Ultaraqtaı jerde ornalassa da uly derjavalardyń ózine tańdaı qaqtyrǵan bul el ishki jalpy ónim boıynsha da aldyńǵy lekten oryn alady. Úshinshi álem elderiniń qatarynan shyǵyp qana qoımaı, talaıǵa úlgi bolatyn deńgeıge jetken Sıngapýrdy «HH ǵasyrdyń ekonomıkalyq fenomeni» dep te tegin atamaıdy. Sondyqtan onyń tájirıbesinen kimde bolsa úlgi alǵysy keletini anyq. Osynaý «ekonomıkalyq ǵajaıyptyń» avtory – memlekettiń negizin qalaýshy tulǵa, eldiń birinshi premer-mınıstri Lı Kýan Iý.
Lı Kýan Iý men Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń arasyndaǵy dostyq qarym-qatynas eki eldi jaqyndastyryp qana qoımaı, ortaq maqsatqa uıystyra tústi. Sıngapýrdyń negizin salýshy tulǵa ómiriniń sońyna deıin Elbasymyzdyń saıası jáne ekonomıkalyq reformalaryn árdaıym joǵary baǵalap keldi. Tipti 1991 jyldyń ózinde Lı Kýan Iý Qazaqstannyń bolashaǵy jarqyn bolaryn boljap: «Eger el tizginin Nursultan Nazarbaev ustasa, Qazaqstannyń bıik shyńdardy baǵyndyratynyna kámil senemin», – degen bolatyn.
«Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Sıngapýrge bıleýshi Halyqtyq is-áreket partııasymen tyǵyz baılanys ornatý úshin Elbasy, partııa Tóraǵasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen barǵanyn atap ótken jón. О́ıtkeni, dál osy partııanyń basshylyǵymen sıngapýrlyqtar ǵalamat jetistikterge qol jetkizdi. Sondyqtan onyń tájirıbesi Qazaqstan úshin de asa mańyzdy.
«Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary atalǵan partııanyń Bas hatshysy, Lı Kýan Iýdiń uly, 2004 jyldan beri eldiń Premer-mınıstri qyzmetin abyroımen atqaryp kele jatqan Lı Sıan Lýnmen kezdesip, Qazaqstan Prezıdentiniń jańa saıası jáne ekonomıkalyq bastamalary, elimizdiń búgingi jetistikteri, sondaı-aq, Úshinshi jańǵyrýdyń basym baǵyttary jaıynda aıtyp berdi. Muhtar Qul-Muhammed Premer-mınıstrge Nursultan Nazarbaevtyń Lı Kýan Iý týraly ystyq yqylasqa toly pikiri jarııalanǵan «Qazaqstan joly» atty kitabynyń aǵylshyn tilindegi nusqasyn jáne uly tulǵanyń táýelsizdiktiń aldynda ıaǵnı 1991 jyldyq qyrkúıeginde elimizge jasaǵan alǵashqy sapary kezinde Elbasymen birge túsken tarıhı sýretin tartý etti. Sondaı-aq, Muhtar Abraruly Lı Sıan Lýn myrzaǵa Qazaqstan Prezıdentiniń sálemin joldap, shaqyrýyn jetkizdi.
Sıngapýr premer-mınıstri Astanaǵa arnaıy shaqyrýy úshin Nursultan Nazarbaevqa erekshe iltıpatpen alǵysyn bildirdi. Odan bólek, Elbasymen 2016 jyly Qytaıda ótken G-20 sammıti kezinde úlken senim men qurmetke negizdelgen óte yqylasty kezdesýi bolǵandyǵyn esine aldy. Sondaı-aq, Lı Sıan Lýn myrza «Úlken jıyrmalyqtyń» aldaǵy Gambýrgte ótetin kezekti sammıtinde taǵy osyndaı júzdesý ótkizýge múddeli ekenin bildirdi.
«Qazirgi tańda bizdiń elderimizdiń taýar aınalymy kóńil kóńshitpeıdi. Eger qolymyzda bar múmkindiktiń bárin utymdy paıdalana bilsek, bul kórsetkishtiń jaqsaratynyna senimdimin. Qazaqstanǵa 2016 jyldyń sáýirinde arnaıy saparmen barǵan Sıngapýr bıznes qaýymdastyǵynyń ókilderi úlken qanaǵat sezimmen oraldy. Bul bizdiń EKSPO-2017 kórmesine qatysýymyzǵa basty sebep boldy. Men eki eldiń jan-jaqty yntymaqtastyq ornatýǵa degen talpynysyn, sonyń ishinde partııaaralyq baılanysty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan bastamalaryn tolyq qoldaımyn. Sondyqtan partııamyzdyń keler býyny da eldegi turaqtylyqty saqtaý men ósip-órkendeýdiń basty qaǵıdasyn qatań ustanyp, bizdiń isimizdi odan ári jalǵastyrýy tıis», – dedi Premer mınıstr.
