qurylǵan Ulttyq komıssııa qoǵamdyq sanany jańǵyrtý baǵdarlamasyn iske asyrýdy jáne eldiń mádenı-gýmanıtarlyq damýyn jan jaqty qamtamasyz etýdi kózdeıdi. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev sáýir aıynda Prezıdent janyndaǵy Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi ulttyq komıssııany qurý týraly Jarlyqqa qol qoıǵan bolatyn. Al komıssııa quramyna belgili qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdar, jazýshylar, jýrnalıster, Parlament depýtattary, Úkimet músheleri, oblystardyń, Astana jáne Almaty qalalarynyń ákimderi, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri men saıası partııalardyń ókilderi kiredi.
Búgingi basqosýda áńgime aýanynyń basym bóligi respýblıka kólemindegi tarıhı kóne eskertkishterdi qaıta zerdeleý arqyly tanyp, bilýdiń jaı-kúıine aýǵandyqtan, jıynǵa qatysqan aımaq jetekshileriniń birqataryn sózge tartqan bolatynbyz. Endeshe, otyrysqa qatysqan ulttyq komıssııa músheleriniń pikirlerin nazarlaryńyzǵa usynamyz.
Ulytaýdy ulyqtaý jumystary bastaldy
Erlan Qoshanov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi
Memleket basshysynyń maqalasyna qatysty jer-jerlerde aýqymdy jumystar bastalyp ketti. Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý baǵdarlamasyn iske asyrý barysynda biz Elbasy maqalasynda tereń de tuńǵıyq oılar jatqandyǵyn sezinip otyrmyz. Aıryqsha atap ótkim keletini Qaraǵandy oblysynyń jurtshylyǵy men qoǵam belsendileri, zııaly qaýym ókilderi jáne el kásipkerleri mundaı bastamany óte qatty qoldap, qýattaýda. Aımaqtaǵy atqaminer azamattar men kásipkerler «Týǵan jer» baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin júz mıllıon teńgeden astam qarajat jınap, salamatty ómir saltyn nasıhattaýǵa sep bolatyn túrli áleýmettik nysandardy salýǵa qyzý kirisip ketkeni sózimdi aıǵaqtaı túsedi. Onyń ústine sporttyq nysandy salyp eldi mekenge syıǵa tartýmen shektelmeý qajettigin jalpy qoǵam sezinip otyr. Jappaı qolǵa alynǵan mundaı ıgilikti sharanyń astarynda el men jerge, Otanǵa degen sheksiz qurmet pen baıtaq Qazaqstanǵa degen sheksiz patrıottyq sezim jatqany sózsiz. Demek, memlekettik deńgeıde júzege asyrylyp jatqan bul joba jastardyń boıynda otansúıgishtik qasıet qalyptastyratyny aqıqat.
Árıne, Elbasy maqalasynda arnaıy aty atalǵan Ulytaý óńirine qatysty jobalardy damytý, jetildirý jumystary qyzý qolǵa alynatyndyǵyn da aıryqsha atap ótkim keledi. О́ıtkeni, Ulytaý óńirinde osy kúnderdiń ózinde aýqymdy jumystar bastalyp ta ketti.
Elbasy bastamasyn el qoldady
Nurlan Noǵaev, Atyraý oblysynyń ákimi
Halyqtyń oıynda júrgen máselelerdiń barlyǵy da Elbasymyzdyń «Rýhanı jańǵyrý: Bolashaqqa baǵdar» maqalasynda naqty atap kórsetilgen. Sondyqtan biz óz aımaǵymyzda elimizdiń atyn shyǵaryp, halqymyzdyń mereıin ústem etken azamattardyń ónegeli isterin úlgi etýge qatysty máselelerdi talqylaý ústindemiz.
