Dostyq ráýishtegi qabyldaý

Keshe Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaev Qytaı Halyq Respýblıkasy Halyq ókilderi  búkilqytaılyq jınalysy Turaqty komıtetiniń (HО́BJ  TK) Tóraǵasy  Ý Ban­gony qabyldady.

HО́BJ  QHR-dyń bir palataly parlamenti retinde qyzmet atqarady. Onyń alǵashqy shaqy­ry­lymynyń birinshi sessııasy 1954 jyly bolǵan edi. Árbir sha­qyrylymnyń ókilettik merzimi – 5 jyl. Búgingi kúni onyń qu­ramyna 2987 depýtat saılanǵan. HО́BJ depýtattary saılaý bir­likteri boıynsha ózderiniń delegasııalaryn qurady jáne onyń tóraǵasy men orynbasaryn saılaıdy. Delegasııa basshysy bolyp kóbinese Qytaı kommýnıstik partııasynyń jergilikti mańyzy bar uıymdarynyń nemese áskerı bólimder partkomdarynyń hatshylary saılanady. Bir atap óterligi, QHR konstıtýsııasyna sáıkes, osy HО́BJ-nyń qataryna Qytaıda turatyn barlyq ulttyq azshylyqtar tıisti mólsherde óz ókilderin mindetti túrde engize alady. Sonyń ishinde onyń qu­ramynda QHR-da turatyn qazaq halqynyń ókilderi de bar.

HО́BJ atqaratyn úlken mindetter qatarynda eldiń konstıtýsııasyna ózgerister engizip, onyń oryndalýyn qadaǵalaý bar. Sonymen birge, HО́BJ Aza­mat­tyq jáne Qylmystyq ister ko­deksin, memlekettik organdardyń qurylymdary týraly jáne basqa da mańyzdy zańdardy qabyldap, olarǵa tolyqtyrýlar engize alady. Eldiń áleýmettik-ekono­mıka­lyq damýy jónindegi jospary da osy organda qaralyp, bekitiledi.  Memlekettik bıýdjet jónindegi zań men onyń atqarylýy týraly esepterdi de HО́BJ talqylaıdy. Eldegi ákimshilik-aýmaqtyq bóli­nis máselelerine ózgeris engizý de HО́BJ-de bekitiledi.

QHR-daǵy naqty ókimet bıligi QKP OK qolynda ekeni belgili, biraq onyń qabyldaǵan barlyq she­shimderi osy organda bekitil­gen soń jarııalanady. Joǵarǵy ókimet oryntaǵyna otyratyn kan­dıdatýralar da osynda saılanady nemese bekitiledi. Sonyń ishinde QHR Tóraǵasy men onyń orynbasarlary, Ortalyq áskerı keńestiń tóraǵasy, Joǵarǵy sot tóraǵasy, Bas prokýror, t.b. bar. Sondaı-aq Memkeńestiń premeri men músheleriniń kandıdatýralaryn da HО́BJ bekitedi nemese qyzmetinen bosatady. HО́BJ-niń Turaqty komıteti – úzilissiz ju­mys isteıtin organ. Onyń  toǵyz komıteti bar.

Qazaqstan-Qytaı qarym-qa­ty­nastaryna toqtala ketetin bol­saq, ol qazir qatty órleý ústinde. QHR aýmaǵynda Beıjińdegi Qa­zaqstan Elshiliginen basqa, Gonkong pen Shanhaıda Bas kon­sýl­dyqtar bar. Sondaı-aq Úrimshide pasport-vızalyq qyzmet ashyl­ǵan. Al QHR-dyń Astanadaǵy Elshiliginen basqa, Almatyda Bas konsýldyǵy jumys isteıdi. Qy­taı­men tatý kórshilik jáne dos­tyq qatynasty damytý – Qa­zaqstan syrtqy saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri. Eki eldiń arasynda dıplomatııalyq qa­tynas ornaǵan 19 jyldyń ishin­degi negizgi saıası jetistikter qataryna QHR Úkimetiniń Qazaq­stan qaýipsizdigine kepildik berý týraly resmı málimdemesin, son­daı-aq ekijaqty shekaralyq má­se­lelerdiń túpkilikti rettel­gen­digi týraly qujattarǵa jáne trans­shekaralyq ózenderdi qol­da­ný men qorǵaý salasyndaǵy yn­tymaqtastyqqa qol qoıyl­ǵan­dy­ǵyn atap aıtýǵa bolady. Bu­lardan basqa eki jaqqa da tıimdi birneshe mańyzdy qujattarǵa qol qoıylǵan.  Sońǵy jyldarda qol qoıylǵan ekijaqty mańyzdy qu­jattar qatarynda Qazaqstannyń ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa ózindik úles qosatyn «Eko­no­mı­ka­nyń shıkizattyq emes sek­to­ryndaǵy yntymaqtastyq baǵdar­lamasy» (2007 j.) bar.

