Parlamentaralyq baılanys – memleketaralyq qatynastyń mańyzdy quramdasy

Keshe Qazaqstan Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qaırat Mámı óziniń shaqyrýy boıynsha elimizge resmı saparmen kelgen Qytaı Halyq Respýblıkasy Halyq ókilderi búkil­qy­taı­lyq jınalysy Turaqty komıtetiniń (HО́BJ TK) Tóraǵasy Ý Bangomen kezdesti. HО́BJ TK – turaqty jumys isteıtin organ. Qytaı Halyq Res­pýblıkasy Konstıtýsııasynyń 58-babynda ol zańnamalyq bılikti atqaratyn resmı organ dep anyqtalǵan. TK eldegi kóptegen zań aktilerin qabyldaıdy, tek HО́BJ-niń  jeke óz quzyretine ǵana tıisti degen anyqtama alǵan zań aktileri Búkilqytaılyq jı­na­lysta qabyldanady. Bir sózben aıtqanda, TK – QHR Parlamenti dep tanýǵa bolatyn organ. Onyń qyz­meti KSRO kezindegi Jo­ǵar­ǵy Keńesiniń tóral­qasyna uq­saıdy. HО́BJ TK ókilettigi bes jyl merzimge belgilengen. Ol eki aıda bir ret óz otyrysyn ótkizip, zańnamalar qabyldaıdy. Al oty­rystar arasyndaǵy aǵymdyq ju­mys­tardy Tóraǵa men onyń oryn­basarlary atqarady. Tóraǵa orynbasarlarynyń sany 20 adamǵa jýyq, sonymen qatar, jaýapty hatshysy da bolady. Bular Tóraǵa keńesi dep atalady. Tóraǵa men onyń orynbasarlary eki merzimnen artyq ýaqytqa saılanbaıdy. Al TK-nyń ózi 130 adamnan turady. Ádette Tóraǵa­nyń mindetin Qytaı Kommýnıstik partııasynyń joǵary basshy­ly­ǵynyń bedeldi múshesi, kór­nek­ti memleket qaıratkeri atqa­ra­dy. 1998-2003 jyldary bul qyzmetti Lı Pen atqaryp keldi. Al 2003 jyldan beri ony Ý Bango atqarady. Kezdesý aıaqtalǵan soń taraptar jýrnalısterge málimdeme jasady. Qytaı Halyq Respýblıkasy HО́BJ TK Tóraǵasy Qazaqstanǵa tuńǵysh ret resmı saparmen kelip otyr, dedi Q.Mámı. Onyń saparynyń baǵdarlamasy óte tyǵyz ári mazmundy. Biz Senatta eki­jaqty kezdesý ótkizdik. Buǵan deıin Ý.Bango Almatyda jergilikti bılik ókilderimen kezdesti. Sonymen birge, keshe Qazaqstan Parlamenti Máji­li­sinde kelissóz júrgizdi. Búgin tústen keıin Ý Bango bastaǵan Qytaı dele­gasııasy eki el isker toptarynyń qaty­sýymen bo­la­tyn bıznes-forýmnyń jumysyna qaty­sady. Al erteń Qytaı delegasııasynyń basshylyǵy Elbasy N.Nazarbaevtyń qabyldaýynda bolady. Odan ári Qaırat Mámı Senatta bol­ǵan kelissózderdiń nátıjesine toqtal­dy. Biz eki el zań shyǵarýshy organdary arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatynda delegasııalar almasý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizdik. Mundaı kezdesýler zań shyǵarý qyz­me­tin­de ózara tájirıbe almasýǵa, ekijaq­ty qatynastarda qol jetkizilgen qu­jat­tardy ýaqytynda ratıfıkasııalaýǵa múmkindik beredi. Osylaı deı kelip, eki eldiń tatý kórshilik tarıhyna, áriptestik áleýetterine toqtalyp ótti. Bizdiń elderimizdiń arasyndaǵy dostyq jáne ózara tıimdi ekonomıkalyq baı­la­nystar qazir strategııalyq deńgeıge deıin kóterildi. Qytaı qazir Qazaq­stan­nyń ekonomıkadaǵy basty serik­tes­te­ri­niń birine aınaldy. О́tken jyly eki­jaqty saýda aınalymy 20 mlrd. AQSh dollarynan assa, 2015 jylǵa qaraı ony 