Sonymen qatar, Muhtar Qul-Muhammed Sıngapýr qurylǵaly beri eldi jeke dara bılep kele jatqan saıası kúsh Halyqtyq is-áreket partııasynyń tóraǵasy Kho Býn Vanmen kezdesip, partııaaralyq áriptestik jaıynda sóz qozǵady. Odan bólek, taraptar yntymaqtastyqtyń basym baǵyttaryn talqylap, ony jandandyrý joldaryn qarastyrdy.
«Nur Otan» partııasy Sıngapýrdyń Halyqtyq is-áreket partııasy sııaqty birlik pen berekeniń jáne memlekettiń ósip-órkendeýiniń kepili. Bıyl Qazaqstanda Memleket basshysynyń bastamasymen Úshinshi jańǵyrý úderisi bastaldy. Sondyqtan Sıngapýr ekonomıkasyndaǵy tańǵajaıyp tabystarǵa saıası tirek bolǵan partııa tájirıbesiniń bizge bereri mol», – dedi Muhtar Abraruly.
Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine Sıngapýr de belsene qatysýǵa nıetti. Qazaqstanǵa bul eldiń delegasııasyn Parlament spıkeri Halıma Iаkýb bastap keledi. Kórmede Sıngapýr «Shaǵyn qala – úlken ıdeıalar» degen uranmen óz ónimderin pash etpek. Soǵan oraı «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Muhtar Qul-Muhammed H.Iаkýbpen arnaıy kezdesti. Onda qos tarap Qazaqstan men Sıngapýr qarym-qatynasyndaǵy ózekti máselelerdi talqylady. Muhtar Qul-Muhammed Parlament spıkerine ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimge, tózimdilikke, Qazaqstan halqynyń birligine negizdelgen Elbasy saıasatynyń mańyzy jaıynda maǵlumat berdi.
Elbasymyzdyń ıgi bastamalarynyń biri «Bolashaq» stıpendııasy bastaýynda atalǵan eldiń sátti júzege asyrylǵan baǵdarlamasy tur. Sonyń arqasynda búginde qazaqstandyq jastar álemniń ár túkpirindegi jetekshi joǵary oqý oryndarynda bilim alýda. Sıngapýrde de 108 jas otandasymyz ǵylym-bilim jolynda ter tógip júr. Olardyń bir toby Sıngapýr ulttyq ýnıversıteti janyndaǵy Lı Kýan Iý atyndaǵy Memlekettik saıasat mektebinde oqıdy.
«Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary osy oqý ornyna arnaıy baryp, mektep rektory, professor Kıshore Mahbýbanımen kezdesti. Kezdesý barysynda K.Mahbýbanı myrzaǵa Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qurmetine arnalǵan merekelik medal saltanatty jaǵdaıda tabys etildi.
О́zine jasalǵan qurmet pen iltıpat úshin zor alǵysyn bildirgen K.Mahbýbanı Qazaqstannyń qarqyndy damýy men jańǵyrý úderisin utymdy júrgizýi Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń ıgi bastamalarynyń jemisi ekenine toqtaldy.
Sıngapýrdyń IT tehnologııa men ınnovasııalyq jobalar boıynsha da álemdik kóshtiń basynda turǵany belgili. Soǵan oraı osy elge sapary barysynda «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Muhtar Qul-Muhammed Nanıan tehnologııalyq ýnıversıtetiniń robottar jasaıtyn ǵylymı-zertteý ortalyǵynda boldy. Onda jergilikti ǵalymdar adam sulbasynyń negizinde jasalǵan robottardyń qarym-qabiletimen tanystyrdy.
Sapar sońynda partııaaralyq yntymaqtastyqtyń mańyzdylyǵyna toqtalǵan Muhtar Qul-Muhammed: «Sıngapýr memleketiniń negizin salýshy Lı Kýan Iý birneshe ret Qazaqstanda bolyp, bizdiń Elbasymyz týraly óte joǵary pikirde boldy. Mundaı úrdis saıasatkerlerdiń búgingi býynynan da baıqalady. Bul eldiń tabysyn Batystyń eń damyǵan elderi áldeqashan moıyndap, búginde Sıngapýrden úırenýde. Eldegi saıası turaqtylyq pen ekonomıkalyq reformanyń tabysty júrgizilýine Halyqtyq is-áreket partııasynyń qosqan úlesi zor. Biz Batysqa qarap bas shulǵı bermeı osyndaı azııalyq, shyǵystyq dástúrdegi partııalardan da úırenýimiz kerek. Sol úshin «Nur Otan» sıngapýrlyq áriptesterimen jan-jaqty qarym-qatynas ornatýdy bastap ketti», – dedi.
Aıtýly shara nátıjesinde keleshekte partııalyq deńgeıge kóterilgen Qazaqstan men Sıngapýr arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý jumystary odan ári janadan túsetini belgili boldy.
Elaman Maqsotuly,
jýrnalıst