Qazaqstan men Qytaı halyq­aralyq qurylymdarda da ózara yqpaldastyqtyń tyǵyz úlgisin kórsetýde. Ásirese, BUU, ShYU sheńberindegi qatynastar týraly osyny aıtýǵa bolady. Sonymen birge, QHR Qazaqstannyń AО́SShK, Dástúrli dinder kóshbasshylary­nyń sezderin ótkizý sekildi ha­lyqaralyq bastamalaryn qoldap otyrady. Parlamentaralyq baılanystar da jaqsy qarqynmen damýda, eki eldiń parlament­terin­de de Qazaqstan-Qytaı dostyq toptary qurylǵan.

Elbasy Nursultan Nazarbaev HО́BJ  TK Tóraǵasy Ý Bangony jyly shyraıda qarsy aldy. Taraptar ekijaqty yntymaqtastyq­tyń birqatar máselelerin talqy­lady.  Men sizdi Qazaqstanǵa al­ǵashqy ret kelýińizben quttyq­taı­myn. Bizdiń elimiz týraly jaqsy áser alyp ketedi ǵoı degen úmittemin. Siz kelgen bette Qa­zaqstan Parlamentinde ekijaqty tıimdi kelissózder júrgizdińiz. Osynyń bári bizdiń qatynas­tarymyzdy tereńdete túseri anyq. Biz bıyl óz Táýelsiz­digi­mizdiń 20 jyldyǵyn, al sizder taıaýda 62 jyldyqtaryńyzdy atap ótesizder. Biz az jyldar ishinde ekijaqty saıası jáne eko­nomıkalyq yntymaqtastyqty óte joǵary deńgeıge kóterdik. Men jumysymdy QHR Tóraǵasy bolǵan Szıan Szemınmen bastap edim, sońǵy jyldary Tóraǵa Hý Szıntaomen jumys istep kele­min. Osy jyldarda kóp jyldan beri sheshilmeı kelgen bizdiń elderimiz arasyndaǵy shekara má­selesi sekildi óte mańyzdy má­se­leler sheshimin tapty. Siz eki eldiń saýda-ekonomıkalyq baıla­nys­tarynyń joǵary deńgeıde ekendigin jaqsy bilesiz. Qytaı kompanııalary búginde bizdiń elimizdiń munaı, gaz kesheninde belsendi jumys isteýde. Biz Qytaı baǵytynda teńdesi joq munaı-gaz jelisin saldyq, dedi Nursultan Nazarbaev.

Qazaqstan basshysy sondaı-aq daǵdarys jyldarynda Qytaı tarapynan qarajat, nesıe, birles­ken qor­lar túrinde myqty qoldaý kór­ge­nimizdi atap aıtty. Osy ke­li­sim­derdiń barlyǵy zań shy­ǵa­rý­shy organ retinde eldiń parla­menti tarapynan qoldaýdy qajet etkenine ek­pin túsirdi. Son­dyq­tan Ý Bangonyń sapary Qazaq­stan úshin óte ma­ńyz­dy bolyp tabylatynyn atap ótti.

Jaýap sózinde mártebeli meıman jyly qabyldaýlarǵa alǵy­syn jetkizdi. Meniń atyma ji­berilgen shaqyrtýlar úshin Sizge jáne Parlament palatalarynyń tóraǵalaryna sheksiz rıza­shy­ly­ǵym­dy bildiremin. Men sondaı-aq Sizdiń qushaq jaıyp qarsy al­ǵa­nyńyzǵa óte rızamyn. Sizben taǵy kezdesip otyrǵanyma óte qýa­nyshtymyn. Bizdiń árbir kez­de­sýimiz árdaıym men úshin zor qurmet sezimin týǵyzady. Eń aldymen, men Sizge jaqsy dosyńyz Hý Szıntao myrzanyń ystyq sálemin jetkizemin. Ol Sizdiń QHR úshin árqashanda eń syıly qonaq bolyp tabylatynyńyzdy jetkizýimdi surady, dedi Ý Bango.

Jaqsybaı SAMRAT.