40 mlrd. dollarǵa  jetkizý kóz­de­lý­de jáne oǵan qol jetkizýge barlyq múmkinshilikter bar, dedi Senat Tóraǵasy. Eki eldiń yntymaqtastyǵyndaǵy joǵary nátıje Memleket basshylary Nursultan Nazarbaev pen Hý Szın­tao­nyń ózara tyǵyz qarym-qatynas ornat­qandyǵynyń arqasynda múmkin bolyp otyr. Sonyń ishinde Qazaqstan Pre­zı­dentiniń aqpan aıyndaǵy Qytaıǵa jáne QHR Tóraǵasynyń bıylǵy maýsym aıyn­daǵy Qazaqstanǵa sapar alma­sý­lary strategııalyq áriptestiktiń keleshegi zor baǵyttaryn belgilep berdi, dedi Q.Mámı. Kezdesý barysynda biz eki memlekettiń halyqaralyq jáne aı­maq­tyq uıymdardaǵy ózara yntymaq­tas­tyq­taryna toqtalyp, olardyń nátı­je­lerine de qanaǵat bildirdik. Sonymen qatar, Qazaqstannyń dinaralyq únqaty­sý men ózara tózimdilikti saqtaýdaǵy tájirıbesiniń mańyzdylyǵy atalyp ótti. Biz Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderine úzbeı qatysyp kele jatqan Qytaı jaǵyna rı­zashylyǵymyzdy bildiremiz. Bizdiń el­derimizdiń arasyndaǵy barlyq sala­da­ǵy yntymaqtastyqtar, sonyń ishinde, parlamentaralyq baılanystar eki­jaq­ty tıimdi negizde damı túsetinine senim bildiremin. О́z kezeginde Ý Bango Din lıderleri sezderin BUU aıasynda ótkizý týraly Qazaqstan basshysynyń bastamasyna qoldaý bildirdi. Sonymen birge, jyly shyraıly kezdesýlerge baılanysty al­ǵys aıtyp, «Qazaqstanǵa kópten kútken alǵashqy saparynda» kórgenderi shy­naıy tańdanys týǵyzatynyn jáne «ol halyqtyń Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń dana basshylyǵymen qol jetkizgen tarıhı erliginiń dáleli» ekenin aıt­ty. Qazaqstan aldaǵy ýaqytta Táý­el­sizdiginiń 20 jyldyǵyn atap ótedi, dedi Ý Bango. Sizderdiń elderińiz óziniń damý jolyn tapty, ony qazirgi kezde «Qazaqstan joly» dep ataıdy. Búginde Qazaqstan ómirdiń barlyq salasynda  joǵary tabystarǵa qol jet­kizdi, siz­derdiń elderińizdiń halyq­aralyq arenada mańyzdy jáne aýqym­dy orny bar. Dıplomatııalyq qarym-qatynastar ornaǵan 20 jylda, dedi meıman sózin jalǵap, eki el arasynda qarqyndy jáne baıypty qatynastar ornady, biz­diń elderimiz lıderleriniń arasyndaǵy jıi baılanystar men pikirlesýler jal­ǵasyp keledi. О́zara saıası senimniń jo­ǵary deńgeıi strategııalyq yntymaq­tas­tyqtyń jańa, sapaly satysyna kóte­rilýge múmkindik beredi. Ý Bango parlamentaralyq baıla­nys­tardy memleketaralyq qatynastar­dyń mańyzdy quramdasy dep baǵalady. Jáne eki eldiń parlamentteri arasynda parlamentaralyq únqa­ty­sýdy jańa tarıhı mejege bıiktete alatyn jaqsy irgetas salynǵanyn atap kórsetti. Bul bizdiń halyqtarymyz ara­syn­daǵy kóp ǵasyrlyq dostyq ıdeıasyn álemdik arenada ilgeriletýge, onyń túp­ki múdde­lerine qatysty barlyq máse­le­ler­di tolyq túsinýge jáne qoldaýǵa múm­kindik beredi. Búkil Qazaqstan hal­qyn Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵymen qut­tyqtaımyn jáne Prezıdent Nur­sul­tan Nazarbaevtyń basshylyǵymen Qazaq­stan aldaǵy ýaqytta  budan da jar­qyn jáne joǵary tabystarǵa qol jetkizedi dep senemin. Jaqsybaı SAMRAT.