Sondaı-aq, mádenıetimiz ben ádebıetimizge eńbegi sińgen tulǵalardyń týyndylary arqyly óskeleń urpaqtyń sanasynda patrıottyq sezim qalyptastyrý jaıyn da ártúrli jıyndarda sóz ettik. Osylaısha, Atyraý oblysynyń aýmaqtarynda túrli deńgeıde aqparattyq, nasıhattyq túsindirý jumystaryn júrgizdik. Bul shara tek qana jergilikti atqarýshy bılik tarapynan ǵana júzege asyrylyp qana qoımaı, oǵan tutas qoǵam bolyp atsalysý men óńirlerdegi Aqsaqaldar alqasynyń jumyla kiriskenin de arnaıy atap ótkim keledi. Oǵan orta býyn azamattar men jastar leginiń qosylyp, bastamalardy biraýyzdan quptaýy – Qazaqstannyń aýyzbirligi men tatýlyǵy jarasqan el ekendiginiń taǵy bir aıqyn dáleli bola aldy.
Biz bıyl «Alash» mýzeıin ashamyz
Altaı Kólginov, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi
Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi ulttyq komıssııanyń kezekti otyrysynda Batys Qazaqstan aımaǵyndaǵy mádenı qundylyqtardy qaıta jańǵyrtý men ony el ishinde keńinen nasıhattaý maqsatyndaǵy jospar, jobalarymyzdy komıssııa músheleriniń aldynda tanystyryp, talqyladyq. О́ıtkeni, bizdiń óńirde el tarıhyn tanyp, bilýge qushtar jandarǵa kórsete alatyndaı baı tarıhymyz ben kóne jádigerlerimiz az emes.
Jýynda ǵana osyndaı qundylyqtardy dáripteı otyryp, jurttyń nazaryna usynýǵa qatysty josparlarymyzdy úsh kezeń boıynsha jasap shyqtyq. Iаǵnı, qysqa merzimdi, orta merzimdi jáne uzaq merzimdi basym maqsattarǵa jiktelgen jumystarymyzdyń negizgi baǵyty – ultymyzdyń rýhanı turǵyda jańǵyrýyn joǵary deńgeıde júzege asyrý bolmaq. Bul rette alǵashqy daıyndyq jumystarymyz latyn álipbıine kóshý máselesine qatysty qolǵa alyndy. Munyń bári bir ǵana kúnde sońyna jetkize qoıatyn sharýalar emes ekendigin eskerip, qazirgi kezde elge belgili tanymal tulǵalar men ǵalym, ustazdar qaýymy buqara ishinde túsindirý jumystaryn júrgizýde.
Sol sııaqty, «Týǵan jer» baǵdarlamasyndaǵy mindetterdi oryndaý úshin aımaqtardan mesenattar men demeýshiler izdestirilýde. Qoǵamdy aýyzbirlik pen uıymshyldyqqa, tatý-tátti tirshilik keshýge úndeıtin ártúrli áleýmettik mańyzy zor jıyn, sharalar ótkizýge belsendi ári ultjandy azamattar tartylýda. Máselen, bul baǵyttaǵy ıgi isimizdiń biri – Alash qozǵalysynyń 100 jyldyǵyna oraı, aımaq ortalyǵynan arnaıy «Alash» mýzeıin ashýdy josparlaý ústindemiz. Mundaı oıdy óńir kásipkerleri men azamattary biraýyzdan quptady. Bári oıdaǵydaı bolsa, jyl sońyna qaraı «Alash» mýzeıin el tamashalaıtyn bolady dep josparlap otyrmyz. Ol úshin óńirde óz zamanynan beri murty buzylmaı saqtalǵan ǵımarat ta, onyń ishin toltyrýǵa kóne jádigerlik buıymdar da jetkilikti.
Barlyq saladaǵy jumystar qaıta jańǵyrtýdy qajet etedi
Vladımır Bojko, Parlament Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary
Biz búgin Prezıdent janyndaǵy Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi ulttyq komıssııanyń kezekti otyrysynda bas qosyp otyrmyz. Alqaly jıynǵa joǵary laýazymdy sheneýnikter men birqatar oblys ákimderi arnaıy shaqyrylyp otyr. О́ıtkeni, Memleket basshysynyń el bıligi aldyna aıqyndap bergen tapsyrmalary men maqsat, mindetterin oryndaý asa mańyzdy bolyp tabylady ári ony júzege asyrý máselesin talqylaýǵa tıisti vedomstvolardyń jetekshileri belsendi qatysqany jón dep sanaımyz. Osy kezge deıin Elbasymyz jarııalaǵan «Týǵan jer» baǵdarlamasyn oryndaýǵa qatysty jobalar kezeń-kezeńmen qolǵa alynyp jatqanyn jáne arnaıy komıssııa men jumys toptary da óz qyzmetterine qyzý kiriskendigin aıta ketken abzal.
Sondaı-aq, jaqynda ǵana Konstıtýsııaǵa engizilgen ózgerister men Elbasynyń qoǵamdyq sanany jańǵyrtýǵa qatysty bergen nusqaýlaryn eskere otyryp, tez arada qoldanystaǵy zańnamalyq bazaǵa saraptama jasap, Prezıdent tapsyrmasyn oryndaýǵa múmkindik beretin tıisti zańdar tizimin naqtylaý qajettigi qolǵa alynýda.
Al endi sharýanyń basyn neden bastaýymyz kerek degen máselege keler bolsaq, biz barlyq saladaǵy jumystardy qaıta jańǵyrtýymyz qajet. Sebebi, Memleket basshysy óz maqalasynda otandastarymyzǵa osyny ashyq atap kórsetti. Aıtalyq, «Týǵan jer» baǵdarlamasy men ulttyń júz tulǵasyna qatysty jobalardy jappaı qoǵam bolyp qolǵa alýǵa tıispiz. Tipti, mundaı aýqymdy sharaǵa shalǵaı eldi-mekenderdiń turǵyndary men jergilikti jerlerdegi atqarýshy bılik organdary arqyly el azamattary jappaı jumyldyrylǵany jón.
Eldik múddedegi esebimiz túgendele túsýde
Janseıit Túımebaev, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi
Ońtústik – eń aldymen tarıhı eskerkishter men kóne ǵımarattar, mádenı oshaqtar orny eń kóp shoǵyrlanǵan aımaq. Sonymen qatar, kúlli qazaq tarıhyndaǵy handar men batyrlardyń, kóptegen tarıhı tulǵalardyń jatqan jeri.
Osyǵan oraı, rýhanı turǵydan jastarymyz arqyly halqymyzdyń kemel keleshegi úshin kóne tarıhı eskertkishterimizdi muqııat zerttep, zerdeleý isin Elbasy tapsyrmasyna saı qolǵa alýdamyz. Sondyqtan da biz zertteý jumystaryna oraı túrli konferensııalar men sımpozıýmdar ótkizý arqyly rýhanı jańǵyrý úderisin júrgizemiz. Ult rýhanııatyn osylaısha jańa turǵydan tanytý elimiz úshin máni zor jańashyldyq dep baǵalanýda.
Sol sebepten de, elimizge belgili jazýshylar men tarıhshylar, qaıratkerler men ǵalymdardyń basyn qosqan birneshe jumysshy toptar qurylyp, óz qyzmetterine kirisýde. Olar eń aldymen kóne tarıhı eskertkishterdi taýyp, zertteýde. Sodan keıin sol nysandarǵa tıisti ınfraqurylymdyq sharalar uıymdastyrý arqyly tanymdyq, týrıstik saıahat jasaý máseleleri qarastyrylýda. Mysal úshin aıta keteıin, mundaı saparlar tabıǵaty tamasha, ańyz-ápsanasy ǵajap Qazyǵurt taýyna nemese 1993 jyly Elbasymyz kelip ashyp bergen Ordabasy bıigine qatysty uıymdastyrý kózdelýde. О́z kezeginde osyndaı saparlar arqyly eldik turǵydaǵy múddemizdiń esebi túgendele túsetindigi sózsiz.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan».
